جوانان و انقلاب اسلامی

قشر جوان در هر جامعه‌ای به لحاظ برخورداری از توان، انرژی و استعدادهای فراوان قادر است، نقش تعیین‌کننده‌ای در آینده آن جامعه داشته باشد و جوانان در هر جامعه‌ای سرمایه اصلی آن جامعه محسوب می‌شوند که می‌توانند زمینه‌های رشد و پیشرفت آن جامعه را در عرصه‌های مختلف علمی، فرهنگی، اقتصادی، سیاسی، هنری، ورزشی و... فراهم کنند. در کشور ما نیز نسل جوان، سهم بزرگی از تحولات و پیشرفت‌های کشور را برعهده داشته و شاهد حضور جوانان در عرصه‌های مختلف از شکل‌گیری انقلاب گرفته تا پیروزی آن و پس از پیروزی انقلاب اسلامی بوده و هستیم.
جوانان و رژیم گذشته
جوانان در رژیم گذشته مورد بی‎مهری قرار گرفته و توانمندیها و تواناییهای آنان نادیده گرفته می‎شد. خلاقیت، نوآوری و... جایی در رژیم گذشته نداشت، دغدغه اصلی آن رژیم، حاکم ساختن فرهنگ غربی در کشور و گرایش به غرب تحت لوای رسیدن به تمدن و پیشرفت بود با چنین تفکری فرهنگ دینی و ملی مورد بی توجهی قرار گرفته و با ارزشها و باورهای دینی مقابله می‎شد و تلاش نمودند جوانان را با تشویق به فساد و مراکز فحشاء و دامن زدن به آن، نسبت به فرهنگ و سرنوشت کشور بی‎تفاوت نموده و فکر و خلاقیت را از جوانان گرفته و این عناصر سازنده کشور را به عناصری بی‎تأثیر و بی‎مصرف تبدیل سازند مرحوم امام در این باره فرمودند: «اصل برنامه این بوده است که جوان‎های ما را به فساد بکشند برای اینکه مبادا یک قدرتی در مقابلشان قیام کند... اینها می‎خواستند هر فکری را که احتمال بدهند که این فکر در مقابل آنهاست از بین ببرند... مراکز فسادی که سرتاسر مملکت بود جوان‎ها را مشغول می‎کرد به امور شهوانی که به کلی افکار را از دستشان می‎گرفت.»«آنها بنا داشتند جوانهای ما را فاسد کنند تا اینکه بی تفاوت بشوند راجع به مسایل خودشان و هر قضیه‎ای و هر بلایی سرشان بیاید... این جوان دیگر نمی‎تواند فکر بکند به این که سر مملکت چه آمده است.» در چنین شرایطی نهضت اسلامی و آرمانهای بلند امام (ره) موجب آگاهی و بیداری جوانان شد، آنان هویت از دست رفته خویش را در این نهضت یافتند و امام (ره) به آنان شخصیت و هویت بخشید، آنان که می‎دیدند منابع سرشار کشور پیش چشمان ملت توسط اجانب به یغما برده شده و دولتمردان وقت تنها به فکر عیش و نوش خویش هستند و توجهی به کشور و مردم ندارند، سعادت و رهایی از چنگال ظلم و بی‎عدالتی را در آرمانهای بلند امام یافتند و نهضت اسلام خواهی و عدالت طلبی امام را با دل و جان همراهی کردند و به تعبیر زیبای شهید مطهری ندای امام خمینی (ره) از قلب فرهنگ و از اعماق تاریخ و از ژرفای روح این ملت بر می‎خاست، مردمی که در طول چهارده قرن حماسه محمد، علی، زهرا، حسین، زینب، سلمان، ابوذر... و صدها هزار زن و مرد دیگر را شنیده بودند و این حماسه‎ها با روحشان عجین شده بود، بار دیگر همان ندای آشنا را از حلقوم این مرد شنیدند علی را و حسین را در چهره او دیدند او را آینه تمام نمای فرهنگ خود که تحقیر شده بود تشخیص دادند، امام چه کرد؟ او به مردم شخصیت داد، خود واقعی و هویت اسلامی آنها را به آنان بازگرداند، آنها را از حالت خودباختگی خارج کرد این بزرگترین هدیه‎ای بود که رهبر به ملت داد او توانست ایمان از دست رفته مردم را به آنها بازگرداند و آنها را به خودشان مؤمن کند.»
مراکز اصلی حضور جوانان در شکل‌گیری انقلاب اسلامی
مراکز عمده‌ای در روند انقلاب اسلامی نقش تعیین‌کننده‌ای داشتند، این مراکز که پایگاه‌ها و کانون‌های اصلی مبارزه و انقلاب بودند در تعمیق و گسترش آرمان‌ها و شعارهای انقلاب اسلامی و پیشبرد نهضت تأثیر بسزایی داشتند و مراکز اصلی حضور جوانان در شکل‌گیری و پیروزی انقلاب اسلامی محسوب می‌شدند به گونه‌ای که نام این مراکز تداعی‌کننده حضور پرشور جوانان و آمیخته با نام آنان بود.
مساجد
مساجد یکی از مراکز و پایگاه‌های اصلی در روند شکل‌گیری انقلاب اسلامی بودند فعالیت‌های مختلف مبارزان به ویژه جوانان در مساجد و نماز جماعت، سخنرانی، ارشاد و تبلیغ، تجهیز مبارزان انقلابی و اطلاع‌رسانی این نهاد مقدس را به عنوان اصلی‌ترین پایگاه نهضت قرار داد و مسجد توانست نقش دیرینه خود را در صدر اسلام بازیابد. روحانیت مبارزه در سنگر محراب و منبر به تبیین تفکر سیاسی اسلام و نشر اهداف نهضت و افشاگری در زمینه فجایع رژیم ستمشاهی و آثار شوم سلطه خارجی و توطئه‌های استکبار جهانی پرداخت و با بازگو کردن بیانیه‌ها و اعلامیه‌ها و سخنان رهبر انقلاب، آگاهی مردم به ویژه نسل جوان را نسبت به آرمان‌های اسلامی و فجایع نظام ستمشاهی رشد و تعمیق بخشید. حضور جوانان در مساجد و ارتباط آنان با روحانیت مساجد را در متن مبارزات مردمی قرار داده بود. نیکی آرکدی نویسنده و محقق آمریکایی معتقد است؛ «طبقه وسیعی از تحصیلکرده‌ها، دانشجویان طبقه سیاسی جدید و تهیدستان شهری تحت تأثیر و سازماندهی مساجد ستون فقرات سیاست نوین مردمی را فراهم ساختند.» حضور جوانان در مساجد و فعالیت‌های مختلف مبارزاتی آنان و نقش محوری مساجد در پیشبرد اهداف نهضت اسلامی، موجبات نگرانی رژیم را فراهم کرد از این تلاش می‌کرد که با ترفندهای مختلف از جمله ایجاد پایگاه‌های موازی برای تجمیع جوانان مثل سینماها، کانون‌های به اصطلاح هنری و رواج فساد، دستگیری روحانیون و ائمه جماعات، تحت کنترل درآوردن برنامه‌های مساجد و نظارت شدید بر مساجد، شکستن حرمت مساجد و مسدود کردن و تعطیل کردن مساجد در نقش مساجد خلل ایجاد کند و آن را از محوریت مبارزات دور کرده و جوانان را از مساجد باز دارد اما هیچ کدام از شگردهای رژیم نتوانست در جایگاه محوری مساجد تزلزلی ایجاد کند و مساجد، کماکان به عنوان پایگاه اصلی مبارزات ایفای نقش می‌کردند.
حوزه علمیه و مدارس علوم دینی
یکی دیگر از عرصه‌های حضور جوانان در نهضت اسلامی حوزه‌های علمیه و مدارس علوم دینی بود که جوانان متدین و آگاه را خود پرورش داده بود و آنان تحت هدایت و راهنمای علمای بزرگ به مقابله و مبارزه با رژیم می‌پرداختند. حوزه با همه موجودیت خود از مراجع تقلید گرفته تا اساتید و طلاب جوان پشت سر رهبری نهضت قرار گرفت و حمایت بی‌دریغ خود را بنابر رسالت خویش نثار نهضت کرد. طلاب حوزه علمیه با ایجاد شبکه‌های ارتباطی مستقیم با اقشار و گروه‌های مختلف، پیام نهضت و رهبری آن را در سطح جامعه منتشر کردند و نقش زیادی در پیشبرد اهداف نهضت ایفا کردند. «پایگاه اصلی طلاب جوان انقلابی در قم مدرسه فیضیه، حجتیه، خان، حقانی و مسجد امام حسن عسگری(ع) بود که به مناسبت‌های مختلف مورد تجاوز ساواک قرار می‌گرفت در این میان، مدرسه فیضیه پایگاه اصلی تلقی می‌شد و تا سال 54 که کاملا تعطیل شد، هر از چندی مورد حمله نیروهای ساواک قرار می‌گرفت.» در سایر شهرها نیز مدارس علمیه از کانون‌های اصلی مبارزه محسوب می‌شدند. دانشگاه‌ها نیز از دیگر جایگاه‌هایی بود که جوانان در آن به مبارزه با رژیم ستمشاهی می‌پرداختند و البته در این پایگاه درس آزادی و آزادگی می‌آموختند.
نقش جوانان در پیروزی انقلاب اسلامی از دیدگاه امام خمینی(ره)
مرحوم امام پیروزی انقلاب اسلامی را مرهون فداکاری‌ها و از خودگذشتگی جوانان می‌دانستند و در این مورد فرمودند: جوانان دانشگاهی، جوانان مدارس قدیم، جوانان بازاری، عشایر محترم این طبقه بودند که با قیام خود رژیم منحوس را به عقب نشاندند و دست جهانخواران را از مملکت قطع کردند.» «شما جوانان با قدرت ایمان این نهضت را تا اینجا آوردید و به پیروزی رساندید، این قدرت ایمان را حفظ کنید.» «درود خدا بر شما ملت بزرگ ایران و شما جوانان غیور هوشمند با همت والای شما جوانان در تمام اقشار ایران، این نهضت به این مرتبه رسید، همت والای شما بود که پیروز شدیم و ریشه فساد را از ایران تا حدودی بیرون آوردیم و ان‌شاءالله از این به بعد هم با همت والای شما جوانان تتمه این ریشه فساد از بیخ و بن کنده خواهد شد.» بدون شک جوانان همانگونه که در پیروزی انقلاب اسلامی و شکل‌گیری آن نقش بسزایی داشتند در تداوم انقلاب اسلامی و تثبیت آن نیز دارای نقش محوری هستند و همراهی آنان تضمینی برای آینده انقلاب اسلامی و پیشبرد اهداف آن در تمام زمینه‌ها خواهد بود همانطوری که پس از انقلاب، در طول جنگ تحمیلی حضور جوانان و فداکاری آنان توطئه دشمنان را خنثی کرد و در عرصه‌های علمی نیز پس از جنگ در سازندگی کشور نقش جوانان نقشی بی‌بدیل بوده است از این رو توجه جدی به جوانان و فراهم کردن زمینه‌های پیشرفت همه‌جانبه آنان تضمینی برای پیشرفت انقلاب اسلامی و تحقق اهداف آن است و بدون همراهی جوانان، دستیابی به اهداف انقلاب اسلامی امکان‌پذیر نخواهد بود؛ بنابراین شناخت آسیب‌هایی که متوجه جوانان است و برطرف کردن آن باید از اولویت‌های نظام و دغدغه اصلی مسئولان باشد.