نفت 40 دلاری،‌ ویرانگر اقتصاد است

* به عنوان اولین سؤال بفرمایید واکنش شما نسبت به محاسبه هر بشکه نفت 40 دلاری در بودجه سال 1385 کشور چیست؟
** دولت قیمت نفت را به هر میزانی که امکان حصول آن دارد، در نظر بگیرد اما نیمی از درآمد نفتی باید به حساب ذخیره ارزی واریز شود و صرف امور عمرانی و سرمایه‌گذاری‌های بنیادین شود و مقدار معینی را هم برای تامین بودجه مشور اختصاص دهد چون پول نفت از طریق تولید کالا یا خدمات به دست نمی‌آید. بنابراین خرج کامل آن برای اقتصاد کشور بسیار زیان‌بار است و اثرات تورمی بالایی دارد. اتخاذ چنین سیاستی کشور را در خطر سقوط اقتصادی قرار می‌دهد.
* اما ظاهراً بر مبنای 40 دلار در بودجه بسته شده است؟
**‌ اشکالی ندارد، ولی به هر حال سهم درآمد نفتی در بودجه سال آینده کشور نباید فراتر از 20 میلیارد دلار برود. زیرا این دلارها را باید به ریال تبدیل کنند و در صورتی که ریال کم باشد مجبور به چاپ اسکناس هستیم که به بحران و تورم منجر می‌شود.
* جایگاه سرمایه‌گذاری در صنایع نفت در لایحه بودجه در کجا قرار می‌گیرد؟
** دولت می‌تواند از صندوق ذخیره ارزی برای سرمایه‌گذاری نفتی استفاده کند. یعنی شرکت نفتی هم از صندوق ذخیره ارزی وام بگیرد و آن را صرف امور زیربنایی و توسعه میادین نفت و گاز کشور کند و از درآمد حاصله هم وام‌های اخذ شده را تسویه کند.
* دربارۀ قیمت بنزین و احتمال سهمیه‌بندی آن در سال آینده سخنان متفاوتی گفته می‌شود، نظر شما در این زمینه چیست؟
** البته باید لایحه دولت به مجلس بیاید تا بینیم دولت خود چه سیاستی را اتخاذ کرده است. اما به هر حال بنزین باید سهمیه‌بندی شود و اگر هم بخشی از بنزین مورد نیاز از خارج وارد کشور می‌شود به قیمت تمام شده به مردم عرضه کنند.
* کمیسیون انرژی مجلس از کدام سیاست حمایت می‌کند؟
** البته ما به کار فرهنگی و فرهنگ‌سازی چگونگی مصرف تاکید داریم. ضمن این که به آثار تورمی گران شدن بنزین هم توجه داریم و معتقدیم تا یک پوشش مناسبی برای اقشار فقیر و آسیب‌پذیر جامعه ایجاد نشود و سیستم حمل‌و‌نقل عمومی توسعه مناسب پیدا نکند دو نرخی کردن قیمت بنزین چون آثار تورمی دارد باعث ایجاد نارضایتی عمومی می‌شود.
* پیش‌بینی کمیسیون انرژی برای تولید و صادرات نفت ایران در سال آینده چه مقدار است؟
** روزی 5/2 میلیون بشکه نفت صادر خواهیم کرد و قمت آن هم از 50 دلار بالاتر خواهد رفت زیرا تقاضا برای انرژی‌های فسیلی در دنیا رو به افزایش است اما میزان تولید به اندازه تقاضا نیست و امکان افزایش تولید هم وجود ندارد. بنابراین ما پیش‌بینی می‌کنیم افزایش قیمت نفت همچنان ادامه داشته باشد.
* موانع سرمایه‌گذاری‌های نفتی در ایران را در چه مسایلی می‌بینید؟
** مهم‌ترین موضوع روشن نبودن مفاهیم قراردادی مربوط به قراردادهای نفتی بالادستی است. چون شیوه‌های قبلی دچار نقض و ایراد است اما برای اتخاذ شیوه جدید هم هنوز توافق نهایی حاصل نشده است. بنابراین مهم‌ترین مانع عدم تعیین تکلیف یک طرح مدون برای انعقاد قراردادهای نفتی است.
* با چه نوع قراردادهایی مشکل وجود دارد؟
** مثلاً در قراردادهای بیع متقابل مشکل داریم.
* چرا چنین مشکلاتی داریم؟
** بی‌اطلاعی بعضی از مدیران نفتی کشور از توان تخصصی، علمی و فنی کارشناسان نفتی داخلی که یادآور همان شعر معروف آنچه که خود داشت زبیگانه تمنا می‌کرد، است. چنین موضوعی باعث اعتراض دلسوزان کشور می‌شود. پس قبل از هر چیز باید به کارشناسان داخلی برگردیم و پس از آن هر آنچه را که نداشتیم اعم از پول یا تکنولوژی از خارج وارد کنیم.
* دیگر چه مشکلاتی را سرمایه‌گذاری در صنعت نفت ایران می‌بینید؟
** در پروژه‌های بالادستی نفت که شامل مطالعات مخازن، حفاری، احداث خط لوله و احداث واحدهای تفکیک‌گر است، همچنین استفاده از تکنولوژی و سرمایۀ خارجی باید تحت مدیریت ایرانی باشد. همچنین باید به شرکت ملی نفت ایران اختیارات کافی جهت انعقاد قراردادهای نفتی را داد.
* شما فقط به بعضی مسایل داخلی به عنوان مشکلات فراروی سرمایه‌گذاری در صنایع نفت ایران اشاره کردید ولی هیچ نامی از تحریم‌های نفتی آمریکا علیه ایران به میان نیاوردید، آیا اعتقادی به تاثیرگذاری تحریم نفتی ایران ندارید؟
** همه‌اش دروغ است. تحریم فقط برای شرکت‌های نفتی آمریکایی تاثیر منفی دارد. البته کمی هم باعث افزایش ریسک سرمایه‌گذاری و یا گران شدن قراردادها برای ایران می‌شود. ولی ضرر اصلی را آمریکایی‌ها می‌دهند اما این تحریم‌ها از آن جهت که مانع سرمایه‌گذاری نفتی ایران شود، تاثیری ندارد.
* چرا می‌گویید تاثیرگذار نیست؟ به هر حال آمریکا یکی از وزنه‌های مهم و اصلی نفت جهان به شمار می‌رود و ای بسا شرکت‌های مهم نفتی به نحوی در مالکیت آمریکا هستند؟
** این‌گونه نیست. دنیا گسترش پیدا کرده و شرکت‌های بزرگی به وجود آمده‌اند که لزوماً تابع آمریکا نیستند. منافع این شرکت‌ها ایجاب می‌کند با ایران ارتباط نفتی داشته باشند. بنابراین در این مرحله است که تحریم‌های آمریکا فقط باعث تحریم شرکت‌های نفتی آمریکا می‌شود و سایر شرکت‌ها جای خالی آمریکایی‌ها را پر می‌کنند. بحثی هم درباره گران‌تر شدن قراردادهای نفتی ایران داشتم این مساله هم در نهایت به ضرر مصرف‌کنندگان تمام می‌شود چون کمبود تولید نفت باعث گرانی نفت می‌شود.
* شما چندی پیش تاکید کردید مافیای نفتی وجود دارد، می‌توانید مصادیق این مافیا را معرفی کنید؟
** مافیای نفتی را اولین‌بار وزیر سابق نفت بیژن زنگنه مطرح کرد. وی گفت: مافیای نفتی از بیرون و درون وزارت نفت در حال فعالیت است. رسانه‌ها چند سال پیش هم این مطلب را منتشر کردند. این موضوع بعداً توسط محمود احمدی‌نژاد در جریان مبارزات انتخابات ریاست جمهوری مطرح شد که از قضا مورد استقبال مردم هم قرار گرفت. در واقع یکی از دلایل اصلی رای مردم به احمدی‌نژاد هم طرح مبارزه با مافیای نفتی بود. بنابراین مسایل یاد شده نشان می‌دهد مافیای نفت مورد تایید وزیر سابق نفت، رییس‌جمهور فعلی و بخش عمده‌از از کارشناسان نفتی ایران و جمع کثیری از نمایندگان مجلس است. لذا به طور قطع و یقین مافیا ینفتی هم در درون و هم در بیرون نفت وجود دارد و یک توهم نیست.
* چگونه می‌شود این مافیای نفتی را شناسایی کرد؟
** مافیای نفتی به دو شیوه عمل می‌کند که این شیوه‌ها از آثار فعالیت‌هایش که در جامعه پیش آمده دیده می‌شود. یکی بیان مطالب به ظاهر کارشناسی و به نفع کشور اما در باطن به ضرر کشور است و دیگر این که مافیای نفتی دایماً در حال جریان‌سازی است. مافیای نفتی از طریق نیروهای خاصی که در درون و بیرون نفت دارند به منافع خود دسترسی پیدا می‌کنند. البته رهبری همه این جریانات در خارج از کشور قرار دارد.
* می‌توانید به مصادیقی هم اشاره کنید؟
** من به چند مورد و علامت یا علایم مافیای نفتی اشاره می‌کنم و مصادیق عینی و اشخاص حقیقی باید توسط سیستم اطلاعاتی و قضایی کشور شناسایی، محاکمه و مجازات شوند.
اما علایم مافیای نفتی:
1ـ چرا قراردادهایی در ایران منعقد شده که حداقل 2 برابر میزان واقعی هزینه‌هایی است که باید انجام می‌شد. به عنوان مثال قراردادهای [...]
2 ـ چرا نفت ایران بین هشت تا 10 دلار کمتر از نفت آمریکا فروخته می‌شود؟
3 ـ چرا ما سیاست خام‌فروش را که 100 سال است بر ما تحمیل شده همچنان ادامه می‌دهیم و به جای آن فرآورده‌های نفتی خود را تولید نکرده و نمی‌فروشیم؟
4ـ چرا تلاش نمی‌شود به میادین نفتی ایران گاز تزریق شود که از 6 میلیون بشکه تولید روزانه به چهار میلیون بشکه رسیده‌ایم و اگر گاز تزریق نکنیم تا 10 سال آینده به تولید روزانه 2 میلیون بشکه می‌رسیم و کشور دچار خسارت هنگفتی خواهد شد.
5 ـ طبق کدام آمار ایران مازاد گاز تولیدی برای صادرات دارد؟ براساس این توهم قراردادهای بزرگی بسته می شود که در آینده کشور را با مخاطره مواجه می‌کند.
6 ـ براساس کدام تفکر و نظر کارشناسی است که کشور پالایشگاه نمی‌سازد؛ اما بنزین وارد می‌کند و ما مجبوریم امسال پنج میلیارد دلار، سال آینده 6 میلیارد دلار و در مجموع در دوران چهار ساله ریاست جمهوری احمدی‌نژاد 30 میلیون دلار بنزین وارد کنیم.
7 ـ چگونه است که تفکر آژانس بین‌المللی انرژی به عنوان سیاست وزارت نفت و به عنوان وحی منزل تلقی می‌شود؟ به عنوان مثال امکان تولید هفت میلیون بشکه نفت در روز از سوی این آژانس برای ایران پیش‌بینی شده به چه معنایی است؟ پیش‌بینی که به هیچ‌وجه امکان آن مقدور نیست. براساس این تفکر میلیاردها دلار بیهوده تلف خواهد شد.
8 ـ چطور می‌شود کارشناسان نخبه یکی پس از دیگری از کار برکنار می‌شوند و نیروهای بی‌اطلاع به جای آن مصدر امور را در دست می‌گیرند؟
* آقای دانشیار، مواردی را که گفتید می‌تواند اتهامات بزرگی را وارد کند ضمن این که برخی از این موارد هم ممکن است واقعاً به دلایل ضعف کارشناسی و یا مسایل دیگری غیرمرتبط با آنچه که می‌گویید مافیای نفتی است، باشد. بنابراین چگونه این موارد را به عنوان مصادیق یا حداقل علایم مافیای نفتی می‌دانید؟
** مواردی که گفتم دقیقاً علایم مافیای نفتی است و از این طریق سود می‌برد.
* چه سودی می‌برد؟
** وقتی مافیای نفتی سیاست غلطی را تحمیل کرد آن سیاست غلط به اجرا در می‌آید و باعث تحمیل هزینه‌های سنگینی به کشور است. واردات بی‌رویۀ کالا و خدمات درآمد هنگفتی را نصیب مافیای نفتی می‌کند. یکی دیگر از آثار زیانبار فعالیت نفتی وارد کردن خسارات سنگین و مستهلک کردن زودهنگام مخازن نفتی کشور است.
* اشاره‌ای کردید به این که مافیای نفتی ریشه در خارج دارد این اظهارات به چه معنایی است؟
** مثلاً موادمخدر در ایران به یک شبکه مافیای جهانی موادمخدر وصل است. در ایران سه هزار شهید در راه مبارزه با موادمخدر داده‌ایم و تعداد زیادی هم به علت قاچاق موادمخدر اعدام شده‌اند اما از آنجا که ریشه موادمخدر در بیرون است لذا این معضل در ایران هنوز ریشه‌کن نشده زیرا مافیای موادمخدر در بیرون مرزها دایماً سیاست‌گذاری می‌کند و نیرو جایگزین می‌کند. به همین دلیل شاهدیم دایماً موادمخدر از افغانستان به پاکستان و ایران و نهایتاً اروپا قاچاق می‌شود و در بین راه هم بخشی از آن را توزیع می‌کند. بنابراین با وجود موفقیت‌های درخشان نتواسنته‌ایم ریشه‌ای مشکل را حل کنیم چون ریشه آن در بیرون مرزهاست. دربارۀ نفت هم همین داستان وجود دارد. مافیای نفتی به صورت جهانی عمل می‌کند البته عملکرد مافیای نفتی بسیار پیچیده است و ممکن است در قالب اظهارنظرهای کارشناسی آن را به کارشناسان داخلی هم القا کند و برخی کارشناسان داخلی هم همان حرف‌ها را ترجمه و تکرار کنند. بنابراین در مجموع در شناخت مافیای نفتی باید به نیروهای این مافیا و القای سیاست‌های غلط آن توجه نشان دهیم.
* می‌‌توانید آنان را معرفی کنید؟
** همان‌گونه که گفتم مافیای نفتی یک توهم نیست واقعیتی است که ما آنها را می‌شناسیم و حتی نام آنان را نیز می‌دانیم اما فعلاً نمی‌شود گفت. مافیای نفتی بسیار خطرناک عمل می‌کند و شاید به همین دلیل است با وجود این که رییس‌جمهور تاکید می‌کند مافیای نفتی وجود دارد ولی همزمان وزیر نفت می‌گوید من مافیای نفتی را نمی‌شناسم. ما مافیای نفتی را می‌شناسم. ما مافیای نفتی را می‌شناسیم و در بیان آن هم ترسی نداریم.
* یعنی شما به مافیای نفتی معتقد هستید که یک شعبۀ آن در ایران است؟
** آفرین! در ایران عضوگیری می‌کند. مافیای نفتی دایماً در حال القای اطلاعات اشتباه انرژی در سراسر دنیاست. این اطلاعات غلط که با سیستم پیچیده و غیر آشکاری ارایه می‌شود مملکت را دچار اشتباهات خطرناکی می‌کند.
* پس کار خیلی بیشتر از چیزهایی که گفته شده بیخ پیدا می‌کند؟
** مافیای نفتی قبل از انقلاب وجود داشته، در زمان دولت‌های قبلی هم بوده و فعلاً هم هست. سربازگیری مافیای نفتی بسیار شدید است!
* چگونه می‌شود با مافیای نفتی مقابله کرد؟
** استفاده از افراد نخبه، شجاع و نترس راه مقابله با مافیای نفتی است. آدم‌های شجاع توان مقابله با این مافیا را دارند. اما آدم‌هایی که به فکر منافع خود باشند و یا در عین حال ترسو باشند توان لازم را برای پیوستن به جریان مبارزه با مافیای نفتی ندارند.