حفظ منافع ملى در سایه دو آزمون بزرگ

نجف محمودی
هر دولتى بر اساس پشتوانه تاریخى و ملى و به طور کلى پشتوانه فرهنگى خود، ارزش‌هایى را براى ادامه سیاست و هویت خود در سایه تحولات منطقه‌اى و بین‌المللى تعریف و تبیین مى‌کند و مى‌کوشد در چارچوب آن ارزش‌ها، اقدامات و سیاست‌هاى استراتژیک خود را طراحى و اجرا کند؛ با تدبیر و دوراندیشى سعى دارد از آن ارزش‌ها و هنجارها عدول نکرده و در راستاى رسیدن به اهداف بلندمدت خود بر مبناى قوانین و مقررات حاکم در برابر آن کوتاه نیاید. مجموع این ارزش‌ها و هنجارها، همراه با مجموعه اقداماتى که به سرنوشت یک ملت بستگى دارد، منافع ملى یک کشور را در سطح داخلى و منطقه‌اى مشخص و متبلور مى‌سازد. به طور کلى شناخت منافع ملى کشور و توجه به بسیارى از ارزش‌ها و سیاست‌هایى که جمهورى اسلامى ایران در عرصه‌هاى بین‌المللى براى خود تبیین و تعریف کرده، دور از انتظار اهل دیانت و سیاست و کار چندان سترگ و دشوار نیست. قریب به اتفاق گروه‌هاى سیاسى فعال در جامعه، این ارزش‌ها را شناخته و پذیرفته‌اند و آنچه مورد اختلاف برخى گروه‌ها بوده، نگاه متفاوت و برخورد سلیقه‌اى با موضوعات سیاسى در جامعه است.
به این معنا که برخى از گروه‌هاى سیاسى و فعالان اقتصادى با نگاهى متفاوت از سیاست‌هاى رسمى دولت، برداشت‌هاى مختلف در راستاى تامین منافع ملى و رسیدن به نقطه مطلوب در روند توسعه پایدار ارائه مى‌نمایند که همواره مورد توجه بسیارى از تحلیلگران و روزنامه‌نگاران سیاسى بوده و آن، عبور از خط قرمزها است. به هر حال نگاه متفاوت به سیاست و مسائل سیاسى زمینه بسیارى از چنین مشکلات را مهیا ساخته است. دو موضوع سیاسى که اکنون مورد توجه بسیارى از محافل و مجالس قرار گرفته و توانسته است از جنبه روشن شدن خط قرمزها و به طور کلى منافع ملى جامعه مورد بررسى و عنایت سیاستمداران قرار گیرد، یکى مسئله مهم و بااهمیت هسته‌اى و دیگرى موضوع حمله اسرائیل به لبنان است. با توجه به تمام سلایق و اختلاف‌نظرهایى که گروه‌هاى سیاسى در خصوص مسائل مختلف داشتند در مورد این دو موضوع به وضوح مشاهده شد که تمام گروه‌هاى سیاسى پذیرفتند که غنى‌سازى اورانیوم و داشتن سوخت هسته‌اى حق مسلم ملت ایران است و هفتاد میلیون ایرانى بر استفاده صلح‌آمیز از انرژى هسته‌اى در کشور مهر تایید زدند. در واقع خط قرمزى که روشن و مشخص ترسیم شد و بدون وجود اختلاف‌نظرهاى اساسى مگر در موارد تاکتیکی، عملیاتى و اجرایی، همه گرایش‌هاى سیاسى موجود کشور به احقاق این حق مسلم در عین نارضایتى بسیارى از واکنش‌هاى منفى کشورهاى 1+5 پاى فشردند و همچنان دولتمردان با درایت کشور، محکم و استوار آماده مذاکره با این گروه هستند. مشابه این رویکرد را در مورد حمله اسرائیل به کشور لبنان با سرکردگى آمریکا شاهد بودیم به طورى که تمام جناح‌ها و گروه‌هاى سیاسى تقریبا به طور کامل از مواضع لبنان و حزب‌الله دفاع کرده و بر حمایت همه جانبه کشور از حزب‌الله تاکید مى‌کردند. اگر تشخیص صحیح منافع ملى و دفاع بدون حب و بغض از آن را نشانه عقلانیت سیاسى نخبگان و دانشمندان یک کشور بدانیم، باید اذعان کرد که حداقل در دو موضوع مهم و با اهمیت استراتژیک مورد اشاره، علائم چنین عقلانیتى به روشنى متجلى گردیده است. امید آن است که با در پیش گرفتن این رویکرد توسط نخبگان کشور با سرایت به تمامى موضوعات مهم و اساسى در حوزه منافع ملى و تامین خواست عمومی، راهکارهاى لازم از منظر دوراندیشانه و آینده‌نگرانه و با التفات به چشم‌انداز 20 ساله کشور ترسیم شود تا موقعیت استراتژیک کشور در بین مجامع جهانى و بین‌المللى به طور قطع و یقین حفظ و پایدار بماند.