علی منتظری
حمله گسترده ارتش اسرائیل علیه لبنان با محاصره زمینی، هوایی و دریایی این است کشور وارد مرحله تازهای شده است. ارتش اسرائیل برای به دست آوردن هیبت و افسانه شکستناپذیریاش پس از به اسارت در آمدن دو سربازش توسط حزبالله لبنان، شهرها، روستاها و تاسیسات شهری لبنان را آماج حملات خویش قرار داده تا با توسل به جنگ روانی «فشار بر شهروندان لبنان» برگ برنده را به دست گیرد و حزبالله لبنان را به حاشیه ببرد، اما اسرائیل به سوی چه اهدافی حرکت میکند؟
1- عملیات نظامی حزبالله لبنان و ورود نیروهای مقاومت اسلامی لبنان به میدان امنیتی مزارع شبعا و به اسارت گرفتن دو سرباز اسرائیلی بدون هیچگونه خسارتی در صفوف نیروهای مقاومت، برای ارتش اسرائیل بسیار گران آمده است.
2- با آنکه ارتش اسرائیل در چند مرحله با ادعای بسیج نیروهای احتیاط و نیروهای زمینی و دریای خود به سوی جنوب لبنان و بیروت، خاطره اشغال لبنان در سال 1982 را به رخ لبنان و جامعه بینالملل کشاند اما بسیار بعید به نظر میرسد که ارتش لبنان یکبار دیگر پس از تجربه شکست اشغال لبنان، این اقدام را تکرار کند. علاوه بر آنکه این اقدام هرگز به منجر به آزادی دو سرباز اسیر اسرائیلی نخواهد شد.
3- اسرائیل پس از تسویه حساب نظامی با مردم لبنان و زهر چشم گرفتن از نیروهای مقاومت لبنان به انتظار اقدامات دیپلماتیک بینالمللی خواهد نشست تا راه آزادی دو سربازش و نیز چگونگی تعامل با حزبالله لبنان را از مجرای مصوبات شورای امنیت سازمان ملل پیگیری کند.
4- اکنون که بر اسرائیل مسجل شده است که حزبالله لبنان مجهز به موشکهای میان برد تا برد سی کیلومتری داخل اسرائیل است، تلاش خواهد کرد تا نیروهای مقاومت اسلامی را تا عمق 20 کیلومتری جنوب لبنان به عقب براند و دولت لبنان را ملزم کند تا با استقرار ارتش لبنان مانع حضور نیروهای حزبالله در این مناطق شود.
5- ارتش اسرائیل در صدد است تا با حملات سنگین و تحمیل بیشترین خسارات به مردم لبنان نشان دهد که همپیمانی ایران- سوریه- حزبالله لبنان حماس و جهاد اسلامی در برابر این رژیم فاقد هرگونه اثر در تصمیمات و طرحهای این رژیم در خصوص تحولات لبنان و فلسطین است.
6- هنگام که اسرائیل با حمله همهجانبه به لبنان اهداف خود در منطقه را بر آورده شده ببیند دیگر بعید به نظر میرسد که دایره حمله را در مرزهای سوریه گسترش دهد. اما بعید نیست با حملات هوایی به جادههای اختصاص سوریه- لبنان در شمالی (عریضه) و در شرق (مصنع) که مرزهای مشترک لبنان و سوریه تلقی میشوند نوعی پیام جدید برای سوریه ارسال کند.
7- در قالب حملات گسترده نظامی اسرائیل به لبنان، آمریکا در چارچوب پرونده هستهای، فشار خویش بر ایران را میافزاید و بعید نیست در همین چارچوب و با صرف نظر از پاسخ نهایی ایران به بسته پیشنهادی اروپا، مسیر عبور پرونده ایران به سوی شورای امنیت تسهیل شود. اسرائیل در چارچوب اهداف سیاسی حمله به لبنان از این نکته غافل نخواهد بود.
8- در ابعاد سیاسی حمله اسرائیل به لبنان، بدون شک مهمترین نکته نوع رفتار و موضع سیاسی دولت لبنان و احزاب مخالف حزبالله در لبنان در قبال تحولات اخیر است:
الف: دولت لبنان به ریاست فواد سنیوره، مسئولیت تحولات نظامی در جنوب لبنان را فقط متوجه حزبالله لبنان کرده و از نظر سیاسی از هرگونه همراهی با نیروهای مقاومت خودداری کرده است.
ب: گروهها و احزاب موسوم به «14 آذار» در لبنان که عمدتا مخالف سوریه و خواستار خلع سلاح حزبالله لبنان و طرفداران اجرای قطعنامه 1559 شورای امنیت هستند، عملا در چارچوب اهداف سیاسی اسرائیل قرار گرفتهاند و هماهنگ با فشار سیاسی و بینالمللی اسرائیل علیه حزبالله، در داخل لبنان با صدور بیانیهای با یکجانبهگرا خواندن حزبالله، این حزب را عامل اجرای اهداف اقلیمی کشورهای دیگر در لبنان توصیف کردند و این شعار دقیقا همان چیزی است که اسرائیل علیه حزبالله لبنان بکار میگیرد. قطعنامه 1559 شورای امنیت خواستار خلع سلاح حزبالله در لبنان است از سویی دیگر لازم به یادآوری است که تشکل «گروههای 14 آذار» در لبنان پس از خروج نیروهای سوری از لبنان دارای جایگاه قابل توجهی در دولت و پارلمان این کشور شدهاند.
ج: سعدالدین حریری و ولید جنبلاط دو نفر از چهرههای سیاسی مخالف سوریه در لبنان نیز حزبالله را بخاطر این عملیات مورد سرزنش شدید قرار دادهاند و آن را در چارچوب مصالح ایران و سوریه در لبنان ارزیابی کردهاند.
9- بنابراین همانگونه که روشن است قرائت سیاسی اسرائیل از تحولات سیاسی لبنان «قرائتی علیه حزبالله» است و به همین دلیل ارتش اسرائیل بر حملات به تاسیسات زیربنایی و شهرها و روستاها لبنانی و هدف قرار دادن شهروندان بیگناه خواهد افزود تا جبهه داخلی ضد حزبالله در لبنان برای خلع سلاح این حزب در چارچوب اجرای قطعنامه 1559 قدرت بیشتری پیدا کنند در حقیقت باید گفت که بخشی از احزاب و جناحهای سیاسی لبنان در چارچوب اهداف داخلی خویش، بر حمله ارتش اسرائیل به مواضع حزبالله و شکست این حزب در لبنان سرمایهگذاری کردهاند و البته ناگفته پیداست که این همسویی مخفی بین اسرائیل و برخی از نیروهای لبنانی میتواند یکی از نامیمونترین اتحادیههای سیاسی در تاریخ مبارزه اسرائیل و اعراب بخصوص در سطح لبنان باشد. این در حالی است که اطلاعات و آمار منتشره از سوی رسانههای گروهی مرئی و مکتوب عرب نشان میدهد که نه تنها در لبنان بلکه در تمام کشورهای عربی علمیات نظامی حزبالله به عنوان فخر جهان عرب و عملیاتی قهرمانانه تلقی شده که موجبات سربلندی شهروندان عرب را فراهم آورده است.
10- ارتش اسرائیل تحت عنوان جلوگیری از وصول سلاح به حزبالله در لبنان فرودگاههای این کشور در بیروت، بقاع و شمال را بمباران و راههای دریایی به بندر طرابلس در شمال و بیروت را مسدود کرد و راههای منتهی به سوریه را بمباران و پلهای ارتباطی با این کشور را از بین برد. اما همه کارشناسان نظامی میدانند که این اقدام ارتش اسرائیل هرگز قادر نخواهد بود تا ارتباط زمینی بین سوریه و لبنان را از بین ببرد و اگر سوریه در صدد کمک نظامی به نیروهای مقاومت لبنان باشد از دهها راه دیگر قادر به انجام این کار خواهد بود چه آنکه سوریه تنها همسایه شرقی، جنوبی شرقی و شمالی لبنان است و سلسله کوههای مشترک بین دو کشور و طول مرزهای لبنان و سوریه هرگز اجازه نخواهد داد تا ارتش اسرائیل محاصره زمینی لبنان را کامل کند.
11- دولت اسرائیل در آخرین موضعگیری خود که صبح جمعه اعلام شد ترور سیدحسن نصرالله را یکی از اهداف استراتژیک خویش در حمله به لبنان اعلام کرده است. به رغم آنکه اسرائیل برای وصول به این هدف، راه مجهول و سردرگمی را در پیش رو خواهد داشت اما بخوبی میداند که ترور سران جنبشهای مقاومت و جهادی، هرگز روند مقاومت و عملیات علیه اهداف اسرائیلی را متوقف نخواهد کرد چه آنکه اگر این راه، راهی صواب و کارساز برای اسرائیل بود پس باید پس از ترور شیخ احمد یاسین و دکتر رنتیسی در نوار غزه، پرونده حماس بسته میشد اما نه تنها این عکسالعمل به وقوع نپیوست که حماس تا مرز به دستگیری دولت فلسطین نیز پیش رفت.
12- به رغم آنکه اکثر دولتهای عربی سکوت اختیار کرده و برخی نیز همچون عربستان سعودی تحت فشار آمریکا بیانیهای علیه حزبالله منتشر کردهاند اما اسرائیل بخوبی میداند که به دلیل عمق جنایت ارتش اسرائیل در نوار غزه و لبنان و قتلعام شهروندان عرب، هرگز نخواهد توانست همراهی سیاسی کشورهای عربی در قالب یک مجموعه متحد و همسو علیه نیروهای مقاومت اسلامی در لبنان و خلع سلاح آنها را به دست آورد این در حالی است که همانطور که پیشتر به آن اشاره کردیم، اکثریت قریب به اتفاق شهروندان کشورهای عربی از اقدام حزبالله در لبنان حمایت قاطع کردهاند.