لابى آمریکایى - صهیونیستى در دربار سعودى

ایوب عزیزى
مناسبات واشنگتن و ریاض همزمان با حضور شرکت هاى نفتى آمریکا و استخراج نفت در منطقه شرقیه(جمعیت این منطقه اغلب شیعى هستند) عربستان سعودى پایه ریزى شد و با گسترش صنعت نفت و افزایش صدور آن به غرب، روابط طرفین در ابعاد مختلف ارتقا پیدا کرد. نفت و اسلحه دو پایه اساسى مبادلات تجارى و همکارى هاى نظامى و امنیتى میان طرفین بوده است. واشنگتن طى هفت دهه از طرق مختلف و با شیوه هاى گوناگون توانست عده اى از شاهزادگان و تکنوکرات هاى سعودى را به لابى خود تبدیل کند و در این رهگذر سرمایه داران و اصحاب شرکت هاى یهودى آمریکایى و اروپایى نیز توانستند قشرى از لابى هاى صهیونیستى در دربار سعودى به وجود آورند. عدنان خاشقچى یکى از لابى هاى تاریخى کاخ سفید در عربستان سعودى بوده و خاندان لادن با خاندان بوش و بسیارى از سناتورهاى نفتى تگزاس روابط دوستانه و اقتصادى به ویژه در زمینه نفت دارد. مؤثرترین و قوى ترین لابى آمریکایى ها در دربار سعودى و در میان شاهزادگان و تکنوکرات هاى این کشور شاهزاده بندر بن سلطان مى باشد. براى آشنایى با جایگاه و گستره تاثیر وى در روند سیاستگذارى و تصمیم گیرى سعودى به طور خلاصه به شاخص هاى زیر اشاره مى شود:
بندر فرزند شاهزاده سلطان بن عبدالعزیز است که براى چند دهه وزیر دفاع بوده و پس از درگذشت ملک فهد در ،۲۰۰۵ ولیعهد سعودى شد. پدرش در خرید سلاح و تعامل نظامى و لجستیکى با آمریکا نقش مؤثرى داشته است. پدرش پس از ملک فهد یکى از شاهزادگان پرنفوذ سدیرى هاست. اکنون در پى بیمارى مزمن سلطان نایف بن عبدالعزیز، وزیر کشور برادر تنى و از سدیرى ها به عنوان ولیعهد سعودى مطرح است.
برادر ناتنى بندر، ژنرال خالد بن سلطان که پیش از دو دهه معاون وزیر دفاع در امور فرماندهى و عملیات بوده و در عملیات آزادسازى کویت هماهنگ کننده ارتش سعودى با نظامیان آمریکا بوده است.
همسر بندر شاهدخت هیفاء دختر ملک فیصل بن عبدالعزیز بوده و خواهر سعودالفیصل(وزیر خارجه سعودى در چهار دهه اخیر) و ترکى الفیصل (رئیس دستگاه اطلاعات سعودى و سفیر عربستان در لندن و واشنگتن). بندر از این رهگذر با جناح الفیصل، از قوى ترین جناح هاى درون خاندان سلطنتى در ارتباط است. این شاهزاده به عنوان یک خلبان نظامى آموزش هاى تخصصى دیده و از طریق پدر وبرادرش با افسران تحصیلکرده آمریکا و لندن ارتباط دارد.
بندر از ۱۹۸۳ تا ۲۰۰۵ سفیر عربستان سعودى در واشنگتن بوده و در این راستا با پنج رئیس جمهور، ۱۰ وزیر خارجه، ۱۱ مشاور شوراى امنیت ملى آمریکا و ۱۶ دوره کنگره ارتباط مستقیمى داشته و با ریگان و خاندان بوش و اصحاب شرکت هاى نفتى و اسلحه سازى شبکه اى از دوستى و رفاقت برقرار کرده است.
پس از بازگشت در سال ۲۰۰۵ نهادى تازه پا به نام شوراى امنیت ملى سعودى ایجاد کرده (۱۶ اکتبر ۲۰۰۵) و خود هدایت آن را برعهده داشته است.
بندر با مدیریت روابط کشورش با آمریکا در بزرگ ترین تعامل تسلیحاتى قرن بیستم، از جمله خرید ۵ هواپیما آواکس و موشک هاى پیشرفته حضور داشته است.
به خاطر جایگاه بندر در روند سیاستگذارى و تصمیم گیرى سعودى و مدیریت روابط ریاض با واشنگتن این شاهزاده در محورهاى زیر تاثیرگذار بوده است:
۱- وساطت میان طرابلس ـ واشنگتن براى حل بحران لاکربى در سال هاى ۱۹۹۹ ـ 1997 . 2- وساطت میان رژیم صهیونیستى و فلسطینى ها براى خروج نیروهاى فلسطینى به رهبرى یاسر عرفات از لبنان در پى اشغال بیروت توسط ارتش صهیونیستى به فرماندهى ژنرال شارون در سال ۱۹۸۲. 3- بندر نقش برجسته اى در دیپلماسى سعودى در دوران جنگ تحمیلى عراق علیه ایران(۸۸ـ 1980) داشته است.
بسیارى از آگاهان به مسائل لبنان این شاهزاده را متهم به دست داشتن در ترور رفیق حریرى نخست وزیر لبنان مى کنند.
نقش شاهزاده بندر به عنوان قوى ترین لابى آمریکا و صهیونیست ها در دربار سعودى بسیار برجسته است و طى سال هاى ۲۰۰۹ ـ 2005 با سیاستمداران و افسران موساد مذاکراتى داشته است. وى در تیرگى مناسبات ریاض -دمشق و ریاض ـ بغداد نقش داشته است و در مهندسى و طراحى نقشه راه عادى سازى روابط ریاض و رژیم صهیونیستى تاثیرگذار بوده است.
طرح هاى خاورمیانه اى این شاهزاده، ضربات مهلکى به ملک عبدالله و سیاست هاى خاورمیانه او زده و جایگاه ریاض به عنوان یک بازیگر مؤثر در جهان عرب و اسلام بسیار تنزل یافته است.
شایعات حاکى از برکنارى این شاهزاده و حتى بازداشت خانگى وى است؛ عادى سازى روابط میان دمشق و ریاض و استنکاف سعودى از تمکین بیشتر به خواسته هاى کاخ سفید براى عادى سازى روابط میان ریاض و رژیم صهیونیستى نشانه هایى از هوشیارى ملک عبدالله نسبت به فعالیت لابى هاى صهیونیستى و آمریکایى در دربار، همچون شاهزاده بندرها و عبیدها و خاشقچى ها... است.