زوایای علمی امام خمینی(ره)
امام خمینی رهبر و بنیانگذار جمهوری اسلامی ایران، در ماههای نخست زندگی، پدر مهربان خویش را از دست داد. بیش از 16 سال نداشت که روزگار بار دیگر ضربهای تازه بر روح ایشان وارد آورد و عمه بزرگوارشان به طور ناگهانی درگذشت. دیری نپایید که اجل، گریبان مادر مهربانش را نیز گرفت و آن بانوی مردآفرین در بستر مرگ آرمید.
امام خمینی (ره) با از دست دادن عزیزان، هیچگاه خود را نباخت و در برابر سیل حوادث کمر خم نکرد؛ بلکه دلیرانه پایداری ورزید و در سایه اعتماد به نفس، در راه پیشرفت و تحصیل دانش و فضیلت گام برداشت. ایشان که هوش و استعدادی سرشار داشت، از همان اوان کودکی شروع به درس خواندن کرد دروس مقدماتی را نزد استادانی بزرگوار فرا گرفت و قبل از 15 سالگی تحصیلات فارسی آن روزگار را به پایان رساند. آنگاه به تحصیل علوم اسلامی پرداخته، در محضر اساتیدی چون میرزا محمدعلی ادیب تهرانی، سید محمد تقی خوانساری، سید علی یثربی کاشانی و.... سطوح عالیه را به پایان رساند و به درجه اجتهاد نایل آمد. امام خمینی (ره) دارای مبانی محکم، مستقل و علمی بود و همانند ستارهای درخشان در آسمان علم و فضیلت حوزه علمیه قم میدرخشید. ایشان علاوه بر مقام ممتاز فقاهت، در علوم هیئت، فلسفه، حکمت و عرفان علمی و عملی نیز دارای مهارتی ویژه بود. تخصص ویژه امام خمینی (ره) در علوم عقلیه موجب شد که از جوانی، پاسخگوی اشکالات و شبهات عقلی نسبت به اسلام، در حوزه علمیه قم شود و این احاطه و مهارت کمنظیر در علوم مختلف و تحقیقات ژرف و پیگیر در مسائل پرپیچ و خم، ایشان را استادی منحصر به فرد در حوزه علمیه قم به شمار آورد.
آثار امام خمینی (ره) بیانگر جامعیت علمی ایشان است، آثاری چون: مصباحالهدایه، اسرار الصلوه و کشف الاسرار، آداب الصلاه، الرسائل، تحریر الوسیله، مکاسب، رساله علمیه توضیحالمسائل و...
زوایای علمی حضرت آیهالله خامنهای مدظله العالی
گذر تقویم، 28 صفر سال 1318 هجری شمسی را نشان میداد که منزل محقر و ساده آیهالله حاج سید جواد با تولد «سید علی» حال و هوای تازهای گرفت. سید علی دوران کودکی را در دامان مادری از شیفتگان خاندان اهل بیت (ع) گذراند و به تدریج با فضایل اخلاقی خو گرفت و زمینه شناخت با معارف اسلامی برای او فراهم گشت. وی از 4 سالگی آموزش قرآن را در مکتب خانه آغاز و در 7 سالگی راهی دبستان شد و پس از پایان تحصیلات دوران ابتدایی و دبیرستان دروس طلبگی را در مدرسه «نواب» آغاز کرد ایشان دروس مقدماتی را نزد پدر گرانقدر خویش فرا گرفت. و پیش از پایان 18 سالگی، دروس سطوح را آموخته، به فراگیری درس خارج پرداخت و سپس به قم عزیمت کرد. شوق آشنایی با حوزههای علمیه جهان تشیع و شیوههای تدریس در مراکز علمی اسلامی، ایشان را به نجف اشرف کشاند و در درسهای اساتید بزرگ آن حوزه حاضر شد و پس از 2 سال به قم هجرت کرد. در قم دروس فقه و اصول را در محضر امام خمینی (ره) فرا گرفت.
حضرت آیهالله خامنهای علاوه بر فقه و اصول، در فلسفه اسلامی، رجال، درایه، هیئت و.... تحصیل و تدریس داشته و در طول مدت تصدی مناصب مهم اجرایی کشور، هیچگاه از بحث و تدریس غافل نبودهاند و همواره با برنامهریزی و نظم در کارها به مطالعه و تحقیق به ویژه در حوزه فقه میپرداختند که در تألیفات ایشان نمایان است. معظم له تألیفات فراوانی دارند که بعضی از آنها تاکنون به زیور طبع آراسته گردیده است آثاری چون: کتاب جهاد، چهار کتاب اصلی رجال، قسباتالنور، آینده در قلمرو اسلام، انوار ولایت، بحثی در نبوت، حدیث وحدت، سخن آفتاب، کوثر ولایت، عطر شهادت، صلح امام حسن (ع)، شخصیت سیاسی امام رضا (ع)، هنر هشتم و...
نعمت جاری و برالهی حضرت امام خمینی (ره) از نگاه رهبر
امام خمینی (ره) شخصیتی چنان بزرگ بود که در میان بزرگان و رهبران جهان به جز انبیاء و اولیای معصومین (ع) به دشواری میتوان کسی را با ابعاد و خصوصیات او تصور کرد. آن بزرگوار قوت ایمان را با عمل صالح و اراده پولادین را با همت بلند و شجاعت اخلاقی را با حزم و حکمت و صراحت لهجه و بیان را با صدق متانت و صفای معنوی و روحانی را با هوشمندی و کیاست، تقوا و ورع را با سرعت و قاطعیت، ابهت و صلابت رهبری را رقت و عطوفت و خلاصه بسی خصال ارزشمند و کمیاب را که مجموعه آن در قرنها و قرنها به ندرت ممکن است در انسان بزرگی جمع شود، همه و همه را با هم داشت. الحق شخصیت آن عزیز یگانه شخصیتی دستنیافتنی و جایگاه والای انسانی ایشان دور از تصور بود.
امام بزرگوار، رهبر و پدر و معلم و محبوب ملت ایران و امید روشن همه مستضعفان جهان به خصوص مسلمانان بود؛ عید صالح و بنده خاضع خدا و نیایشگر گریان نیمه شبها و روح بزرگ زمان ما بود. ایشان نمونه کامل یک مسلمان و الگوی بارز یک رهبر اسلامی بود که به اسلام عزت بخشید و پرچم قرآن را در جهان به اهتزاز درآورد و ملت ایران را از اسارت نجات داد و به آنان غرور و. شخصیت خودباوری عطا کرد. ایشان با توکل بر خدای متعال توانست کاروان انقلاب اسلامی را با درایت از میان طوفانها و امواج پرتلاطم و بحرانی امروز به سوی ساحل نور هدایت کند.
غرب میپنداشت مردم به سبب ویژگیهای فردی و جاذبههای شخصی امام به سمت ایشان میروند، در صورتی که رهبری امام الهی بود. ویژگی ارزشمند امام، عبودیت ایشان بود. بنابراین خط انجذاب از رهبر هم عبور میکند و به خدا میپیوندد و مردم نسخه الهی را در رأس آن میبینند.
شهید مطهری میفرمودند: «وقتی امام خمینی (ره) ندای حرکت را سر داد، مردم این ندا را درون خودشان آشنا یافتند و میدانستند که مدتها دنبال آن هستند و وقتی امام (ره) از راه میرسد، امام را یوسف گمگشته میدانند که بعد از سالها فراق به کنعان ایران باز آمده است. هم خودش و هم پیامش را میدانند وقتی هم از دنیا میرود این ویژگیها با رفتن ایشان در نفر بعدی میماند.» (1)
اصول رهبری امام خمینی (ره)
در طول خیزش انقلابی مردم سالهای 1356-57، از طریق رویآوری تودهوار به سوی آیهالله خمینی (ره) درک و اعتماد متقابل ایشان نسبت به آنان، پیوند و ارتباط وثیقی میان مردم و رهبری پدید آورد که کمتر نظیری برای آن در انقلابهای تاریخ معاصر میتوان سراغ گرفت. حضرت امام (ره) قبل از هر چیز یک عالم و راهنمای دینی بودند و در این مقام، معلم اعتقادی، مرشد اخلاقی و مرجع فقهی مسلمانان به شمار میرفتند، لیکن ایشان در طول چند دهه تلاش علمی و حداقل دو دهه مبارزه عملی چنان اقتدار و اعتباری به این مقام بخشیدند که حتی در معنای رایج مرجعیت دینی نیز توسعهای شگرف پدید آمد و ایشان را به قائد اجتماعی- سیاسی مبدل کرد حضرت امام شایستهترین شخص برای قبول این امانت به شمار میآمد. برخی ویژگیهای رهبری امام را چنین میتوان برشمرد:
1-ثبات قدم در عین درایت
امام خمینی (ره) در طول مبارزات خویش، به ویژه در دوران خیزش سراسری منتهی به انقلاب، چهره شاخصی از یک مبارز استوار و رهبر قاطعی را که در تاریخ سیاسی ایران و جهان مصادیق نادری دارد، نشان دادند؛ برخلاف برخی از سیاستبازان که در یک فرآیند چندطرفه مواضع مختلفی دارند و در این میدان رأی و نظر آنان همواره تغییر میکند و موجب میشود امکان هرگونه تعادل تبادل سیاسی منتفی گردد.
2- طمانینه و وقار در عین توفندگی
امام خمینی (ره) الگویی منحصر به فرد از رهبری یک انقلاب بزرگ بودند، رفتار متین و منش موقرانهای که از یک رهبر دینی انتظار میرود، هیچ گاه حتی در هجوم التهابات و هیجانات ناشی از شرایط حاد انقلابی از ایشان ترک نشد؛ زیرا این ویژگیها از ملکات شخصیتی ریشهدار ایشان میجوشید نه از خودآرایی و مردم فریبیهای سطحی که برخی رهبران سیاسی دارند.
صراحت با خصم، صداقت با مردم
در رقابت و نزاع سیاسی برای رسیدن به قدرت، برخی افراد با پوشاندن و پنهان داشتن اغراض و مطامع اصلی خویش؛ به کاربردن نیرنگ و خدعه و... میخواهند در صفوف دشمن و در بین رقبا پیروز واقعی باشند در صورتی که امام خمینی (ره) از معدود چهرههای سیاسی است که سیاست را با ملاحظه اخلاقی و رعایت آداب جوانمردی و به طور کلی با قواعد خود دنبال میکرد و خط مشی ایشان صراحت، سادگی و قاطعیت بود و هیچگاه اصول و آرمانهای دینی و اخلاقی را برای رسیدن به پیروزی سیاسی زیرپا نگذاشت.
صراحت در عین پیچیدگی
یکی از مهمترین خصوصیات حضرت امام (ره) داشتن صراحت لهجه و شفاف بودن مواضع بوده است زبان امام آشناترین و قابل فهمترین زبان برای مردم بود و مواضع ایشان روشنترین مواضع. در عین حال حضرت امام (ره) از ذهن بسیار پیچیده که لازمه طراحی و برنامهریزی یک حرکت حساب شده انقلابی است، برخوردار بود. به طور کلی سیاست و فعالیت سیاسی برای ایشان هدف نبود، بلکه حکم ابزار را داشت، آن هم نه ابزار برای دستیابی به قدرت، بلکه در جهت عالی اجتماعی انسان.
حضرت آیتالله خامنهای در آیینه کلام حضرت امام خمینی (ره)
به یقین گلی را که در بوستان امام خمینی (ره) پرورش یافته است، کسی بهتر از باغبانش نمیشناسد. حضرت امام به مناسبتهای گوناگون از برجستگیهای مقام شاگرد صالح خود سخن گفته است که به نمونههایی از آنها اشاره میکنیم:
بازوی توانای جمهوری اسلامی و خورشید روشنایی بخش آن
عالم به دین سیاست و مبارزه در خط مستقیم اسلام.
دعوتکننده به صلاح و سواد.
- سرباز فداکار جبهههای دفاع و خدمتگزار ملت مظلوم
معلم آموزنده و خطیب توانای جمعهها
سازش ناپذیر با دشمنان و رحیم با دوستان
خدمتگزار صادق، متفکر دانشمند و...
حضرت امام خمینی (ره) همواره بر شایستگی حضت آیتالله خامنهای برای رهبری تاکید میکردند به طوری که حجهالاسلام و المسلمین آقای رفسنجانی نقل میکند: در جلسهای با حضور سران سه قوه و آقای رئیسجمهور در محضر امام بحث شد. حرف ما با امام این بود که ما با قانون اساسی در آینده مشکل خواهیم داشت زیرا ممکن است خلا رهبری پیش آید ایشان فرمودند: «خلأ رهبری پیش نمیآید و شما آدم دارید» گفته شد: چه کسی؟ ایشان در حضور آیتالله خامنهای فرمودند: این آقای خامنهای. شما در بنبست نخواهید بود و فرمودند: «الحق ایشان شایستگی رهبری را دارند.»
به دنبال ارتحال حضرت امام (ره) با الهام از رهنمودهای آن حضرت و با درایت و هوشیاری خبرگان رهبری، علی رغم میل باطنی حضرت آیتالله خامنهی ایشان به مقام رهبری انقلاب اسلامی ایران انتخاب شدند. ایشان همیشه تاکید دارند خطوط اصلی انقلاب همان است که امام ترسیم فرمودهاند. بدیهی است، برای سردمداران استکبار آرزویی مهمتر از این نیست که ملت ایران از راه امام (ره) برگردند و یا در آن تردید کنند، زیرا در این صورت نقطه درخشان امید ملتها کور خواهد شد و غلبه خون بر شمشیر مورد تردید قرار خواهد گرفت. ما صریحاً اعلام میکنیم تفکر خاتمه یافتن دوران امام خمینی (ره) را که دشمن با صد زبان سعی در القاء آن دارد، خدعه و نیرنگی استکباری بیش نیست و امام خمینی (ره) در میان ملت و جامعه خود حاضر است و دوران ایشان ادامه دارد و خواهد داشت.
راه ما راه او، هدف او هدف ما و رهنمود او مشعل فروزنده ماست.