انرژی عامل اصلی حضور چین در ترکمنستان

چینی ها پس از درگذشت "نیازاف "تلاش گسترده ای را برای نفوذ در کشور سرشار از ذخایر گاز ترکمنستان آغاز کردند که سفر رییس جمهوری، نخست وزیر و معاون نخست وزیر این کشور قدرتمند اقتصادی جهان به عشق آباد در طول دو سال گذشته در این راستا ارزیابی می شود. این درحالیست که علاوه بر سران کشور چین ، هیات های مختلفی از این کشور شامل مدیران شرکت ها و مقامات مسوول دیگری در طول این مدت به ترکمنستان سفر کرده اند. هم اکنون خط لوله گاز هفت هزار کیلومتری که ظرفیت سالانه آن در زمان" نیازاف " رییس جمهوری فقید ترکمنستان 30 میلیارد مترمکعبگاز در سال اعلام شده بود و هم اکنون 40 میلیارد مترمکعب اعلام می شود، در دست انجام است و مقامات ترکمنستان و چین بارها اعلام کرده اند، عملیات ساخت این خط لوله که گفته می شود علاوه بر گاز ترکمنستان نگاهی به صادرات گاز کشورهای ازبکستان و قزاقستان و حتی جمهوری اسلامی ایران را دارد، پایان سال جاری میلادی به بهره برداری خواهد رسید. هزینه ساخت این خط لوله انتقال گاز که عملیات اجرایی شهریورماه سال 86 توسط شرکت های چینی آغاز شده است ، تاکنون اعلام نشده است ، ولی هزینه اجرایی این خط لوله به طول 530 کیلومتر و قطر یک هزار و 67 میلیمتر در خاک ازبکستان دو میلیارد و 975 میلیون دلار برآورد شده است.
حجم مبادلات بازرگانی بین دو کشور در سال گذشته میلادی به بیش از 800میلیون دلار رسیدکه رشد 40 برابری حجم مبادلات بازرگانی ترکمنستان و چین از سال 2000 میلادی تا پایان سال گذشته میلادی نشان از نفوذ چین در عرصه های مختلف این کشور دارد .چینی ها همچنین در راستای نفوذ خود در ترکمنستان تاکنون 32 کارخانه ساخته اند و 49طرح سرمایه گذاری به ارزش یک میلیارد دلار و همچنین یک میلیارد و400میلیون یوان در دست اجرا دارند. بازارهای سنتی ترکمنستان همانند دیگر کشورهای آسیای مرکزی مملواز اجناس ارزان قیمت چینی است و پرواز مستقیم عشق آباد به پکن که باهزینه کمتری در مقایسه با دیگر کشورها انجام می گیرد بر افزایش اجناس چینی در بازارهای این کشور کمک کرده است. بنظر می رسد، نفوذ چین بیشتر در بخش انرژی ترکمنستان است به طوری که"لیو گونسیون " رییس نمایندگی شرکت ملی نفت و گاز چین (CNPC) دی ماه پارسال در ترکمنستان گفته بود :" همکاری های عشق آباد و پکن در بخش های نفت ، گازو پتروشیمی در آینده گسترش زیادی خواهد یافت". ویاعلام کرده بود، شرکت ملی نفت و گاز چین تنها شرکت خارجی است که عشق آباد به آن مجوز انجام عملیات اکتشاف و استخراج نفت و گاز در مناطق خشکی این کشور را داده است.
براساس گزارش های موجود، شرکت های چینی تنها تا پایان سال میلادی گذشته 33 حلقه چاه را بازسازی و هفت حلقه چاه جدید را نیز به بهره برداری رسانده اند. شرکت های چینی هم اکنون طرح ساخت پالایشگاه گاز به ظرفیت پنج میلیارد مترمکعب درمنطقه شرقی ترکمنستان را در دست اجرا دارند و قرار است در میدان گازی "آلتین تپه " نیز پالایشگاه گاز به ظرفیت هشت میلیارد متر مکعب احداث نمایند. همه این اقدامات چین در میدان های گازی شرق ترکمنستان به منظور فراهم نمودن مقدمات صادرات سالانه 13 میلیارد متر مکعب گاز از این مناطق به چین پس از بهره برداری از خط لوله گاز بین دو کشور صورت می گیرد. رییس جمهوری ترکمنستان خردادماه گذشته، "تاج بردی تقی اف" معاون رییس کابینه وزرا در امور نفت و گاز را موظف کرد تا گروهی از مسوولان را برای گفت و گو با مقامات چینی به منظور مشارکت بیشتر پکن در بزرگترین میدان نفت و گاز این کشور ، تشکیل دهد. این گروه متشکل از مسوولان شرکت ملی گاز، بانک اقتصاد خارجی و سایر مقامات مرتبط با انرژی است و موظف به مذاکرات با هیات چینی برای مشارکت این کشور در توسعه میدان "یولاتان جنوبی" و نحوه خرید و فروش گاز طبیعی است.
ترکمن ها معتقدند که در آینده نزدیک بحران مالی و اقتصادی جهان پایان می یابد و کشورها به انرژی بویژه نفت و گاز نیاز شدیدی پیدا خواهند کرد. چینی ها با درک وضعیت ترکمنستان حتی در مردادماه پارسال از بازی های المپیک پکن برای افزایش تسلط برگاز این منطقه راهبردی انرژی جهان استفاده زیادی کردند به طوری که مقامات ومدیران شرکت های چینی زیادی با "قربان قلی بردی محمداف" که در آیین گشایش این بازیها شرکت کرده بودند، دیئاروگفتگو کردند. به نظر می رسد، پکن هم اکنون از اختلاف پیش آمده بین روسیه و ترکمنستان پس از قطع لوله گاز صادراتی ترکمن ها به روس ها در بیستم فروردین ماه نیزنهایت استفاده را می کند. ارایه وام چهار میلیارد دلاری پکن به عشق آباد که موافقت نامه آن در سفر روز چهارشنبه گذشته معاون نخست وزیرچین به ترکمنستان به امضا طرفین رسید، نشان از انحصاری کردن صنعت گاز این کشور آسیای مرکزی توسط غول اقتصادی جهان دارد. چینی ها علاوه بر این قرارداد، پنج قرارداد دیگر نیز با ترکمنستان در حضور معاون نخست وزیر چین و رییس جمهوری ترکمنستان در بخش صنعت گاز امضاکرده اند. در سفر شهریورماه سال گذشته رییس جمهوری چین به ترکمنستان نیز چهار موافقت نامه همکاری در زمینه های تاسیس مرکز خدمات دهی به تجهیزات ودستگاه های حمل و نقل ریلی، همکاری های اقتصادی و فنی ، همکاری در زمینه صنعت گاز و تاسیس کمیته مشترک همکاری های اقتصادی دو کشور به امضا رسیده بود. هم اکنون ترکمنستان تنها به جمهوری اسلامی ایران گاز صادر می کند و مذاکره برای از سرگیری گاز به روسیه و همچنین رایزنی های زیادی برای صادرات گازبه اروپا نیز ادامه دارد. رییس جمهوری ترکمنستان به منظور اطمینان بیشتر به چینی ها همواره تاکید می کند که براساس تحقیقات و بررسی های اولیه یک شرکت معتبر انگلیسی، جایگاه عشق آباد در زمینه ذخایر هیدروکربور بالاتر از مقام چهارمی جهان است. ترکمنستان تاکنون، میزان ذخایر نفت این کشور را 20 میلیارد تن و ذخایر گاز طبیعی را نیز بیش از 24 تریلیون متر مکعب اعلام کرده است .