پاکستان پس از مشرف (بخش سوم و پایانی)
اشاره:
در پایان مقاله حاضر، به نگرانی کشورهای همسایه پاکستان (هند و افغانستان) از استعفای مشرف و افزایش احتمال تسری بحران و ناآرامی به این کشورها، پرداخته میشود.
شماری از رهبران کشور هند، دشمن دیرینه پاکستان و سیاستمداران افغانستان، اعتراف میکنند که گرچه مشرف، متحدی کمال مطلوب نبود، اما اقتدار او و کنترل وی بر ارتش، برای آنها اطمینان خاطر ایجاد میکرد. باهم مطلب را پی میگیریم:
مشرف، رئیس جمهوری و فرمانده ارتش پاکستان، در ژانویه سال 2004 در دیدار و گفتگو با <واجپایی>، نخستوزیر وقت هند، متعهد شد که دولت پاکستان علیه منافع هند از تروریسم حمایت نکند.
بر این اساس، روابط اسلامآباد و دهلینو نسبت به گذشته رو به بهبودی گذاشت. <الیستر اسکات> میگوید: کاهش نفوذ مشرف که امسال شاهد آن بودیم، چه اتفاقی و چه غیراتفاقی، مصادف شد با افزایش درگیریها در آن سوی مرز هند، هدف قرار گرفتن سفارت هند در افغانستان و تشدید اختلافهای سیاسی درباره کشمیر.
اکنون که مشرف مجبور به استعفا شده، هند نگران است که روابط هند و پاکستان، این دو رقیب هستهای، اکنون حتی بدتر شود.
بسیاری از پاکستانیها مشرف را فردی دیکتاتور میدانند، ولی روابط دهلینو با اسلامآباد در زمان حکومت وی، بهترین روابط سیاسی در چند دهه گذشته بود.
دهلینو نگران است که دولت غیرنظامی جدید در پاکستان فاقد آن تسلطی باشد که مشرف بر ارتش پاکستان و سازمان جاسوسی قدرتمند ارتش داشت. هند معتقد است سازمان جاسوسی ارتش پاکستان در بیشتر حملات در خاک هند دست دارد.
<سی راجان موهان> تحلیلگر مسائل سیاسی در سنگاپور اعتقاد دارد که بعد از پشت سر گذاشتن چهار سال خوب که هند امید زیادی به روند صلح داشت، در چهار ماه گذشته، خلاف این موضوع اتفاق افتاده است.
هند در مقایسه با هرج و مرج و اختلافنظرهای چند ماه گذشته، مشرف را فردی قاطع و آماده تعامل میدانست.
برخی از تحلیلگران معتقدند که بدترین حالت، زمانی است که ارتش پاکستان یا سازمان جاسوسی ارتش این کشور، جنگجویان را در مرز افغانستان متقاعد کند که حملات خود را از این جبهه، به طرف هند تغییر دهند.
این راهبرد، فشارهایی را که در مرز افغانستان بر آمریکا وارد میشود، کاهش میدهد و موجب خواهد شد که به جای ارتش پاکستان، نیروهای هندی قربانی اقدامات جنگجویان شوند.
<ام.کی.نارایانان> مشاور امنیت ملی هند میگوید: <از دیدگاه هند، اهمیتی نداشت که مشرف استیضاح شود و یا استیضاح نشود. در عین حال، کنار رفتن وی از قدرت خلا بزرگی به وجود میآورد و ما به شدت درباره این خلا نگران هستیم. این خلا موجب میشود گروههای افراطی آزاد باشند که در مرز پاکستان و افغانستان و نیز در طرف مرز ما، هر کاری میخواهند انجام دهند. البته هنوز زود است که درباره سرنوشت دولت غیرنظامی این کشور پیشبینی کرد. ما باید منتظر شویم تا آبها از آسیاب بیفتد. ما باید ببینیم که آیا استعفای مشرف به تفوق رهبران غیرنظامی منجر میشود و یا اینکه استعفای وی، موجب سلطه دستگاه جاسوسی ارتش و ارتش پاکستان خواهد شد.
ب) پاکستان و افغانستان
<داود مرادیان> مشاور سیاسی وزیر امورخارجه افغانستان معتقد است: از نظر مقامهای افغان، عمدهترین موضوع در تحولات سیاسی پاکستان، وجود دولتی پاسخگو و همچنین ثبات سیاسی در اسلامآباد است.
به نظر میرسد تصمیم مشرف مبنی بر کنارهگیری از قدرت، نه تنها برای پاکستان و افغانستان، بلکه در اوضاع ثبات منطقه نیز تأثیرگذار است.
<خالد پشتون> عضو پارلمان افغانستان میگوید: رویکرد مقامهای سیاسی پاکستان به موضوع طالبانیسم و همچنین جنگ با تروریسم در اسلامآباد و کابل، از عمدهترین موضوعاتی است که رئیسجمهوری جدید پاکستان بایستی به آن توجه خاص داشته باشد.
با توجه به اینکه در زمان مشرف، نیروهای طالبان مورد حمایت اسلامآباد قرار میگرفتند، دولت جدید اسلامآباد بایستی مشکل شبهنظامیان القاعده و طالبان در کابل و اسلامآباد را حل کند.
از آنجا که به تازگی مقامهای واشنگتن از اسلامآباد، به علت حمایت از نیروهای طالبان در این کشور انتقاد کردهاند، امید است دولت جدید پاکستان با کاهش نفوذ نیروهای امنیتی این کشور در افغانستان، برای ریشهکن کردن تروریسم و طالبانیسم در اسلامآباد و کابل تلاش کند.
فعالیتهای اخیر شبهنظامیان در قبایل مرزنشین سبب شده تا شبهنظامیان با کمکها و حمایتهای نیروهای امنیتی پاکستان برای فعالیتهای تروریستی، به راحتی وارد خاک افغانستان شوند.
نقش غرب در رهبری گروههای افراطی
با توجه به اینکه حملات شبهنظامیان علیه نیروهای ائتلاف در افغانستان افزایش یافته و به نظر میرسد که بار دیگر ظهور طالبان در افغانستان ملموس تر شده است، رئیس جمهوری این کشور در این رابطه ابراز نگرانی کرد. وی معتقد است که باید هر چه سریعتر ریشه افراطیون را در این کشور خشکاند.
حامد کرزای، رئیس جمهوری افغانستان، در مصاحبهای با هفته نامه <تایم> در مورد اوضاع افغانستان، حضور نیروهای ائتلاف و روابط میان کابل - اسلامآباد صحبت کرد .
بخشی از مصاحبه تایم با رئیس جمهور افغانستان در پی از نظر خوانندگان گرامی میگذرد:
* سؤال: آخرین مرتبهای که با شما گفتگو کردیم در سپتامبر 2006 بود؛ زمانیکه یکی از حملات مرگبار طالبان در میان مصاحبه با شما در افغانستان رخ داد. از آن پس شاهد حملات مرگبارتر و حملات انتحاری بیشتری بودیم.
** کرزای: بله حملات آنها بیشتر شده است و من نگران این موضوع هستم. شما همچنین میتوانید اوضاع را در پاکستان ببینید. چرا باید فردی خود را در مقابل یک بیمارستان منفجر کند. عاملان این نوع حملات چه کسانی هستند و چه اهدافی را در پیش گرفتهاند؟ مطمئنا اقدام آنها هیچ توجیهی ندارد. شما میتوانید با مخالفانتان در میدان نبرد مبارزه کنید اما نمیتوانید باعث کشته شدن افراد بیگناه شوید. چرا این افراد به این اقدامات دیوانهوار دست میزنند؟ واقعاً پشت پرده این حملات انتحاری چیست؟ تنها یک کلمه میتوانم در توصیف این اقدام بگویم: وحشیانهتر از این حملات در دنیا وجود نداشته است. اقدام عاملان این حملات واقعا غیر انسانی است و به نظر میرسد این حملات هیچ پایانی ندارد. این جنگی نیست که بتوان به راحتی در آن پیروز شد. آنها خود را در میان مردم منفجر میکنند و خودشان نیز از بین میروند و ردی نیز از خود بجای نمیگذارند. مشخص نیست که دلیل اصلی این حملات انتحاری چیست آنها با چه هدفی این حملات را انجام میدهند.
* سؤال: برای از بین بردن این جنبش افراطی چه باید کرد؟
** کرزای: برای از بین بردن تروریسم باید اشتباهاتی را که از 30 سال قبل مرتکب شدهایم تکرار نکنیم. قطعا در جریان حمله انتحاری اخیر در الجزایر قرار داشتهاید. میبینید که این جنبش فقط در افغانستان یا پاکستان ریشه ندوانده است. افغانستان یک کشور بزرگ است و با مجامع بینالمللی هماهنگ میباشد. اصول اجتماعی در کشور ما در همه خانوادهها رعایت میشود. ما کشور بزرگی بودیم. دنیا باعث شد ما با شوروی جنگ کنیم و آنهایی که این کار را کردند، فوری از صحنه دور شدند و باعث شدند تنش در آن زمان گسترش یابد. معتقدم که حادثه 11 سپتامبر حملات انتحاری مختلف در افغانستان، پاکستان و الجزایر پیامدهای این اقدام هستند. در سالهای جنگ با شوروی سابق، افراطی گری یک موضوع مهم بود. در آن زمان ایدئولوژی افراطی نه تنها ابزاری علیه شوروی سابق بود بلکه از نظر اقتصادی نیز منبع درآمد بود. هر چه قدر شما بیشتر افراطی بودید، پول بیشتری دریافت میکردید. هر چه قدر از خود افراطی گری نشان میدادید غرب پول بیشتری به شما میداد.
* سؤال: فکر میکنم این موضوع فقط مربوط به غرب نبود. عربستان، پاکستان و... نیز دخالت داشتهاند.
** کرزای: همه این کشورها و گروهها را غربی میخوانم، چون توسط غرب رهبری شدهاند. در این راستا میانهروها تضعیف شدند و اجازهِ انجام هیچ کاری را نداشتند. میهن پرستی تاریخ افغانستان و ملی گرایی را کفر میخواندند. هر چه قدر به افغانستان خیانت کردند، صحبتهایشان در مورد افراطی گری بیشتر شد، هرچه قدر از تاریخ افغانستان دور شدند، با آنها بهتر رفتار شد. این چیزی است که ما در حال حاضر بهایش را میپردازیم. این مشکل را چگونه حل میکنید؟
* سؤال: پرویز مشرف اخیراً از قدرت کنارهگیری کرده است این اتفاق چه تبعاتی برای افغانستان خواهد داشت؟
** کرزای: آمدن و رفتن مقامات زیاد مهم نیست. آنچه مهم است اجرای اصلاحات بنیادین است. برای نمونه اگر پاکستان از افراطی گری به عنوان ابزاری در سیاستهایش در قبال افغانستان استفاده نکند، باید بگویم که این استراتژی آنها کارآمد نخواهد بود. بهترین استراتژی دوستی و همکاری با افغانستان است. همانند روابط فرانسه و آلمان. در حال حاضر این دو کشور روابط خوبی دارند و در یک فضای سازنده با همدیگر همکاری میکنند. افغانستان نیز دوست دارد این چنین روابطی با پاکستان داشته باشد.
* سؤال: شما بارها سرویس اطلاعاتی پاکستان را به حمایت از تروریسم متهم کردهاید. آیا فکر میکنید دولت جدید غیر نظامی پاکستان توانایی کنترل اقدامات سرویس اطلاعاتی خود را دارد؟
** کرزای: یوسف رضا گیلانی، نخست وزیر پاکستان، سیاستمدار خوبی است و اهداف درستی را در پیش گرفته است. امیدوارم بتواند کنترل این سرویس را به دست بگیرد. این به دولت جدید پاکستان بستگی دارد و در این راستا وظیفه ما و مجامع بینالمللی است که به وی کمک کنیم. اخیراً اشفق کیانی، رئیس ارتش پاکستان به افغانستان آمده بود و به وی گفتم که ما تمایل داریم روابط دوستانهای با پاکستان داشته باشیم.
* سؤال: آیا فکر میکنید دولت غیر نظامی جدید پاکستان بتواند فعالیتهای ارتش را تحت کنترل خود در آورد؟
** کرزای: تا زمانی که سیاست پاکستان این باشد که با افراطی گری و بیثبات کردن افغانستان به اهدافشان برسند، این دولت شکل نمیگیرد. امیدوارم دولت غیر نظامی پاکستان بتواند این کار را انجام بدهد.
* سؤال: اخیرا شمار تلفات غیر نظامیان در افغانستان افزایش یافته است. شنیدهایم سنای افغانستان تلاش کرده تا اقدامات نیروهای خارجی تحت قوانین افغانستان انجام شود. آیا این چیزی است که شما میخواهید؟
** کرزای: کشته شدن غیر نظامیان هیچ توجیهی ندارد. افغانستان از هم پیمانان خود برای کمک به ریشه کنی افراطی گری و شبه نظامیان طالبان و القاعده قدردانی میکند، اما مردم افغانستان به شدت در جنگ علیه تروریسم با ضربات جبران ناپذیری روبرو شدند. هفت سال است که هر روز اخبار مربوط به کشته شدن تعدادی از هموطنانمان را میشنویم. بارها از نیروهای ائتلافی خواستهایم که در عملیاتهایشان دقت کنند. هر چه زودتر باید جلوی کشته شدن غیر نظامیان گرفته شود. این درخواست مردم افغانستان است که اقدامات نیروهای خارجی تحت کنترل سنا باشد. در این رابطه با شرکای خود نیز صحبت کردهام و با قاطعیت از این طرح حمایت میکنم.
* سؤال: ژنرال مککرنان اعلام کرد که نیروهای طالبان بار دیگر تجدید قوا کردهاند و مشکلات جدی را برای افغانستان بوجود میآورند. فکر نمیکنید یکی از دلایلی که باعث این اتفاق شده این است که دولت شما ناکارآمد شده و مردم دیگر به دولت شما اعتقاد ندارند؟
** کرزای: فکر نمیکنم مردم افغانستان جنبش طالبان را به دولت افغانستان ترجیح بدهند. درست است اعتماد آنها به دولت کم شده است؛ اما اگر از آنها بپرسید که جانشینی برای دولت فعلی افغانستان در نظر دارند پاسخشان منفی خواهد بود. از نظر مردم افغانستان، شبه نظامیان طالبان به هیچ وجه جانشین دولت فعلی در این کشور نخواهند بود. ما دستآوردهای زیادی داشتهایم اوضاع امنیتی بهتر شده است. اقدامات جدی نیز در مقابله با فساد انجام دادهایم.
نظرات بینندگان
پربیننده ترین
ارسال خبرنامه
برای عضویت در خبرنامه سایت ایمیل خود را وارد نمایید.
