سفر «میدویدیف» به تاجیکستان و دستاوردهای آن

ایران شرقی
در حالی که چند روز از سفر "دیمیتری میدویدیف " به تاجیکستان گذشته است، تحلیلگران همچنان در حال بررسی ابعاد مختلف واهداف پنهان این سفر هستند. یکی از دلایل اصلی این امر، اعلام آمادگی مقامات دوشنبه و مسکو در زمینه توسعه همکاری‌های نظامی بر مبنای احترام متقابل بوده است. براین اساس تبادل نظر درباره گسترش همکاری‌های نظامی ، بازنگری در توافقنامه حضور پایگاه نظامی روسیه در تاجیکستان بعنوان بخشی از اهداف پنهان سفر رئیس جمهوری روسیه به دوشنبه یاد شده است. "خاور " خبرگزاری رسمی تاجیکستان، در این باره می نویسد:" اعلام آمادگی مسکو برای همکاری متقابل، سودمند و بر اساس رعایت احترام متقابل، به معنای اصلاح شرایط حضور پایگاه 201 روسیه مستقر در خاک تاجیکستان که بزرگترین پایگاه این کشور در منطقه آسیای مرکزی است ، می باشدو منظور از اصلاح شرایط و سود متقابل، پرداخت اجاره بها در قبال ادامه حضور پایگاه "نظامی 201 " روسیه در تاجیکستان است".
همزمان با اعلام آمادگی روسیه برای پرداخت اجاره بها برای استقرار پایگاه نظامی در تاجیکستان، دو طرف توافق کردند که از این پس روسیه سلاح و مهمات نظامی خود را با قیمت های جهانی در اختیار تاجیکستان قرار دهد و تاجیکستان نیز هزینه های آموزش نظامیان خود در دانشگاه های روسیه را بپردازد. همچنین طرفین توافق کردند تا توافقنامه استقرار "پایگاه 201 " روسیه در تاجیکستان که 6 تا 8 هزار پرسنل نظامی روسیه را در خود جای داده است، مورد بازنگری قرار گیرد ، این بازنگری به درخواست تاجیکستان انجام می گیرد. "سرگی لاوروف " وزیر امور خارجه روسیه در نخستین روز سفر" دیمیتری میدویدیف" از دوشنبه و قبل از آغاز مذاکرات وی با مقامات تاجیک در گفت‌وگو با خبرنگاران تایید کرده بود که ممکن است شرایط تازه ای برای حضور پایگاه 201 در خاک تاجیکستان وضع شود. در پایان مذاکرات سران دوکشور، "سرگی پریخودکو " دستیار رئیس جمهوری روسیه اعلام کرد:" اگرچه سران دو کشور موضوع حضور پایگاه نظامی روسیه و پرداخت اجاره برای استقرار آن در خاک تاجیکستان را به طور خاص بررسی نکرده اند، اما طرفین ضمن بررسی مسائل مربوط به توسعه همکاری های نظامی، به وزرای دفاع و همچنین وزارتخانه های خارجه دو کشور دستور داده اند تا مجموع پیشنهادها را برای توسعه همکاری های نظامی تهیه و جهت تدوین ارائه کنند".
"دیمیتری میدویدیف" و "امامعلی رحمان" خواسته‌اند که کلیه پیشنهادها در مدت یک ماه و نیم آینده آماده و در دستور کار کمیسیون مشترک همکار ی های اقتصادی که ماه سپتامبر تشکیل خواهد شد، قرار گیرد. براین اساس مسکو طرحی را آماده کرده که بر اساس آن به تاجیکستان برای حضور پایگاه نظامی‌اش در این کشور، اجاره پرداخت می‌کند و همزمان سلاح و مهمات جنگی خود را به قیمت های جهانی به دو شنبه می فروشد. "پریخودکو" در این باره گفت: "روسیه آماده است شرایط جدید استقرار پایگاه نظامی خود در خاک تاجیکستان و تامین سلاح و تجهیزات نظامی و فنی نیروهای مسلح این کشور را با مقامات دوشنبه بررسی کند". وی در ادامه افزود:" ارتش ملی تاجیکستان تقریبا 100 درصد با تسلیحات و تجهیزات نظامی ساخت دوران شوروی و تولیدات کارخانه های صنایع نظامی روسیه تجهیز شده اند". درمقابل کارشناسان تاجیک ، این موضع گیری روسیه را ، نوعی فشار بر مقامات دوشنبه عنوان می کنند.
"مهدی صابراف " یک مقام سابق وزارت دفاع تاجیکستان می گوید:" تاجیکستان جزء آن دسته از کشورهایی نیست که پیوسته در فکر توسعه نظامی و تجهیز ارتش ملی با تجهیزات مدرن باشد. به این دلیل می‌توان گفت که دوشنبه نیاز چندانی به متنوع بودن تجهیزات نظامی ندارد و به طور کلی اصل نظامی گری نیز در برنامه این کشور نیست". وی معتقد است در صورت تشدید فشار روسیه برای افزایش قیمت سلاح و تجهیزات نظامی اش، کشور هایی هستند که با تاجیکستان در این زمینه همکاری کنند". وی از هند، پاکستان و چین به عنوان کشورهایی که آماده اند با دوشنبه در زمینه تامین و تکمیل تجهیزات نظامی فنی همکاری کنند ، یاد کرد.صابراف تصریح کرد: "این اقدام روسیه، می تواند علاقمندی غرب و ناتو به گسترش همکاری های نظامی وفنی با تاجیکستان را به مراتب افزایش دهد.
وی اضافه کرد:" در صورت سردی مناسبات دوشنبه و مسکو ، تاجیکستان می تواند در این بخش با اوکراین یا برخی دیگر از کشورهایی که روسیه روابط حسنه ای با آنها ندارد، ارتباط نزدیکتری برقرار کند". به اعتقاد وی، اوکراین یکی از مهمترین تولید کنندگان سلاح و تجهیزات نظامی در منطقه و حتی جهان است که می تواند تجهیزات نظامی مورد نیاز تاجیکستان را تامین کند. اما عده‌ای دیگر از تحلیلگران با توجه به دورنمای تحولات منطقه و افزایش رقابت قدرت ها بر سر منافع ملی شان در آسیای مرکز ی، حفظ فضای همکاری های موجود نظامی با رعایت منافع طرفین را به سود دوشنبه و مسکو می دانند. امضای سند نهایی عملیات راه اندازی فازهای 2 تا 4 نیروگاه "سنگتوده 1 " با ظرفیت تولید 670 مگاوات برق که در مدت 4 سال و نیم بر روی رود "وخش " در 120 کیلومتری جنوب شرق دوشنبه، پایتخت تاجیکستان به دست متخصصان روسی و با سرمایه گذاری روسیه احداث شده ، از دیگر دستاوردهای سفر" میدویدیف" به تاجیکستان اعلام شده است. تفاهم نامه اولیه راه اندازی نیروگاه "سنگتوده 1 " پیش از سفر" میدویدیف" به تاجیکستان، از سوی "اسدالله غلام اف " نخست وزیر تاجیکستان و "ایگور سچین " همتای روسی وی به امضا رسیده بود.
فاز اول "نیروگاه سنگتوده 1" حدود یک و نیم سال پیش آغاز بکار کرده و طی این مدت، کار ساخت 3 فاز دیگر نیروگاه به پایان رسیده است. هزینه احداث این نیروگاه 720 تا800 میلیون دلار اعلام شده که 25 درصد این مبلغ را باید دولت تاجیکستان بپردازد. رئیس جمهوری روسیه در مراسم افتتاح این نیروگاه اعلام کرد :" مسکو و دوشنبه اسناد تازه ای را در باره همکاری برای ساخت نیروگاه های جدید آماده می کنند". اگرچه "میدویدیف " از ذکر نام طرح های جدید خودداری کرد، اما به نظر می رسد که دو طرف زمینه های احداث چند نیروگاه دیگر برق آبی در تاجیکستان را در دست بررسی دارند. "همراه خان ظریفی " وزیر امور خارجه تاجیکستان درمورد مذاکرات رهبران دوکشور در زمینه تکمیل و احداث نیروگاه برق آبی جدید ، از جمله نیروگاه "راغون " در تاجیکستان، گفت: " اگرچه در باره مشارکت روسیه در تکمیل "نیروگاه راغون "توافقی حاصل نشده است ، اما تاجیکستان آماده پذیرش شرکت های روسی در غالب کنسرسیوم بین المللی برای تکمیل این نیروگاه است، مشروط بر اینکه طرف روسی مدعی تملک بخش قابل توجهی از سهام این نیروگاه نشود".