اصلاحات سازمان ملل در سال 2006

مرضیه خادم شریف: در سال 2006 مشخص خواهد شد که آیا اصلاحات مورد توافق نشست سپتامبر سازمان ملل در نیویورک، واقعاً این سازمان را قادر خواهد ساخت که در مسیر درستی که کوفی عنان در سال 2003 تشریح کرده بود، گام بردارد.
به گزارش اکونومیست، در صورتی که سازمان ملل بتواند پیشنهادهای کوفی عنان را تا حدی تعدیل کند قادر خواهد بود اصلاحات را با موفقیت انجام دهد. این اصلاحات شامل تشکیل کمیسیون ایجاد صلح، تا بر امر بازسازی کشورها پس از جنگ نظارت کند، به رسمیت شناختن مسؤولیت‌های حفاظت از ملت‌ها در مقابل شرارت‌ها در صورتی که مقامات ملی از عهده آن برنیایند، با توسل به زود از ملت‌ها پشتیبانی کند، توافق جامع علیه تروریسم در سال 2006 و وعده 50 میلیارد دلار اضافی در سال برای مبارزه با فقر است. این اصلاحات در بوته آزمایش محک زده شده و نتیجه مشخص خواهد کرد که آیا سازمان ملل اصلاحات را نادیده خواهد انگاشت یا آنها را به اجرا خواهد گذاشت.
البته واکنش نسبت به این وقایع به این سادگی‌ها هم نخواهد بود. در سال 2005 سونامی آسیا نشان داد زمانی که به واکنش بین‌المللی سریع و سخاوتمندانه‌ای نیاز بود چطور سازمان ملل و آژانس‌های ویژه متعدد آن نقش هماهنگ‌کنندگی با ارزشی داشتند. قحطی در نیجریه نشان داد که در صورت نبودن این سازمان چه اتفاقی برای مردم مصیبت زده می‌افتاد. در دارفور سازمان ملل بهترین عملکرد را داشت زمانی که اتحادیه آفریقا از حمایت مردم آن منطقه علیه سوءاستفاده گسترده از قانون انسان‌دوستانه بین‌المللی ناکام مانده بود.
تعدادی از چالش‌های سال 2006 اکنون از وضوح کاملی برخوردار است. تروریسم بین‌المللی مغلوب نخواهد شد ولی اگر استراتژی جامع تایید شده در سپتامبر به کار برده شود آنگاه ورق خواهد برگشت. منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای همچنان موقعیت محوری خواهد داشت و تمام حوادث به مذاکرات با کره شمالی و ایران بستگی خواهد داشت. بهترین حدس آن است که هیات ژوری تا پایان سال 2006 این مسایل را حل و فصل کند. فرسایش کنونی ادامه سیاست‌های منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای متقابل بستگی به نتایج مثبت کنفرانس کنوانسیون سلاح‌های بیولوژیکی و سمی و همچنین تقویت سیاست‌های ابزاری و توانایی‌های بازرسی آژانس بین‌المللی انرژی اتمی خواهد داشت.
پیامدهای مصیبت‌بار شکست دولتی به طور اخص در آفریقا به تلاش بین‌المللی پایدار و هماهنگ برای درمان و اصلاح نیاز دارد بنابراین صرفاً تشکیل کمیسیون ایجاد صلح مشکلی را حل نخواهد کرد. ایجاد شورای جدید و تمام وقت حقوق بشر مملو از مسایل حساس است ولی جایگزینی مسؤولان قبلی که اعتبار خود را از دست داده‌اند ضروری به نظر می‌رسد و چنانچه شرایط به گونه‌ای آشفته شود که کشورها نتوانند یا قادر نباشند از عهده حمایت از مردم خود برآیند آنگاه شورای امنیت با بیشترین چالش‌ها روبه‌رو خواهد بود همانطور که این سازمان در مورد جنگ در عراق از سال 2003 به بعد با مشکل جدی مواجه شده است.
سازمان ملل در سال 2006 در زمینه توسعه سیاست‌های خود با مشکلات متعددی مواجه خواهد بود. در نیمه دوم سال 2006 سازمان ملل با بلاتکلیفی بزرگی روبه‌روست یعنی چه کسی برای پنج سال آینده به مقام دبیرکلی این سازمان انتخاب خواهد شد. این مساله از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. رسوایی برنامه غذا در مقابل نفت و ضعف عملیات حافظ صلح تمام فعالیت‌های مشکوک این سازمان را به خوبی روشن ساخته است و گواه این مطلب است که نیاز به شفافیت بیشتر و پاسخگویی، بیش از اصلاحات دور از دسترس است. برنامه اصلاحات مشخص شده است ولی اگر تعهدی برای اجرای آن نباشد چنین اصلاحاتی هیچ وقت اجرا نخواهد شد.
رهبر جدید و سازمان ملل به طور کلی زمانی از صلابت بیشتری برخوردار است که روند انتخاب دبیر کل به دور از هرگونه نقص صورت گیرد.
این به معنای آن است که اعضای سازمان ملل به دور از هرگونه تعصبی فرد مناسبی را برای تصدی این سمت انتخاب کنند بدون آنکه اصلیت فرد انتخاب شده مدنظر باشد. پنج اعضای اصلی شورای امنیت باید بپذیرند که انتخاب دبیرکل، انتخاب فردی برای عضویت کامل و نه اینکه تعیین فرد از طریق وتو است.
در هر صورت در سال 2006 سرنوشت سازمان ملل به دست سهامداران آن یعنی کشورهای عضو تعیین خواهد شد.