اعراب با حماس هستند یا علیه حماس

* در نظرسنجی تلویزیون الجزیره با محوریت این پرسش که «آیا فکر می کنید دولت های عربی علیه دولت فلسطین به رهبری حماس توطئه می کنند؟» از میان ۳۲۴۷ نفر ۳/۸۵ درصد پاسخ مثبت و تنها ۷/۱۴ درصد پاسخ منفی دادند. آقای بوالعشه نتایج این نظرسنجی را چگونه ارزیابی می کنید؟
** فرج بوالعشه: واقعیت این است که این درصد هم کم است زیرا وجود توطئه از سوی کشورهای عربی علیه حماس آشکار و اظهر من الشمس است. در ابتدا باید بگویم که من به لحاظ سیاسی و ایدئولوژیک اسلامگرا نیستم و مقاله های زیادی در نقد اسلام سیاسی نوشته ام. ولی قضیه حماس کاملاً فرق دارد زیرا حماس یک جنبش مقاومت ملی است. آنچه امروز در فلسطین جریان دارد توطئه چندجانبه علیه مردم و مسئله فلسطین است که در ادامه توطئه های خارجی و عربی از فاجعه ننگین سال ۱۹۴۸ به این سو صورت می گیرد و این نظام های عربی استبدادی و پیرو کشورهای بیگانه به خصوص مصر و اردن نقش خفت آوری را در توطئه علیه مردم فلسطین بازی می کنند. اردن اساساً به دست انگلیس و برای حمایت از اسرائیل به وجود آمد. در سال ۱۹۴۸وقتی که عبدالناصر در فلوجه بود به افسران و سربازان همراه خود گفت که جنگ در اینجا نیست بلکه در قاهره است. به عبارت دیگر برداشته شدن محاصره از ارتش مصر و در نهایت تحقق هدف آزادی فلسطین منوط به آزادی اراده مردم مصر از استبداد و پیروی بیگانه است. وضعیت حماس هم مشابه وضعیتی است که عبدالناصر با آن روبه رو بود. طرف های درگیر در این توطئه عبارتند از: اسرائیل، آمریکا، بخشی از اروپا، دولت های عربی که در راس آنها مصر و اردن قرار دارند و مغرب و حتی لیبی انقلابی و در داخل نیز رهبران سازشکار فتح که از حمایت ها و کمک های خارجی برخوردارند. در حالی که رهبری حقیقی فتح به عنوان یک جنبش مقاومت پس از عرفات به دست مبارز نستوه مروان البرغوثی است که هم اکنون در زندان اسرائیل به سر می برد و همگی با موضع تحسین برانگیز او نسبت به حماس و دولت حماس آشنایی داریم.
مجدی الدقاق: آقای بوالعشه از توطئه ای سخن گفتند که فکر می کنم محصول وهم و خیال است و در واقع موضع ایشان در راستای تیرهای زهرآگینی است که به سوی دولت های عربی پرتاب می شود. درست است که علیه حماس محاصره بین المللی وجود دارد ولی به میان کشیدن پای دولت های عربی در این مسئله کار درستی نیست چنانکه مقایسه محاصره حماس با قضیه عبدالناصر و محاصره فلوجه قیاس مع الفارق است. توطئه حقیقی از داخل فلسطین است چرا که در حال حاضر فلسطین با بحران اقتصادی روبه رو است. بر اساس آمار موجود ۶۵ درصد مردم فلسطین زیر خط فقر به سر می برند. نرخ بیکاری ۵۵ درصد است. می دانیم که اقتصاد فلسطین وابستگی حیاتی به اقتصاد اسرائیل دارد و اسرائیل از همین عامل استفاده کرده اقتصاد فلسطین را تحت فشار قرار می دهد. ۷۳ درصد از محصولات صنعتی از اسرائیل وارد می شود و اسرائیل بر بخش اعظم تجارت فلسطین هم تسلط دارد. در چنین وضعیت اقتصادی دولت حماس به جای اینکه با سیاست های اصلاح اقتصادی و حل مشکلات معیشتی مردم فلسطین وارد میدان شود با طرح سیاسی به میدان آمد و با تکیه بر این طرح مردم فلسطین را قربانی می کند. درگیری هایی که اخیراً میان حماس و فتح و نه تنها فتح بلکه تمامی جریان های دیگر به وجود آمده دلیلی بر این مسئله است. بنابر این حماس به جای متهم کردن این و آن باید به مسائل اساسی مردم فلسطین بپردازد. همین امروز در قاهره مردم مصر در عرض یک ساعت ۵ میلیون دلار کمک برای مردم فلسطین جمع آوری کردند...
بوالعشه: این کمک ها را مردم مصر جمع آوری کردند نه دولت مصر.
الدقاق: ... ما فرقی میان مردم و دولت مصر قائل نیستیم. بنابر این مشکل فلسطین در داخل فلسطین است نه در خارج.
بوالعشه: توطئه علیه حماس توهم نیست بلکه واقعیت آشکار است. محاصره اقتصادی مردم فلسطین از سوی مصر به قصد به زانو در آوردن فلسطینی ها از سال ۱۹۴۸ تا کنون پیوسته وجود داشته است به جز در زمان جمال عبدالناصر. همچنین ماموریت دولت هاشمی در اردن چیزی جز جلوگیری از آزادی مردم فلسطین و تشکیل دولت فلسطینی نبوده است. حاکمیت مصر از انور سادات گرفته تا مبارک علیه فلسطین عمل کرده است. نفتی که به کمک آن تانک های اسرائیلی اراضی فلسطینی را مورد حمله قرار می دهند نفت مصر است و آهنی که در ساختمان شهرک های یهودی نشین به کار می رود از مصر و حتی از لیبی سرهنگ قذافی می آید. وقتی که شارون یا پرز با بحران مواجه می شود بلافاصله نشست سران در شرم الشیخ یا در [خلیج] عقبه برگزار می شود تا راهی برای نجات اسرائیل پیدا شود. چرا اکنون که چندین هفته است فلسطین با بحران مواجه شده، حسنی مبارک مثلث تحت حمایت آمریکا در منطقه یعنی اردن، مصر و عربستان را به تشکیل اجلاس فوری فرا نمی خواند تا حماس و فلسطین را از این بحران نجات دهند. وجود توطئه کاملاً آشکار است و نمونه آشکار آن دروغ بافی دستگاه اطلاعات اردن در مورد قاچاق اسلحه به اردن توسط حماس بود. این توطئه با این هدف صورت می گیرد که بگویند حماس یک سازمان تروریستی است که کشورهای عربی را هدف قرار داده است.
الدقاق: لحن این سخنان یک لحن تبلیغاتی و فاقد مبنای علمی است.
* آقای الدقاق! لطفاً به این پرسش پاسخ دهید که چرا وقتی اسرائیل دچار مشکل می شود در عرض ۵ دقیقه در شرم الشیخ نشست برگزار می شود ولی حالا که مردم فلسطین از گرسنگی جان می دهند اقدامی صورت نمی گیرد؟
** الدقاق: مردم و دولت مصر هیچ گاه از کمک به مردم فلسطین شانه خالی نکرده اند و در بحران اخیر هم اقدامات زیادی صورت گرفته است ولی لازم نیست که حتماً نشست هایی در شرم الشیخ یا عقبه برگزار شود. وقتی وزیر خارجه مصر دیدگاه های حماس و دولت فلسطین را در کمیته چهارجانبه مطرح می کند فکر می کنم این همان موضع قابل تقدیر مصر و کشورهای عربی است و نادیده گرفتن آن یک ظلم آشکار است.
بوالعشه: توسل به کمیته چهارجانبه برای حل مسئله فلسطینیان نشان می دهد که نظام های عربی چیزی بیش از یک وسیله در دست آمریکا نیستند.
الدقاق: یعنی می گویید روی کشورهای غیرعربی حساب باز کنیم؟
بوالعشه: چرا روی آنها؟ روی مردم خودتان حساب کنید؟ متاسفانه این ملت ها سرکوب شده اند و در ترس به سر می برند. نمونه مردم آزاد مردم اندونزی هستند که اراده خود را از استبداد داخلی و پیروی خارجی که در سوهارتو متبلور شده بود آزاد کردند. اکنون نمونه سوهارتو در تمام کشورهای عربی وجود دارد.
الدقاق: این لحن سخن در مورد دولت های عربی یک لحن تبلیغاتی است که نه تنها کمکی به حل مسئله فلسطینیان نمی کند بلکه بحران را تشدید می کند.
* ۸۶ درصد مردم عرب معتقدند که آنچه امروز در فلسطین جریان دارد مشابه برنامه نفت در مقابل غذا است که در عراق به اجرا درآمد. اینجا هم می خواهند فلسطینیان را مجبور کنند که برای دریافت حقوق از وطن خود چشم پوشی کنند. نظر شما در این خصوص چیست؟
** الدقاق: ممکن است بخشی از این ارقام به خاطر حمایت از حماس باشد و بخشی هم ناشی از عدم اطلاع از تحولات امور در فلسطین. بگذارید بار دیگر به وضعیت مردم فلسطین بنگریم. برای مثال لحن سیاسی برخی از این حکایت می کند که هر یک از وزیران فلسطینی به مثابه یک بمب ساعتی یا یک طرح انتحاری عمل می کنند. یا مثلاً پافشاری بر به رسمیت نشناختن روند حقیقی صلح یا توافقنامه های بین المللی را در نظر بگیرید. آیا این منطقی است که چنین تصویری از یک دولت منتخب مردم ارائه شود؟ من مخالف انتخاب مردم فلسطین نیستم و معتقدم که مردم فلسطین حماس را به خاطر برخی از اشتباهات فتح و نیز برخی فشارهایی که وجود داشت انتخاب کردند. عوامل بسیاری در این امر دخالت داشتند و به خاطر طرح های دینی یا اسلامی حماس نبوده است. حماس برای اینکه بتواند مردم فلسطین را از بحران کنونی خارج کند باید میان دیدگاه های دولتی و دیدگاه های انقلابی فرق قائل شود.
* آقای بوالعشه! ظاهراً این یک منطق قوی است زیرا دولت های عربی به دنبال تحقق صلح هستند ولی اکنون جریانی در فلسطین به  قدرت رسیده است که به کلی با سیاق عربی و بین المللی تعارض دارد. اگر مردم فلسطین حماس را انتخاب کرده اند پس باید خودشان بحران خودشان را حل کنند چرا اردن و مصر و دیگران را سرزنش می کنند در حالی که همین کشورها فداکاری های زیادی به خاطر فلسطین کرده اند.
** بوالعشه: این که می گویند راهبرد دولت های عربی صلح حقیقی است دروغی بیش نیست و در واقع راهبرد این دولت ها چیزی جز تسلیم شدن نیست و دیدیم که شارون پاسخ این راهبرد را در جنین (از شهرهای فلسطین) چگونه داد و هیچ شرم الشیخی برای این قضیه تشکیل نشد.
* الدقاق: یعنی شما طرفدار جنگ هستید؟
** بوالعشه: نه من طرفدار جنگ نیستم بلکه طرفدار مقاومت هستم. کسی از این خرده ارتش های عربی انتظار ندارد که با اسرائیل بجنگند کافی است آنها دست از سر مردم خود که دهه ها و قرن ها بدبختی و سرکوب را تحمل کرده اند بردارند و در این صورت جهان به کلی آزاد خواهد شد. مشکل حماس با نظام های عربی در واقع گرا نبودن حماس نیست بلکه مشکل در اینجاست که در کل منطقه دو الگو بیشتر وجود ندارد. یکی الگوی دموکراسی بوش در عراق که همانا دموکراسی از طریق اشغال گری و به عبارت دیگر دموکراسی دست نشاندگان است که البته برخی از ملی گرایان عراق می کوشند آن را به یک دموکراسی حقیقی تبدیل کنند، دیگری الگوی برخاسته از اراده درونی ملت است که حماس آن را ارائه کرده و در واقع دموکراسی مقاومت است. حماس همچنین می کوشد تا الگوی اقتصاد مقاومت را هم ایجاد کند، برخلاف اقتصاد تشکیلات فلسطینی که مبتنی بر خرید مرسدس بنز است. بسیار جای شگفتی است که این اولین بار است که اعضای یک جنبش مقاومت سوار مرسدس بنز و اتومبیل های مدل بالا می شوند. در طول تاریخ اعضای جنبش های مقاومت همواره پابرهنه و شکم گرسنه در کنار مردم زندگی می کردند. این تشکیلات فلسطینی باید خداحافظی کرده و صحنه را ترک کنند. ترس نظام های عربی از حماس بیشتر از ترسی است که اسرائیل و آمریکا از این جنبش دارند زیرا آنها می ترسند که الگوی حماس در جهان عرب فراگیر شود خصوصاً که حماس طرفداران زیادی در اردن و مصر دارد. ولی متاسفانه اخوان المسلمین در اردن اخوان دربار هستند و اخوان المسلمین در مصر اخوان پارلمان اند که در واقع فرصت طلبی را در پیش گرفته اند. در حالی که حماس ادامه حقیقی اخوان المسلمین هستند.
الدقاق: اولاً چه کسی این وضع را برای فلسطینیان به وجود آورده است؟ کشورهای عربی یا خود فلسطینیان که به سوی جنگ داخلی قدم برمی دارند؟ ثانیاً من به اراده مردم فلسطین احترام می گذارم زیرا آنها با شعار اصلاح امور و اصلاح اشتباهات فتح و تشکیلات قبلی به قدرت رسیدند ولی قرار نیست که با آمدن حماس در جهت جنگ با اسرائیل قدم برداریم. اگر حماس واقعاً می خواهد آنچه را که محاصره می پندارد بشکند باید به چالش های موجود پاسخ دهد و مواضع خود را با پایتخت های عربی هماهنگ کند. همانطور که چندی پیش محمود الزهار وزیر خارجه فلسطین مواضع مصر را ستود و اعلام کرد که دیدگاه های حماس را به وزیر خارجه مصر ارسال کرده است.
* بگذارید به مسئله توافقنامه ها بپردازیم. پروفسور اشلومون سن که یک اسرائیلی و استاد تاریخ در دانشگاه تل آویو است درخواست دولت های عربی از حماس مبنی بر شناسایی اسرائیل را به تمسخر گرفته و می گوید: دولت اسرائیل هرگز به موجودیت فلسطین در داخل مرزهای ۱۹۶۷ و بخش عربی بیت المقدس به عنوان مرکز دولت فلسطینی اعتراف نکرده است. در چنین شرایطی چگونه از حماس انتظار دارید که اسرائیل را به رسمیت بشناسد؟
** الدقاق: شکی در این نیست که حماس و فتح و سایر گروه های فلسطینی همگی جنبش های مقاومت هستند ولی بحث ما در این است که وقتی حماس می پذیرد که به غزه و کرانه باختری برگشته باید در انتخابات شرکت کند و اسلو و توافقنامه های دیگر را بپذیرد و با بازی در میدان سیاسی، پایتخت های اروپایی را برای نجات مردم فلسطین تحت فشار قرار دهد.
*  اگر چنین نکرد باید مردم فلسطین گرسنگی بکشند؟
** الدقاق: باید تحمل کنند.
* آقای بوالعشه! شنیدید که چه گفتند. حماس و مردم فلسطین خودشان مسئول وضعیت کنونی خود هستند و باید عواقب آن را بپذیرند. نظر شما چیست؟
** بوالعشه: اولاً من باور دارم که دولت حماس تنها دولت عربی دموکراتیک است و مشابه این الگو نه در لبنان و نه در هیچ جای دیگر وجود ندارد.
*  یعنی می گویید دولت های عربی به این دلیل می خواهند حماس را بر بیندازند که تنها دولت عربی مشروع در منطقه است؟
** بوالعشه: همین طور است. حماس هم از مشروعیت قانونی برخوردار است و هم از مشروعیت مردمی و هم از مشروعیت انقلابی زیرا به هر حال حماس یک جنبش مقاومت است. حماس مثل فتح نیست که ترس از دست دادن موقعیت را داشته باشد زیرا اگر از قدرت هم کنار برود چیزی از دست نمی دهد و بار دیگر مسیر مقاومت را در پیش می گیرد. حماس به لحاظ تاکتیکی آتش بس را پذیرفته است زیرا می خواهد خود را برای مرحله بعدی مبارزه آماده کند. اگر بخواهند حماس را وادار به قبول طرح های ننگین عربی و غیرعربی بکنند حماس باید دامن خود را پاک نگه دارد و هرگز آنها را به رسمیت نشناسد.
* هزینه آن را چه کسی می پردازد؟
** بوالعشه: به مردم الجزایر نگاه کنید که همین چند روز پیش سالروز قیام بزرگ خود را که در پایان جنگ جهانی (دوم) و اعلام پیروزی نیروهای ائتلاف بر آلمان نازی صورت گرفت جشن گرفتند. در این قیام که علیه فرانسه و به خاطر آزادی الجزایر از حاکمیت این کشور انجام شد، دولت فرانسه در طول هفت روز هفتاد هزار الجزایری را به قتل رساند. بنابراین طبیعتاً مردم فلسطین آمادگی پرداختن هزینه را دارند. ولی ببینید اکنون چگونه بازی حقوق های پرداخت نشده را در فلسطین آغاز کرده اند یعنی عده ای از کارمندان دولتی سندیکا تشکیل داده اند تا دولت حماس را در فشار قرار بدهند که چرا حقوق کارمندان را پرداخت نمی کند. مردم فلسطین باید هوشیار باشند زیرا درگیری هایی که در فلسطین اتفاق می افتد بخشی از توطئه علیه فلسطینی ها است و آنها نباید در این دام بیفتند.