گروه اقتصادی: تورم در اقتصاد به افزایش مستمر سطح عمومی قیمتها و رشد نقدینگی در مقایسه با قدرت خرید جامعه تلقی میشود. اگرچه ریشه تورم به نبود تعامل میان درآمدها و هزینههای دولت و به نوعی عدم ساختار مطلوب نظام پولی و مالی برمیگردد، ولی باید گفت، مهار این پدیده جز با اتخاذ تصمیمات خاص در راستای اصلاح ساختار مناسب سیاستهای پولی و مالی چیز دیگری نیست. آخرین رقم در مقایسه با برخی سالهای دوران سازندگی مثل سال 74 که 5/49 درصد ثبت شده، حدود نصف است، با توجه به اینکه بنا به دلایلی خاص، هر ساله نرخ تورم از نوسانات مختلفی برخوردار میشود. بنا به این گزارش بانک مرکزی و صندوق بینالمللی پول طی گزارش مشترکی اعلام کردهاند که در 28 سال گذشته، بالاترین میانگین نرخ تورم را در دولتهای هاشمیرفسنجانی و میرحسین موسوی به ترتیب با ارقام 3/25 و 2/19 درصد از آن خود کردهاند. با این وجود اکنون در آستانه انتخابات ریاست جمهوری هر چند گرانی و نرخ بالای تورم به مهمترین انتقاد رقبای اصلاحطلب از دولت نهم تبدیل شده است و مدعی میشوند که در دولتهای گذشته تورم به این شکل وجود نداشته است، ولی نگاهی به آمارهای رسمی منتشر شده از سوی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و صندوق بینالمللی پول واقعیتهای دیگری خلاف ادعای اصلاحطلبان و کاندیداهای مطرح آنها را اثبات میکند.
گزارشهای رسمی بانک مرکزی و صندوق بینالمللی پول از نرخ تورم در 28 سال گذشته شامل دولتهای میرحسین موسوی، هاشمیرفسنجانی، خاتمی و احمدینژاد نشان میدهد: دولتهای هاشمی و میرحسین موسوی رکورددار گرانی در کشور هستند و بالاترین متوسط تورم در کشور مربوط به این دو دولت بوده است، در عین حال دولتهای احمدینژاد و خاتمی با اختلاف بسیار اندک نسبت به یکدیگر در ردههای بعدی قرار دارند. براساس این گزارش، بانک مرکزی در حالی متوسط نرخ تورم در دولت کارگزاران سازندگی (سالهای 68 تا 75) را 33/25 درصد اعلام کرده است که گزارش صندوق بینالمللی پول نیز متوسط نرخ تورم در این دولت را با اختلاف ناچیز 12/25 درصد اعلام کرد که بالاترین میانگین تورم در 28 سال گذشته است. همچنین بالاترین نرخ تورم در کشور نیز در دولت هاشمی و در سال 74 به میزان 1/49 درصد به ثبت رسیده است. این گزارش حاکی است: متوسط نرخ تورم در دولت میرحسین موسوی (60 تا 67) براساس اعلام بانک مرکزی 25/19 درصد و براساس اعلام صندوق بینالمللی پول نیز 93/19 درصد بوده است و این دولت پس از دولت کارگزاران دومین میانگین تورم بالا را در 28 سال گذشته به خود اختصاص داده است.
همچنین طی پنج سال از دولت میرحسین موسوی نرخ تورم بالای 20 درصد بوده است و غیر از سالهای 73 و 74 که تورم 49 و 35 درصدی داشتیم، بالاترین تورم در 28 سال گذشته در سال 67 و به میزان 9/28 درصد بوده است. بانک مرکزی در این گزارش متوسط نرخ تورم را در دولت خاتمی 76/15 و در دولت احمدینژاد 52/16 درصد اعلام کرده است که حاکی از اختلاف ناچیز 76/0 درصد است و صندوق بینالمللی پول نیز در تأیید گزارش بانک مرکزی متوسط نرخ تورم را در دولت خاتمی 76/15 درصد و دولت احمدینژاد 62/16 درصد اعلام کرده که اختلاف اندک 86/0 درصد را نشان میدهد.
شتاب نقدینگی در دولت نهم منفی شد
در واقع چون رشد افسارگسیخته نقدینگی، تورم را ایجاد میکند نرخ رشد نقدینگی در 12 سال گذشته، شتاب نقدینگی (رشد نرخ نقدینگی) در دولت اصلاحات صددرصد بوده درحالی که شتاب نقدینگی در دو سال اول دولت نهم به 10 درصد کاهش یافت و در دو سال دوم نیز منفی است. نرخ رشد نقدینگی در 12 سال گذشته براساس آمار نماگرهای بانک مرکزی نشان میدهد، این نرخ طی هشت سال دولت اصلاحات روند کاملا صعودی داشته و از 2/15 درصد در ابتدای این دولت یعنی سال 76 به 2/30 درصد در پایان این دولت یعنی سال 83 افزایش یافته که رشد صددرصدی نرخ رشد نقدینگی (شتاب نقدینگی) را نشان میدهد. رشد نرخ رشد نقدینگی یا به اصطلاح شتاب نقدینگی در دو سال اول دولت احمدینژاد نیز ادامه پیدا کرد و این نرخ با 30 درصد افزایش از 2/30 درصد به 4/39 درصد در سال 85 رسید. این در حالی است که با اتخاذ سیاستهای کنترلی در دولت نهم، برای نخستین بار در 12 سال گذشته، شاهد کاهش شدید نرخ رشد نقدینگی بودیم به طوری که این نرخ از 4/39 درصد در سال 85 به 7/27 درصد در سال 86 و 12/7 درصد در پایان دی ماه سال 87 کاهش یافته است. بنا به گزارش فارس، متوسط نرخ رشد نقدینگی در دولت اول خاتمی (سالهای 76 تا 79) 21 درصد بوده است که با افزایش قابل توجهی در دولت دوم اصلاحات (80 تا 83) به 8/28 درصد افزایش یافته و در دولت احمدینژاد نیز با کاهشی اندک به 5/28 درصد رسید. براساس گزارش بانک مرکزی، نقدینگی 13 هزار میلیارد تومانی در ابتدای دولت اصلاحات به 7 هزار میلیارد تومان در پایان دولت اصلاحات افزایش یافت که بیش از 400 درصد افزایش داشته است و در دولت احمدینژاد نیز حجم نقدینگی از 92 هزار میلیارد تومان در سال 84 به 179 هزار میلیارد تومان در دی ماه 87 رسیده که 85 درصد افزایش داشته است.