نقش رسانه‏ها در کودتای هندوراس

به گزارش خبرگزاری فارس، پایگاه خبری "کامن دریمز " در یادداشتی به قلم "نیکلاس کازلف " (Nikolas Kozloff)، استاد تاریخ آمریکای لاتین در دانشگاه آکسفورد، به تحلیل نقش رسانه‏ها در کودتای هندوراس پرداخت.
کازلف در این تحلیل با بیان این که در آمریکای لاتین، رسانه‏ها به نیرویی موثر تبدیل شده‏اند که در تقابل بین طرفداران سرمایه‏داری متکی به غرب و جریان جنبش‏های مردمی، نقش مهمی در نوسان قدرت ایفا می‏کنند، نوشت: اقدامات تخریبی انجام شده علیه رسانه‏هایی نظیر "تله‌سور " (Telesur) چندان تعجب‏برانگیز نیست، کما اینکه در کودتای آوریل 2002 در ونزوئلا نیز دولت متمایل به غرب که برای مدتی کوتاه قدرت را به دست گرفت، تلاش خود را در خاموش کردن صدای رسانه‏های مخالف به‏کار برد.
یکی از مهمترین دغدغه‏های "مانوئل سلایا "، رییس‌جمهور مخلوع هندوراس، پس از بازگشت به قدرت، رسانه‏های خصوصی خواهند بود که با تمام قوا به حمایت از دولت کودتا پرداخته‏اند.
وی با بیان این که این روزها با گوش دادن یا خواندن رسانه‏های بانفوذ، این حس در خواننده یا شنونده به وجود می‏آید که تمام ماجرای کودتا تنها ناشی از یک اختلاف نظر بر سر محدودیت‏های اختیارات رییس‌جمهور بر اساس قانون اساسی بوده است، اظهار داشت: اما در واقعیت، خواسته کودتاگران بیش از این حرف‌هاست. آنها خواهان بازگشت سیاست‌های غرب‏گرایانه به هندوراس و کنار گذاشته شدن سیاست خارجی مردم‌گرای سلایا هستند که مواضع این کشور را به کشورهایی نظیر کوبا و ونزوئلا نزدیک کرده است.
کوزلف با بیان این که کودتاگران با به دست گرفتن قدرت، جریان اطلاعات را به نفع خود کانالیزه نمودند‏ و تنها به آن گروه از رسانه‏ها که موافق دولت کودتا هستند، اجازه فعالیت می‏دهند، خاطرنشان کرد: این قضیه، درست به همان رویدادهایی شباهت دارد که در سال 2002 در ونزوئلا شاهد آن بوده‏ایم.
کودتاچیان خبرنگاران حامی سلایا را مورد ضرب و شتم قرار داده‌اند
ارتش هندوراس، فعالیت رسانه خبری "تله‌سور " را که از سوی کشورهای مستقل نظیر ونزوئلا، اروگوئه، آرژانتین و کوبا حمایت می‌شود، ممنوع کرده‏اند، افزود: "آندریانا سیوری " (Andriana Sivori)، خبرنگار این شبکه خبری، در حالی توسط 10 نفر از نیروهای امنیتی دستگیر شد و لوازمش ضبط گردید که در هتلی در شهر "تگوسیگالپا " (Tegucigalpa)، پایتخت هندوراس، مشغول تهیه گزارش از اعتراضات مردمی به تبعید رییس جمهور هندوراس بود.
به همراه سیوری، "ماریا خوزه دیاز "، تهیه کننده اخبار و "لاری سانچز "، عکاس شبکه خبری تله‌سور نیز دستگیر و به یک خودوری کاروان نظامی هدایت شدند. مامورین پس از بازرسی این خبرنگاران و دیدن ویزای هندوراسی‌شان، آن‌ها را مورد ضرب و شتم قرار دادند و از آن‌ها خواستند از ادامه تهیه خبر و تصویر به نفع سلایا دست بردارند وگرنه بازداشت خواهند شد.
اهمیت رسانه‏هایی نظیر تله‌سور از آن روست که این رسانه‏ها در تقابل با رسانه‏های دستِ‌راستی مورد حمایت غرب، قد علم کرده‏اند. تله‌سور پس از تاسیس، توانسته است از نظر اقتصادی به صورت یک رسانه مستقل درآید.
مدیر این رسانه، "آرام آهارونیان " (Aram Aharonian)، ابراز داشته است که تجارت خبر پس از جنگ خلیج فارس با رکود مواجه شده است. به گفته آهارونیان، تهیه خبر به صورت آنی انجام می‏شود و در آن اثری از بحث و تحلیل دیده نمی‏شود. تله‌سور، تلاش کرده است با تحلیل وقایع، روح خبرنگاری را به این تجارت بازگرداند. وی همچنین بر مستقل بودن تله‌سور تاکید کرده است.
دیدگاه‌های محافظه‏کارانه، همواره تله‌سور را به مثابه یک تهدید نگریسته‏اند. زمانی که تله‌سور، از انعقاد تفاهم‏نامه همکاری با شبکه تلویزیونی الجزیره خبر داد، "کانی مک " (Connie Mack)، نماینده راستگرا و جمهوریخواه کنگره آمریکا اظهار نمود که این تصمیم برای ایجاد یک شبکه تلویزیونی جهانی برای تروریست‌ها اتخاذ شده است. با توجه به اقدام دولت کودتا در دستگیری خبرنگار شبکه تله‌سور، به نظر می‌رسد که دولت کودتاگران هندوراس نیز با این عقیده نماینده آمریکایی موافق است!
استاد تاریخ آمریکای لاتین در دانشگاه آکسفورد در ادامه، از منازعه رسانه‏ها به ‏عنوان یک وضعیت بحرانی در نبرد بین اشرافیت طرفدار آمریکا و جریان مردمی مستقل که در تلاش برای کسب قدرت در آمریکای لاتین است، یاد و اشاره کرد: جریان کودتا در هندوراس در مسیر خاموش‏سازی رسانه‏های منتقد، به متوقف کردن اقدامات شبکه تله‌سور اکتفا ننموده و حتی به سراغ شبکه 8 تلویزیون دولتی تحت نظر سلایا نیز رفته است. همچنین جریان کودتا یک آژانس خبری بولیویایی و روزنامه کوبایی "گرانما " را نیز از چاپ نامه‏های رسمی اعتراض‏آمیز به کودتا منع کرده است.
رادیو آمریکا، از مردم می‌خواهد به زندگی با حکومت کودتا عادت کنند
به این ترتیب، فضایی از ارعاب و سانسور برای رسانه‏هایی که در پایتخت هندوراس اقدام به پوشش اعتراضات سیاسی می‏نمودند، ایجاد شده و گزارش شده که سربازان ارتش هندوراس از ایستگاه‌های رادیو و تلویزیون محلی به شدت محافظت می‏نمایند.
در سال‌های اخیر، سلایا رییس‌جمهور هندوراس، در نزاع مستمر با شبکه‏های خصوصی محافظه‏کار بوده است و اکنون که رییس‌جمهور تبعید شده، این شبکه‏ها برای دفاع از کودتا با یکدیگر رقابت می‏کنند. دو شبکه رادیویی اصلی هندوراس، یعنی "رادیو آمریکا " و "رادیو اچ‌.آر.ان " (Radio HRN)، از مردم هندوراس خواسته‏اند تا به زندگی عادی بازگشته و دست از اعتراض برکشند.
وی با بیان این که حتی زمانی که صدها هندوراسی در مقابل کاخ ریاست جمهوری هندوراس برای بازگشت سلایا تظاهرات نمودند، رادیو و تلویزیون‌های محلی، این تظاهرات را به شکل محدودی پوشش دادند، افزود: این روزها، این رسانه‏ها به‏جای پوشش اعتراضات سیاسی، مشغول پخش موزیک و اپرا و یا نمایش آموزش‌های آشپزی هستند. این درست شبیه به اقدام شبکه محافظه‏کار ونزوئلایی "ونویژن " (Venevision) در جریان کودتا علیه "هوگو چاوز " در سال 2002 میلادی است. در آن دوران، این شبکه ضمن امتناع از پوشش اعتراضات طرفداران چاوز، برنامه‌های عادی خبری خود را در کنار پخش تعداد کثیری فیلم هالیوودی ادامه داد. شبکه ونویژن نیز متعلق به یک میلیاردر متمایل به آمریکا بود که در کودتا علیه چاوز نقش داشت.
در سال 2002، کودتاگران از خواسته‏های مردم ونزوئلا تصویر درستی نداشتند، لذا کودتا در طی دو روز با شکست مواجه شد. سپس شبکه ونویژن لحن خود را معقول‏تر نمود. چاوز نیز با به‏دست گرفتن قدرت، اقدام به راه‏اندازی شبکه‏هایی نظیر تله‌سور کرد. با این حال هنوز شبکه‏هایی پیدا می‏شوند که علیه چاوز تبلیغ می‏کنند.
اوضاع رسانه‏ها در سایر کشورهای آمریکای جنوبی نیز از همین قرار است. در اکوادور، رییس‌جمهور "رافائل کوره‌آ "، خواستار آن شده است که قانون اساسی این کشور ایجاد رسانه‏های خصوصی توسط بانکداران سرمایه‏دار را ممنوع نماید. در بولیوی، رییس‌جمهور بومی این کشور، "اوو مورالس "، با راه‌اندازی یک برنامه دو ساعته رادیویی هفتگی، نام آن را "مردم اخبار هستند " گذاشته و در آن به مشکلات مردم می‌پردازد.
در صورت بازگشت مجدد سلایا به قدرت که محتمل نیز هست، به نظر می‏رسد رسانه‏های خصوصی هندوراس نیز با محدودیت‏هایی مواجه شوند و زلایا احتمالاً از رسانه‏های دولتی حمایت خواهد کرد.