نشستی که غرب را غمگین کرد

به گزارش خبرگزاری فارس، نشست سران کشورهای عضو "پیمان امنیت جمعی " طی دو روز در شهر چالپان آته در ساحل دریاچه "ایسیک کول " قرقیزستان در حالی برگزار شد که اختلاف میان کشورهای عضو سازمان کاهش نیافته است.
اما کارشناسان شرکت همه روسای جمهوری کشورهای عضو این پیمان در نشست چالپان آته را یکی از دستاوردهای مهم کشور میزبان یعنی قرقیزستان می‌دانند.
تحلیلگران در آستانه نشست غیررسمی سران کشورهای عضو پیمان امنیت جمعی در قرقیزستان، شرکت "آلکساندر لوکاشنکو " رئیس جمهوری بلاروس و "اسلام کریم اف " همتای ازبک وی در این اجلاس را بعید می‌دانستند و معتقد بودند که موضع‌گیری‌های رهبران تاشکند و مینسک نسبت به اقدامات اخیر مسکو، بیانگر سردی مناسبات آنها با روسیه است.
اما حضور غیر منتظره رئیس جمهوری بلاروس در نشست اخیر، که در 14 ژوئن از شرکت در اجلاس غیر رسمی سران جامعه کشورهای مستقل همسود در مسکو خودداری کرده بود، اکثر این تحلیلگران متعجب کرد، بویژه اینکه وی یک روز پیش از آغاز نشست وارد قرقیزستان شد.
به نظر می رسد رئیس جمهوری بلاروس با این اقدام خود نشان داد که صرف نظر از وجود اختلافاتی بین مینسک و مسکو، آماده است در چارچوب برنامه های منطقه‌ای، ازجمله همکاری در اجرای طرح‌های مربوط به پیمان امنیت جمعی، با شرکای خود تبادل نظر و همکاری کند.
ورود پیش از موعد لوکاشنکو به قرقیزستان با هدف شرکت در نشست غیر رسمی سران پیمان امنیت جمعی در حالی صورت گرفت که مینسک بعد از اختلاف با مسکو که تحت نام جنگ "شیر " در رسانه ها مطرح شد، اعلام کرد: به دلیل این که زیر ساخت‌های حقوقی ایجاد "نیروهای واکنش سریع پیمان امنیت جمعی " ضعیف است، اسناد این پیمان را امضا نخواهد کرد.
موضوع دیگری که باعث بروز اختلافات درونی در پیمان امنیت جمعی شد، مسئله ایجاد پایگاه جدید روسیه در جنوب قرقیزستان بود.
بعد از توافق مقدماتی مسکو و بیشکک درباره احداث این پایگاه، ازبکستان که از اعضای پیمان امنیت جمعی و از همسایگان قرقیزستان است، اعلام کرد: با ایجاد هر نوع پایگاه جدید نظامی در منطقه مخالف است، به خصوص اینکه چنین پایگاهی در کشور همسایه و در مجاورت مرزهای ازبکستان احداث شود.
در پی اعتراض تاشکند و اعلام خودداری مینسک از امضای قرار داد تاسیس نیروهای مشترک واکنش سریع پیمان امنیت جمعی، تشکیل اجلاس سران در چالپان آته و دستیابی آنها به توافق قابل توجهی درباره این پیمان زیر سوال رفته بود.
برخی از تحلیلگران تلاش روسیه برای ایجاد نیروهای مشترک پیمان امنیت جمعی را با هدف تبدیل این سازمان به یک پیمان نظامی و ایجاد پایگاه جدید در قرقیزستان را بخشی از برنامه توسعه طلبی مسکو و بازیابی نفوذ از دست رفته‌اش در آسیای مرکزی دانسته اند.
"باقی اف " و "میدویدیف " روسای جمهوری قرقیزستان و روسیه در پایان دیدار و مذاکرات خود در چالپان آته، که در حاشیه نشست پیمان امنیت جمعی صورت گرفت، درباره تاسیس پایگاه جدید نظامی روسیه در این کشور یادداشت تفاهمی را امضا و اعلام کردند که طی سه ماه آینده تفاهم نامه جدید، زمینه حقوقی حضور نظامی روسیه در قرقیزستان را مشخص و وظایف این نیروها را اعلام می‌کند.
در این یادداشت تفاهم تاکید شد که پایگاه جدید روسیه در قرقیزستان در چهارچوب یک گردان و به مدت 49 سال ایجاد می شود.
اگرچه امضای قرارداد در مورد تاسیس نیروهای واکنش سریع در نشست قرقیزستان بنابر غیر رسمی بودن نشست برای امضا به سران کشورهای شرکت کننده پیشنهاد نشد، ولی توافق بیشکک و مسکو برای تاسیس و استقرار یک واحد دیگر نظامی روسیه در قلمرو قرقیزستان، از دیدگاه روسیه گامی به جلو در حل مسائل منطقه از جمله تقویت نیروهای نظامی این پیمان برای مقابله با تهدید های ناشی از فعالیت گروه های افراطی و ترویستی محسوب می شود.
در همین حال پایگاه هوایی "کانت " روسیه واقع در 30 کیلومتر فرودگاه ماناس در حومه بیشکک نیز یکی دیگر از پایگاه های پیمان امنیتی جمعی است که در قرقیزستان واقع شده است.
کارشناسان امضای این سند از سوی روسای جمهوری قرقیزستان و روسیه را فصل تازه‌ای در همکاری های نظامی مسکو و بیشکک می دانند.
"الکساندر کنیازاف " کارشناس روس و رئیس دفتر منطقه‌ای مرکز مطالعات CIS روسیه در بیشکک، به خبرنگار فارس گفت: پایگاه جدید پیمان امنیت جمعی و نیروهای تحت امر آن، در آغاز فعالیت خود در سه بخش حفظ ثبات در بخش اروپایی، قفقاز و آسیای مرکزی فعالیت خواهند کرد.
به گفته وی این تقسیم بندی وظایف با توجه به این واقعیت است که بلاروس و روسیه در بخش اروپایی، ارمنستان در منطقه قفقاز و 4 کشور دیگر عضو این سازمان در آسیای مرکزی واقع شده اند.
وی با اشاره به مخالفت برخی از کشور ها با تاسیس نیروهای مشترک سازمان امنیت جمعی افزود: مقامات کشورهای عضو این پیمان، صرف نظر از برخی اختلافات درون سازمانی، با موضع گیری واحد در مقابل تهدیدهایی موجود که کشورهایشان در معرض آنها قرار گرفته اند، از عضویت و همکاری در چهارچوب این پیمان، منافع خود را دنبال می کنند و مسلم است که ضمن بررسی هر طرح جدید، ابتدا به دنبال آن چیزی هستند که منافع کشورشان را تامین کند.
این کارشناس، ایجاد پایگاه جدید روسیه در جنوب قرقیزستان را از نظر جغرافیایی برای مقابله با گروه های تروریستی و افراط گرا مناسب دانست.
به گفته وی، جنوب قرقیزستان و به خصوص شهر "اوش " که قرار است پایگاه جدید در آنجا مستقر شود، در 30 کیلومتری شهر "اندیجان " ازبکستان که گاهی شبه نظامیان افراطی ناآرامی هایی را ایجاد می کنند، می تواند در حفظ ثبات و آرامش منطقه موثر واقع شود.
به اعتقاد این کارشناس، استقرار پایگاه نظامی پیمان امنیت جمعی در این منطقه از قرقیزستان، مانع جدی بر سر راه شبه نظامیان حرکت اسلامی ازبکستان که تلاش می کنند از پاکستان و افغانستان و از طریق تاجیکستان به جنوب قرقیزستان و از آن جا به خاک ازبکستان نفوذ کنند، ایجاد می کند.
اما "کیریل تانایف " مدیرکل بنیاد بین‌المللی موسوم به "سیاست موثر منطقه‌ای "، تاسیس این پایگاه را دلیلی بر درک ضرورت همکاری برای مقابله با تهدید های منطقه ای و آمادگی برای مواجهه با اقدامات خصمانه گروه های وابسته به سازمان های تروریستی بین المللی می داند.
وی افزود: تهدید اصلی کشورهای آسیای مرکزی، ناشی از اقدامات شبه نظامیان مستقر در پاکستان، افغانستان و عراق است و این تهدید از طریق وارد شدن به خاک تاجیکستان برای هر کشور دیگر آسیای مرکزی نیز خطر بی ثباتی و بر هم زدن ثبات را ایجاد می کند.
به گفته وی روسیه با امضای این سند، آمادگی خود برای همکاری با قرقیزستان در زمینه مقابله با تهدید های موجود برای امنیت منطقه و حفظ ثبات این کشور، تضمین و اعلام کرد.
همزمان با امضای این یادداشت تفاهم، اعضای پیمان امنیت جمعی آمادگی خود را برای برگزاری نخستین رزمایش نیروهای این پیمان که قرار است در قلمرو قزاقستان برگزار شود، اعلام کردند.
"اولیگ لطیف اف " یک مقام ستاد مشترک پیمان امنیت جمعی گفته است: این رزمایش از 19 اگوست آغاز شده تا 24 اکتبر در پایگاه نظامی "ماتیبولاک " قزاقستان ادامه خواهد یافت.
به گفته وی در این رزمایش بیش از 6 هزار تن از پرسنل نظامی از 7 کشور عضو پیمان و تعداد زیادی تانک، خودرو زرهی هواپیما و چرخبال نظامی شرکت خواهند کرد.
به اعتقاد کارشناسان، اگرچه تصمیم های نهایی نشست سران کشورهای عضو پیمان امنیت جمعی، پشت شادباش های روسای جمهور شرکت کننده در نشست، به "باقی اف " به مناسبت شصتمین سال روز تولد وی پنهان ماند، و همچنین صرف نظر از دیدگاه های متفاوت اعضا نسبت به برنامه ها و تدابیر اتخاذ شده در چهارچوب پیمان، حضور 7 رئیس جمهور در این اجلاس را می توان مهمترین نقطه قوت و نتیجه مثبت نشست اخیر سران پیمان امنیت جمعی دانست.
"قربان بیک باقی اف " در پایان این اجلاس که روسای جمهوری ارمنستان، بلاروس، قزاقستان، روسیه، ازبکستان، قرقیزستان و تاجیکستان حضور داشتند، در جمع خبرنگاران گفت: آنچه در این نشست حاصل شد بیش از حد انتظار بوده است.
رئیس جمهوری قرقیزستان افزود: مسائل امنیتی نه تنها در سطح فضای پیمان امنیت جمعی، بلکه در عرصه بین المللی نیز مورد توجه و تبادل نظر سران قرار گرفت و توافق های خوبی نیز حاصل شد.
وی توافق سران مبنی بر اتخاذ سیاست های هماهنگ در فضای اطلاعاتی پیمان و تاسیس مرکز بین المللی تقویت روحیه میهن پرستی جوانان کشورهای عضو در ساحل دریاچه ایسیک کول را از دیگر دستاوردهای این دیدار دانست.
اما هر اقدام سازنده از سوی این کشور ها که برای امنیت و ثبات منطقه انجام می گیرد، مخالفین این همگرایی و اتحاد آسیای مرکزی در مقابل نفوذ سیاست و تسلط غرب را غمگین و نگران می کند.
زیرا همگرایی بیشتر کشورهای منطقه، بهانه های حضور نظامی قدرتهای فرامنطقه ای در آسیای مرکزی و قفقاز را از بین می برد که به هیچ عنوان خوشایند غرب نیست. به نظر کارشناسان، نشست "چالپان آته " از همین دست بود.