عراق و جنگ تمام عیار مذهبی

دکتر ابراهیم یزدی
1- در روزهای 7 و 8 محرم امسال، یک گروه مسلح جدید التاسیس به نام «سپاه بهشت»، به مقصد تخریب اماکن مقدسه و قتل علمای اسلا م به نجف حمله کردند. آمار دقیق تلفات این حمله به درستی اعلا م نشده است. اما برای فهم ابعاد این حمله کافی است به تعداد تلفات مهاجمین، 263 نفر و دستگیرشدگان، 120 نفر توجه شود. در میان کشته شدگان و دستگیرشدگان اتباع کشورهای سودان، افغانستان و سعودی نیز وجود دارند.
این اولین حمله مسلحانه به مراکز شیعه نبوده و آخرین آن نیز نخواهد بود. در طی دهه اول محرم امسال، در بغداد، کاظمین، مندلی، خانقین، بلدروز نیز حملا ت مشابه، اگرچه در ابعاد کوچکتر صورت گرفته است و جمع کثیری از زنان، مردان و کودکان بی گناه کشته شده‌اند.
حمله به شیعیان و واکنش شیعیان، منحصر به عراق نیست. در سایر کشورها بخصوص هند و پاکستان، سال ها است که گروهی به نام سپاه صحابه، به مساجد، حسینیه ها و گردهمایی های شیعیان، بویژه در روزهای تاسوعا و عاشورا به صفوف عزاداران حسینی، حمله می‌کنند.
اختلا ف میان مذاهب و فرقه های دینی، در همه ادیان و از جمله در میان مسلمانان، یک پدیده جدید و نوظهوری نیست. و این که هر گروهی یا فرقه ای فقط خود را حق، و حق مطلق بدانند، و دیگران را فاقد ارزش و یا بیرون از دین بدانند نیز امر نوظهوری نیست. به عنوان نمونه به روایت قرآن کریم:
«و قالت الیهود لیست النصاری علی شیئی و قالت انصاری لیست الیهود علی شیئی و هم یتلون الکتاب، کذلک قال الذین لا یعلمون مثل قولهم. فالله یحکم بینهم یوم القیمه فیما کانوا فیه یختلفون. بقره 113
و یهود گفتند نصارا بر چیزی نیستند و نصارا گفتند یهود بر چیزی (حقی) نیستند. با آنکه همه آنها کتاب آسمانی را می خوانند. همچنین نادان ها نیز مانند سخن آنها را گفتند (که مسلمین برحق نیستند.) پس خدا روز قیامت میان آنها درباره اختلا فشان داوری خواهد کرد.»
این که یک گروه دینی، صرفاً و انحصاراً خود را رستگار و اهل حق و بهشت و سایرین را مرتد و جهنمی و یا واجب القتل بداند، آن نیز در میان همه ادیان سابقه دارد. در میان مسلمانان، هم شیعه و هم سنی اظهار نظرهای فقهی و حقوقی از این نوع داوری های افراطی و غیر قرآنی بسیار دیده شده است. از آن جمله است بیانیه ها و فتاوی اخیر علما و شیوخ سعودی.
2- در شرایط کنونی جهان و در برابر رشد خود جوش و روز افزون اسلا م و در برابر بیداری و آگاهی مسلمانان، مراکز دینی و نهادهای ویژه ای در جهان از جمله محافظه کاران جدید آمریکا و گروه های فشار صهیونیستی ترس موهوم از اسلا م یا Islam Fobia را مطرح کرده اند و دو راهکار را در دست اجرا دارند: در یک سطح یورش به اسلا م از بیرون، در اشکال گوناگون، از کاریکاتورهای موهن گرفته تا بیانات تحریک آمیز پاپ و در سطح دیگر تحریک و انفجار از داخل بدست خود مسلمانان.
3- در هفتم دسامبر 2006 (16 آذر 1385)، سی و هشت نفر از علما و شیوخ سعودی، از ائمه مساجد تا قاضیان دادگاه ها در جده و ریاض و استادان دانشگاه اسلا می و ام القراء ـ بیانیه ای را منتشر ساختند، که در آن اولا َ سقوط بغداد را یک فاجعه بزرگ اعلا م کرده اند، ثانیاً آن را نتیجه توطئه مشترک صلیبیون، صفوی ها و رافضی ها، و هدف آن را حفاظت و حمایت از اشغالگران یهودی و محدود ساختن نفوذ سنی ها در منطقه و ایجاد «هلا ل شیعی» و تجزیه عراق به سه منطقه کردی ـ شیعی و سنی دانسته اند. این متفکران برجسته سعودی، شیعیان را «رافضی»، به معنای خارج شده از دین و ایرانیان را «صفوی ها» و نیروهای خارجی اشغال کننده عراق را صلیبیون نامیده‌اند.
براساس این بیانیه، و به استناد آن یکی از سخنگویان القاعده، بنام لوئیس عطّیه الله ـ شیعیان را «کافر» خوانده و از «تمام سنی ها» خواسته است که خود را مسلح کنند و از «شورشگران» که وی آنان را «مجاهدین» می خواند، حمایت نمایند و به آنها به پیوندند.
دو سال قبل از آن در دسامبر 2004 ملک عبدالله پادشاه اردن شکل گیری هلا ل شیعی را به عنوان خطری که خاورمیانه را تهدید می کند مطرح ساخت. یک ماه بعد از آن در ژانویه 2005 ـ حسنی مبارک نیز، ضمن حمله به شیعیان، وابستگی شیعیان افغان و عراق و پیوند آنان را با ایران بیش از علا قه آنان به میهنشان دانست.
جدیدترین حمله به شیعیان، فتوای یکی از بزرگترین مقامات مذهبی سعودی ـ شیخ عبدالله بن عبدالرحمن الجبرین ـ عضو مجلس اعلا ی افتاء و دعوت و تبلیغ سعودی، در سوم محرم 1428 (امسال) تحت عنوان ضرورت یاری اهل سنت در عراق می باشد. او توضیح می دهد که اهل تسنن در دوران بنی امیه و بنی عباس و سپس عثمانی و بعد از آن تا زمان صدام قدرت را در عراق در دست داشته اند. اما اکنون شیعیان در صدد تصاحب قدرت هستند و او از تمام سنی ها دعوت کرده است تا در برابر سلطه شیعه بر سنی بایستند. او در این بیانیه دلا یل و دیدگاه های خود را علیه شیعیان در هفت بند شامل همه آن چیزهایی که در طی 1400 سال گذشته بین دو مذهب مطرح می باشد عنوان می نماید.
بی تردید این نوع بیانیه ها و موضع گیری ها نه تنها در تعارض با ضرورت وحدت مسلمانان می باشد، بلکه به جنگ فرقه ای دامن می‌زند.
4- کینه و نفرتی که در این بیانیه ها و مواضع از جانب این گروه ها به تحریک برخی از علمای سعودی اعلا م می شود، یک طرف نیست. یکی از موارد هفت گانه که شیخ عبدالله جبرین، علیه شیعیان مطرح می کند غلو شیعیان درباره امامان و یا رفتارهای غیرعقلا نی در ایام تاسوعا و عاشورا، نظیر قمه زدن می باشد. گرچه بسیاری از علمای شیعه این رفتارها را منع کرده اند اما هیچ ممانعت جدی از انجام آنها صورت نگرفته است.
در میان برخی از روحانیون شیعه و پیروان آنان نیز کسانی هستند که با مواضع غلوآمیز یا افراطی خود اختلا فات و کینه های فرقه ای را دامن می زنند و به انواع بهانه ها، بر محدودیت آزادی اقلیت های دینی و یا مذهبی می افزایند. در حالی که اقلیت های دینی در شهرهایی نظیر تهران، اصفهان، معابد و کلیسای خود را دارند، برادران اهل سنت از داشتن مسجد مستقل خود در تهران و برخی دیگر از شهرستانها- نظیر مشهد، محروم هستند. برخی از شیعیان، به بهانه عزاداری برای سرور شهیدان، امام حسین(ع)، مطالبی علیه شخصیت های تاریخی اسلا م بیان می کنند که برای اهل تسنن بسیار موهن و غیرقابل قبول در مواردی غیرقابل تحمل است.
به یاد دارم هنگامی که در سال 1358 میان سیستانی ها (عموماً شیعه) و بلوچ ها (عموماً سنی) در زاهدان درگیری مسلحانه رخ داد و به عنوان نماینده ویژه امام برای حل بحران به زاهدان رفته بودم، هنگامی که به اتفاق مرحوم مولوی عبدالعزیز به عیدگاه، محل گردهمایی سیستانی ها و بلوچ ها، رسیدیم، ناگهان تیراندازی از همه طرف آغاز شد به طوری که شرکت در گردهمایی میسر نشد، ما را به منزل مولوی عبدالعزیز بردند. جایی که بیش از یکصد نفر از مولوی ها و علمای اهل سنت، جمع شده بودند و هفت هزار بلوچ مسلح تمام منطقه را محاصره و اشغال کرده بودند.
یکی از ایراداتی که برخی از مولوی ها در آن جلسه مطرح کردند، مطالبی بود که گاهی درباره برخی شخصیت های صدر اسلامی مطرح می شد. اینکه شیعیان و سنیان هر کدام درباره عشره مبشره، طلحه و زبیر و معاویه چه موضعی دارند، یک بحث است، اما اینکه در شرایط کنونی جهان، مسلمانان به رغم آموزه های قرآنی، به نام دین و شعائر آن، به جان هم بیفتند و یکدیگر را از بین ببرند، مطلبی به دور از هر نوع فرزانگی و یا صدق در ایمان است.
5- شواهد و قرائن نشان می دهد که اسرائیل بیش از هر زمان تحت فشار بین المللی برای تمکین از قطعنامه های 242 و 338، یعنی تخلیه کامل سرزمین های اشغالی در جنگ 1967 و بازپس دادن آنها به فلسطینیان و به رسمیت شناختن یک دولت مستقل فلسطینی در این اراضی می‌باشد.
جیمی کارتر رئیس جمهور اسبق آمریکا، صریحاً می نویسد که اسرائیل مانع اصلی صلح در خاورمیانه است.
در چنین شرایطی، تحریکات جدی برای به راه انداختن یک جنگ تمام عیار فرقه ای در عراق اوج گرفته است.
بی هیچ تردیدی، ادامه این جنگ در عراق به سایر کشورهای اسلا می، عربی و غیرعربی گسترش پیدا خواهد کرد و سرتاسر منطقه و جهان اسلا م را در خود فرو خواهد برد.
تاریخ گواه برآن است که از میان تمامی جنگ ها، جنگ های مذهبی خشن‌ترین و بی‌رحمانه‌ترین آنهاست.
6- مسلمانان آگاه، هوشیار و خداترس نباید اولا ً اسیر این جو و تبلیغات شوند و ثانیاً باید با تمام نیرو برای خنثی کردن آن دست به دست هم بدهند.
علما و متفکرین فراوانی از میان برادران اهل سنت در مصر و لبنان و سایر کشورها، علیه این نوع سمپاشی ها موضع گرفته و آنرا نفی کرده‌اند.
قرآن کریم این نوع حرکات و اختلا فات و درگیری ها میان مسلمانان را تقبیح نموده و مسلمانان را از آن برحذر داشته است. قرآن مسلمانان را به پرهیز از تفرقه فرا می‌خواند:
«واتقوا فتنه لا تصبین الذین ظلموا منکم خاصه و اعلموا ان الله شدید العقاب. انفال 25
از فتنه ای بترسید که تنها دامن ستمگران شما را نمی گیرد و بدانید که خداوند سخت کیفر است.»
اظهار نظر این دسته از علمای سعودی و پیروان آنان هیچ پایه و ریشه روشنی در قرآن کریم ندارد. اینان در مواضع خود علیه شیعیان به آیات قرآن استناد ننموده اند. بلکه به نظر می رسد، صرفاً تحت تاثیر و یا تحریک نهادهای سیاسی خاصی این مواضع را، ولو صادقانه، اتخاذ کرده اند که در نهایت به نفع دشمنان اصلی اسلا م تمام خواهد شد.
بی تردید این جنگ ها به نفع مسلمانان نیست؛ به نفع سنی ها نیست؛ به نفع شیعیان نیست. تنها به نفع دشمنان اسلا م و مسلمانان است. آنرا متوقف کنید. مگر قرآن امر نمی نماید که:
«ولا تکونوا کالّذین تفرقّوا و اختلفّوا من بعد ما جاءهم البینات و اولئک لَهم عذاب عظیم. آل عمران 105
همانند آن کسان نباشید که پس از آنکه آیات روشن خدا بر آنها آشکار شد پراکنده گشتند و با یکدیگر اختلا ف ورزیدند. البته برای اینان عذابی بزرگ خواهد بود.»
7- برای توقف این آتش:
1-7- علما و مراجع قم و سایر شهرها، طی یک نامه دسته جمعی به علمای مسلمان در سراسر جهان و از جمله خطاب به آن 38 نفر امضا کننده بیانیه اخیر و سایر شیوخ سعودی، به آنان هشدار بدهند و همگان را به تشکیل یک همایش جهانی جهت گفت وگو و یافتن راه های توقف این برادرکشی دعوت نمایند.
2-7- مراجع و رهبران دینی در کشورهای عربی خاورمیانه، به خصوص در کویت، بحرین، امارات، سوریه و لبنان با هماهنگی علمای سنی، در یک روز معین، در یک صف حاضر شوند و با هم نماز وحدت بخوانند و برای صلح و آرامش مسلمانان دعا کنند.
3-7- در عراق، قاطبه اهل سنت با حملا ت گروه های تند و افراطی سنی به شیعیان و برعکس موافق نیستند و حمایت نمی‌کنند.
بنابراین به جاست که آیت‌الله سیستانی، مرجع مورد احترام شیعیان و همچنین اهل سنت، با هماهنگی علمای اهل سنت، امکان برگزاری نماز وحدت با شرکت همه مذاهب اسلا می، اعم از شیعه و سنی را در عراق فراهم سازند.به این ترتیب می‌توان و باید گروه های تند و افراطی را منزوی ساخت و نقشه دشمنان اسلا م و مسلمانان را نقش برآب ساخت.