توافق نظامی میان آمریکا و کلمبیا با مخالفت شدید کشورهای چپگرای آمریکای لاتین روبرو شد و مشکلات دولت اوباما را برای تغییر دیپلماسی کاخ سفید در این منطقه نمایان کرد.
توافقنامه نظامی میان آمریکا و کلمبیا که بر اساس آن پنتاگون اجازه خواهد داشت از سه پایگاه نظامی در خاک کلمبیا برای عملیات خود در مبارزه با قاچاق مواد مخدر در آمریکای جنوبی استفاده کند، بحران دیپلماتیک منطقهای به وجود آورده و مشکلات آمریکا را برای تغییر دیپلماسی خود در قبال کشورهای این منطقه، آشکار کرده است.
بر اساس این گزارش، هوگو چاوز، رئیسجمهوری ونزوئلا با انتقاد از توافقنامه نظامی کلمبیا و آمریکا تأکید کرد که اطمینان دارد آمریکا با امضای این توافقنامه نظامی، تلاش میکند ونزوئلا را به اشغال خود درآورد. پیش از اظهارنظر رئیسجمهوری ونزوئلا، «میگوئل کارواخا»، وزیرکشور اکوادور، نیز تأکید کرده بود با امضای توافقنامه نظامی میان کلمبیا و آمریکا، دیگر نمیتوان تشدید تنشهای نظامی را میان اکوادور و کلمبیا منتفی دانست.
براساس این توافقنامه که مقامات «بوگوتا» 15 ژوئیه گذشته آنرا افشا کردند، آمریکا اجازه دارد از دستکم سه پایگاه هوایی و دریایی در خاک کلمبیا برای عملیات مبارزه با مواد مخدر استفاده کند.
در واقع آمریکا با امضای این توافقنامه تلاش میکند، لطمهای را که از بسته شدن پایگاه نظامی «مانتا» در اکوادور دیده است، جبران کند، غافل از اینکه انعقاد این توافقنامه موجب شد زخمهای کهنهای که کشورهای این منطقه از تهاجم آمریکائیها بهویژه ماجرای خلیج خوکها در سال 1961 برداشتهاند، بار دیگر سر باز کند.
پایگاه هوایی مانتا واقع در خلیج مانتا در غرب اکوادور تنها پایگاه مقدم آمریکا در منطقه آمریکای جنوبی بهشمار میرفت. پس از بسته شدن پایگاه مانتا در خاک اکوادور، آمریکائیها احساس کردند که حفظ راههای موجود و پیدا کردن راههای جدید در مبارزه با مواد مخدر در منطقه، برای آنها ضروری است. ارتش آمریکا از پایگاه مانتا که از اهمیتی راهبردی برای پنتاگون برخوردار بود، برای رهگیری و توقیف کشتیهایی که صدها تن کوکائین تولیدی کلمبیا را به مقصد آمریکا حمل میکردند، استفاده میکرد. موسسه مطالعات ژئواستراتژیک «نیوگرانادا» مستقر در بوگوتا، در گزارشی تأکید کرد که داشتن یک پایگاه نظامی واقعی در منطقه آمریکای لاتین برای آمریکائیها اهمیتی راهبردی دارد. «خوان کارلوس ایستمن»، مدیر این موسسه مطالعاتی، میگوید که با روی کار آمدن دولت باراک اوباما، کلمبیا به یکی از محورهای راهبردی جدید واشنگتن در منطقه آمریکای لاتین تبدیل شده است.
دقیقاً به همین علت است که دولت جدید آمریکا، خود را بر سر یک دو راهی میبیند.
از یک طرف «هنری مدینا»، ژنرال بازنشسته ارتش کلمبیا در این باره میگوید که دولت آمریکا معتقد است امضای توافقنامه نظامی با کلمبیا با اصل مسئولیتپذیری مشترک در زمینه مبارزه با مواد مخدر کاملاً همخوانی دارد، اما از طرف دیگر، «کارلوس اسپینوزا»، کارشناس مسائل بینالمللی در دانشگاه سان فرانسیسکو در شهر «کیتو»، بر این عقیده است ، درست در شرایطی که باراک اوباما تلاش میکند روابط واشنگتن را با کشورهای آمریکای لاتین بهبود بخشد، تلاش پنتاگون برای ایجاد پایگاههای نظامی در آمریکای جنوبی، میتواند بار دیگر به تنشهای موجود در روابط آمریکا با دولتهای چپگرای آمریکای لاتین دامن بزند.
«پیترهاکیم»، رئیس موسسه مطالعات کشورهای آمریکایی مستقر در واشنگتن، نیز در این باره میگوید: «من مطمئن نیستم که این تصمیم در بالاترین سطح سیاسی اتخاذ شده باشد». وی معتقد است بر اساس توافقنامه مورد نظر، آمریکا قصد دارد بخش عمده حضور نظامی خود را در کلمبیا که یک کشور منزوی در منطقه آمریکای لاتین است، متمرکز کند، بنابراین در اینجا مسأله ثمربخش بودن این توافقنامه مطرح میشود.هاکیم معتقد است که اگر مسأله جمعآوری اطلاعات باشد، راههای مناسب دیگری نیز وجود دارد.
در رابطه با واکنشهای خصمانه کیتو و کاراکاس نسبت به توافقنامه نظامی میان آمریکا و کلمبیا، این کارشناس سیاسی میگوید: اگر حمله مارس سال 2008 ارتش کلمبیا را به یکی از اردوگاههای گروه چریکی نیروهای مسلح انقلابی کلمبیا (فارک) در خاک اکوادور به یاد آوریم، باید گفت که مخالفت اکوادور با توافقنامه نظامی آمریکا و کلمبیا توجیه شده است.
هوگو چاوز نیز علت مخالفت با توافقنامه نظامی آمریکا و کلمبیا را تأثیر آن بر سیاستهای داخلی کشورش عنوان میکند و معتقد است که این توافقنامه احساس ترس در میان مردم ونزوئلا ایجاد میکند.
«آدولفو تایلهاردات»، کارشناس سیاسی ونزوئلا در روابط بینالملل، بر این عقیده است که هوگو چاوز به راحتی نمیتواند از توافقنامه نظامی آمریکا و کلمبیا انتقاد کند، چرا که خودش به روسیه اجازه داد ناوهای جنگی و حتی هواپیماهای جنگی اش را برای رزمایش مشترک با ونزوئلا به منطقه اعزام کند. رزمایش مشترک روسیه و ونزوئلا در دریای کارائیب و در منطقهای برگزار شد که آمریکا آن را حیاط خلوت خود میداند.
پیترهاکیم تأکید کرد: در هر صورت فضایی که تحت تأثیر توافقنامه نظامی آمریکا و کلمبیا در آمریکای لاتین به وجود آمده است، به هیچ وجه برای واشنگتن مفید نیست. وی با اشاره به کودتای اخیر در هندوراس هشدار داد: نباید فراموش کنیم که گاهی اوضاع و شرایط به کلی از کنترل خارج میشود.
در این موقعیت حساس، موضع رئیس جمهوری ونزوئلا، میتواند ابعاد بحران را روشنتر کند. اینکه اقدام تحریکآمیز واشنگتن، در قدرتمندترین کشور منطقه، یعنی ونزوئلا چنین واکنشی را برانگیخته است، نشانگر تبدیل شدن تدریجی منطقه به کانون یک برخورد احتمالی نظامی است و از نگاه کاراکاس، مقصر چنین فاجعهای، جز آمریکا نمیتواند باشد.
کلمبیا؛ اسرائیل آمریکای لاتین
رئیسجمهوری ونزوئلا با متهم کردن کلمبیا به ایفای نقش «اسرائیل آمریکای لاتین» پس از پذیرفتن میزبانی عملیات ارتش آمریکا، گفت که تعداد تانکهای ارتش ونزوئلا را دو برابر خواهد کرد.
هوگو چاوز، رئیسجمهوری ونزوئلا با انتقاد از تصمیم کلمبیا مبنی بر گذاشتن چهار پایگاه در اختیار هواپیماها و کشتیهای نیروی دریایی آمریکا گفت: ما قصد داریم تعداد تانکهای ارتش را دو برابر کنیم و توپهای مختلف در اختیار بگیریم.
وی افزود: لازم است تا قدرت دفاعیمان را افزایش دهیم.
هوگو چاوز که ارتش کشورش 80 تانک جنگی پیشرفته در اختیار دارد، گفت به اطلاع روسیه رسانده است که تمایل دارد تانکهای بیشتری در اختیار بگیرد..
روسیه تاکنون 100 هزار قبضه سلاح کلاشینکف، 50 فروند هلیکوپتر و 24 فروند جنگنده سوخو به ونزوئلا فروخته است.
چاوز گفت: که آمریکا (که وی آن را امپراتوری شیطان معرفی میکند) قصد داشت به ونزوئلا حمله کند و اکنون میتواند از کلمبیا به عنوان یک سکوی پرتاب بهره ببرد.به نوشته روزنامه «دیلیتلگراف»؛ رئیسجمهوری چپگرای ونزوئلا که لباس نظامی به تن میکند، گفت: ما آماده مرگ هستیم، ولی هرگز به یک مستعمره یانکی یا مستعمره هر کشور دیگری بدل نخواهیم شد.
همانگونه که پیشتر ذکر شد، در یک دهه گذشته پایگاه منطقهای آمریکا در «مانتا»ی واقع در اکوادور بود، اما «رافائل کورآ»، رئیسجمهوری اکوادور پس از اتمام قرارداد اجاره 10 ساله این پایگاه به آمریکاییها گفت که باید اکوادور را ترک کنند .
کلمبیا که سالانه 300 میلیون پوند از آمریکا کمک دریافت میکند، تنها گزینه ارتش آمریکا برای ایجاد پایگاه بود.