شوخی با طلای سیاه

به طور حتم تا الان اوپکی‌ها بحث‌های زیادی کرده‌اند و تکلیف تولید نفت نیز در این سازمان مشخص شده است. این گزارش روز گذشته درست 2 ساعت قبل از آن که مردان نفتی اوپک به سالن بزرگ ساختمان اصلی خود در وین پا بگذارند، نوشته شده است؛ یعنی هنگامی که بسیاری از آنان دشداشه‌های اتو شده به تن کشیده بودند و در سرسرای بنای اوپک در مقابل دوربین خبرنگاران از همراهی خود با بزرگ‌ترین مصرف کنندگان نفت جهانی سخن می‌گفتند. حالا این بماند که همین اوپکی‌ها هم اکنون بسیار بیشتر از توان خود نفت روانه بازار جهانی می‌کنند.
اما وقتی تیم خبرنگاران رسانه‌های جهانی را می‌بینند به قول یکی از مدیران نفتی ونزوئلا برای توسعه یافته‌های غربی رقص نفتی را به اجرا در می‌آورند. به هر حال روز پیش چند ساعت قبل از آغاز اجلاس 139 آن طور که خبر گزاری رویتر نوشته بود، 11 مرد اوپکی تکلیف این سازمان را با بازار جهانی نفت مشخص کردند. به طور حتم امروز از اوپکی‌ها می‌گویند به هیچ وجه قصد ندارند تولید خود را برای فصل بهار کاهش دهند. البته وقتی به قیمت‌های نجومی طلای سیاه نگاه می‌کنی به نظر می‌رسد باید حق را "علی النعیمی" ـ وزیر نفت عربستان ـ داد که از همان فرودگاه وین به عنوان بزرگ‌ترین تولید کننده نفت، بیشترین مخالفت را با کاهش سقف تولید نفت از خود بروز داد. او می‌گفت که قیمت‌ها بالا است و در شرایط فعلی هر گونه کاهش در سقف تولید می‌تواند نظم شیشه‌ای بازار جهانی نفت را خرد کند؛ تحلیلی که پس از سعودی‌ها می‌توان گفت که اکثر اعضای اوپک نیز با تکیه بر آن در مقابل کاهش سقف تولید اوپک ایستادگی می‌کردند، اما این تنها یک گوشه از ماجرا است.
به طور حتم در فصل بهار میزان تقاضای جهانی برای نفت به میزان 2 میلیون بشکه در روز کاهش می‌یابد. این رقم معنایی ندارد جز این که در چنین شرایطی مصرف کنندگان غربی می‌توانند هر روز 2 میلیون بشکه نفت به انبارهای خود تزریق کنند. حالا دیگر به نظر می‌رسد معادله بسیار ساده باشد. در طول تاریخ طلای سیاه، هر گاه توسعه یافته‌ها توانسته‌اند میزان نفت ذخیره شده خود را افزایش دهند به گونه‌ای دیگر نیز با اوپکی‌ها روبه‌رو شده‌اند. هر چند که طی یکسال گذشته که حجم ذخایر نفتی آنان کاهش قابل ملاحظه‌ای را تجربه کرد باز هم با صدای بلند در بازار جهانی نفت اوپک را به یاری طلبیده‌اند اما می‌توان گفت که به کلی طی همین مدت نسبت به سال‌های نه چندان دور سعی کرده‌اند حداقل با لبخند بر سر اوپک فریاد بزنند. این واقعیت را نمی‌توان نادیده گرفت. بر همین اساس اگر باز هم کار بازار جهانی نفت به جایی برسد که انبارهای نفتی توسعه یافته‌ها پر شود؛ دوباره اوپکی‌ها باید پسرهای خوبی شوند. درست مثل شیخ نشین‌های اوپک که فرزندان خوب تاریخ بازار جهانی نفت هستند.
بنابراین آن طور که روز پیش، مردان اوپکی می‌گفتند قرار نیست که سقف تولید اوپک کاهش یابد.
این خبر را به طور حتم امروز تمام فعالان اقتصادی جهان می‌شنوند که اگر وضع به همین شکل ادامه یابد فصل بهار، فصل خمیدگی اوپک است. آنها باید با پر شدن انبارهای نفتی غرب در انتظار نرخ‌های 45 دلاری برای طلای سیاه خود باشند. البته این تصویر زمانی برای بازار جهانی نفت شکل می‌گیرد که همه چیز به خوبی پیش رود. اگر ایران دچار تحریم اقتصادی شود به قول "احمد بن شتوان" ـ وزیر نفت لیبی ـ همه چیز در بازار جهانی نفت فرو می‌ریزد. او روز پیش در مقابل ساختمان اصلی اوپک از قول بسیاری از همتایان نفتی خود به غربی‌ها هشدار داد که ایران را تحریم نکنید چون چنین چیزی اتفاقی به طور حتم شوخی نیست. شتوان این جملات را زمانی می‌گفت که چند ساعت قبل از آن اعضای دائمی شورای امنیت با ارسال پرونده هسته‌ای ایران به این شورا موافقت کرده بودند. موافقتی که شاید نخستین تلنگر به شاخص‌های نفتی جهان باشد.
در حال حاضر همچنان قیمت‌های جهانی نفت بالای 68 دلار ایستاده‌اند و دائم خود را به 70 دلار نزدیک می‌کنند. به نظر می‌رسد آنها فقط در انتظار خبر قطعی تحریم اقتصادی ایران هستند تا خود را به مرز 100 دلار برسانند. نفت، بشکه‌ای 100 دلار حتما کابوس اقتصاد جهانی است. این را روز پیش اوپکی‌ها به خوبی می‌دانستند اما باز هم حاضر نبودند که حداقل از این منظر به کاهش تولید خود فکر کنند. ایران و نزوئلا تنها حامیان کاهش تولید اوپک بودند. تیم ایرانی حاضر در وین هر چند که کمی از موضع خود به عقب برگشت و در پای میز اجلاس 139 دیگر با قاطعیت از کاهش تولید اوپک سخن نمی‌گفت اما این اتفاق علی رغم آن که می‌توانست تا حدی عصبیت غرب را کاهش دهد برای دیگر ساکنین اوپک نیز مفید بود. کاهش تولید اوپک به طور حتم علاوه بر حفظ قیمت‌ها در بهار 2006 می‌توانست موضع ایران را در برابر غرب تحکیم کند اما رفقای اوپکی به هیچ وجه حاضر نشدند تن به کاهش تولید دهند. شاید بعضی از آنها بر این باورند که غیبت ایران، درآمدهای نفتی آنها را بزرگ‌تر می‌کند. ولی آیا واقعا جریان صنعتی کشورهای اوپک به آنها اجازه می‌دهد که بیش از این نفت روانه بازار جهانی کنند؟
رویتر روز گذشته نوشت که تیم ایرانی در سالن اصلی اوپک و قبل از شروع اجلاس 139 رایزنی خود را با تک تک اعضا برای کاهش سقف تولید آغاز کرده است. اما اوپکی‌ها پیش از تمام این حرف‌ها به خبرنگاران گفتند که تولید را کاهش نمی‌دهیم و از سقف تولید فعلی حمایت می‌کنیم. حداقل این تصمیم تا 17 اسفندماه و اجلاس آینده اوپک حرف نخست را می‌زند.