پشت صحنه انفجارهای بغداد

سعدالله زارعی
رخدادهای خونین هفته اخیر در عراق که منجر به 80 کشته و بیش از 500 زخمی گردید، موجی از سؤالات را پیرامون چرایی، چشم انداز و عاملان آن برانگیخته است ابتدا تازه ترین رخدادهای پیرامون آن را مرور می کنیم؛ روز دوشنبه در ساعت 5/4بامداد دو دستگاه کامیون در یک روستای شیعه نشین نینوا (خزنه) در کنار کاروان زائران کربلای معلی منفجر شدند و 25شهید و 80زخمی را بر جای گذاشتند، در همین روز در ساعت 6 و20دقیقه بامداد دو خودرو بمب گذاری شده در جنوب غربی بغداد منفجر شدند که دهها شهید و 80 مجروح برجای گذاشتند. سه انفجار در محله عمیل در غرب بغداد که دو مورد آن در محل تجمع کارگران روزمزد ساختمانی به وقوع پیوست، 7 کشته و 46 زخمی برجای گذاشت.
بمب گذاری در بازاری در «سیدیه»- محله سنی نشین جنوب شرقی بغداد- به شهادت 3 و زخمی شدن 14نفر انجامید. یک برآورد کلی- از وزارت دفاع عراق- بیانگر آن است که در ماه ژوئن- خرداد- 372 نفر، در ماه ژولای-تیر- 275 نفر کشته شده اند و در 10روز گذشته تلفات مردم عراق از مرز 150نفر گذشته است. این به آن معناست که درگیری ها طی سه ماه اخیر روند بی ثباتی را طی کرده و در عین حال در ماه جاری میلادی به شدت فزونی گرفته است.
در خصوص این موضوع نکاتی وجود دارد:
1- بمب گذاری های مورد اشاره نوعا در ساعات اولیه صبح و حتی قبل از اذان صبح اتفاق افتاده است. این بمب گذاری ها از شکل عملیات انتحاری خارج شده و با حذف عامل انسانی به تعبیه بمب در خودروها- کامیون و...- محدود شده اند. بمب ها صرفا علیه مردم عادی بخصوص طبقه فقیرتر - کارگران و روستائیان- به کار گرفته شده اند. استان بغداد بیشترین حجم بمب گذاری ها را شاهد بوده است.
2- همزمان با این بمب گذاری ها، دو نکته مهم از سوی مقاومت و رسانه های غربی و بعضی از کشورهای عرب منطقه مطرح شده است؛ آغاز جنگ طایفه ای و مذهبی و بی کفایتی دولت و نیروهای امنیتی در تامین امنیت مردم. تلویزیون CNN از جمله رسانه هایی بود که در گزارشی- آروا ایمن- از بغداد گفت: «خشونت های فرقه ای در عراق شعله ور شده است.» این شبکه آمریکایی با ظرافت در کنار گزارش خود گفت: «حتی قدرتمندترین حزب و ائتلاف عراقی قادر به کنترل خشونت ها در عراق نیست.»!
3- درست همزمان با- دوشنبه- روز تشدید انفجارهای خونین، یک مقام بلندپایه آمریکایی در مصاحبه با روزنامه عراقی الصباح از برگزاری کنفرانسی در واشنگتن ذیل عنوان «واقعیت عراق جدید» به ریاست «مختار لمانی» مامور اتحادیه عرب در عراق خبر داد و گفت که قرار است در آذرماه آینده- دسامبر- در واشنگتن برگزار شود. وی افزود مسئولان آمریکایی با شخصیت های عراقی- منظور سران حزب و ارتش بعث و سران صهوه ها و چهره های ناراضی اهل سنت- در اردن و سوریه طی هفته های اخیر مذاکره کرده اند و قرار است این چهره ها حول محور « آشتی ملی» گرد هم آیند. گفتنی است دوماه پیش مشابه این کنفرانس در کانادا برگزار شد و پنج روز پیش نیز در همین رابطه کنفرانس کوچکی در واشنگتن برگزار شده و با اعتراض شدید مقامات مسئول عراقی توام گردیده است. اما بعد از ذکر این نکات و خبرهای حاشیه ای، باید گفت:
1- حمله به توده های محروم مردم- که بیش از سنی ها، شیعه ها مورد حمله قرار گرفته اند- و کاهش جدی حمله به چهره های سیاسی، پلیس و ارتش عراق و نیز عدم حمله به نیروهای نظامی غرب در عراق کاملا معنادار است در واقع می توان با قاطعیت گفت که ناامید کردن مردم از ساختارها و مسئولان جدید عراق و پراکندن آنان از اطراف صندوق های رای و در نتیجه خلاص شدن از رویه «هر عراقی یک رای» یکی از مهمترین دلایل حمله به توده های محروم- روستائیان و کارگران- و طایفه ای که اکثریت عددی را دارد می باشد.
2- حمله و انفجار در شبانگاه و صبح زود عمدتا به قصد ایجاد رعب شدید و دامن زدن به حس ناامنی صورت می گیرد، استفاده از کامیونها و خودروهای بمب گذاری شده می تواند استفاده از هر نوع وسیله نقلیه را خطرناک و مرگ آفرین معرفی کند. از این رو «مختل شدن زندگی توده ها» بخشی از طرح یاد شده است.
3- کنار گذاشته شدن عملیات انتحاری و روی آوردن به بمب گذاری در وسائط نقلیه به خوبی نشان می دهد این بعثی ها هستند که سلسله بمب گذاری های موصل و بغداد را به اجرا می گذارند.
4- اهانت به مساجد شیعه و انفجار آنان و حمله به کاروان زائران حسینی(ع)- که در عراق بی سابقه است- به دو منظور صورت می گیرد، راه انداختن جنگ طایفه ای و مذهبی و خطرناک جلوه دادن آینده شیعیان. در واقع در این پروسه، شیعیان باید فرمول هر نفر یک رأی که به شیعه که نزدیک به 70 درصد جمعیت عراق را تشکیل می دهند، امکان به دست گرفتن مناصب مهم را می دهد، رها کرده و به توافق با اقلیت بیندیشند. این نکته ای است که آمریکایی ها در مذاکرات دیپلماتیک مقامات عراقی نیز بر آن پای فشرده اند.
5- بی کفایت خواندن دولت و نیروهای امنیت عراق یکی از اهداف روشن پروسه یاد شده می باشد این در حالی است که دولت نوری مالکی دستاوردهای شگرفی داشته و مردم عراق با روی آوردن به لیست انتخاباتی او- دولت قانون- در جریان انتخابات شوراهای استانی نشان دادند که به کفایت و درستکاری مالکی اعتقاد دارند. مهمترین دستاورد 4 ساله مالکی وادار کردن نیروهای اشغالگر به خروج از شهرها و روستاها و حضور در پادگانهای خاص و تحویل زندان ها و زندانی ها به دولت می باشد. همین سه روز پیش «تیموتی ریس» مشاور ارشد نظامی آمریکا درعراق در یادداشتی در روزنامه «نیویورک تایمز» نوشت: «نشانه های هشدار دهنده بسیار زیادی وجود دارد که می گوید عراق دیگر تحت سلطه نیروهای آمریکایی قرار ندارد.» وی می افزاید: «با وجود آنکه آمریکا بیش از 130 هزار نیروی خود را در عراق مستقر کرده اما نفوذ استراتژیکی خود را در دولت نوری المالکی از دست داده است.» این روزنامه در خاتمه به نقل از تیموتی ریس نوشت: «نیروهای آمریکایی دیگر نفوذ خود را در عراق از دست داده اند و اگر آمریکا پس از این دیگر نتواند در عراق نفوذ داشته باشد ماندن او در عراق چه فایده ای دارد؟» اما البته گمان نکنید که او توصیه کرده است که آمریکا عراق را ترک کند او می گوید این وضع باید عوض شود و بار دیگر دست های آمریکا در عراق باز شود.
6- از همان آغاز تصویب قانون اساسی و روی کار آمدن دولت دائمی در عراق، آمریکایی ها فرمول «هر عراقی یک رأی» و تشکیل حکومت براساس آراء اکثریت را قبول نداشتند و بر توافق میان گروهها و طوایف تأکید نموده، و تلاش می کردند تا سهم سنی های عرب را از 20 و حتی 30 درصد به - حداقل- 50 درصد برسانند و مانع شکل گیری یک حکومت با اکثریت شیعی و با تصدی نیروهای انقلابی شوند. از سوی دیگر آمریکایی ها از این طریق می خواستند که اگر ناچار شوند روزی عراق را به عراقی ها بسپارند و این کشور را ترک گویند عراق در زمره یکی از کشورهای عضو اتحادیه عرب و هم پیمان با عربستان باشد نه در زمره یکی از کشورهای مقاومت و هم پیمان با ایران. اینک ما از یک سو شاهد تشدید وضع امنیتی عراق و از سوی دیگر شاهد برگزاری سه کنفرانس ذیل نام «عراق جدید» طی 6 ماه با محوریت آمریکا و نماینده اتحادیه عرب هستیم که در آن روی تفاهم ملی و نه آراء و یا حکومت ملی تأکید می شود. هر تحلیلگر سیاسی بخوبی پیوند این دو موضوع را درک می کند. در واقع آمریکایی ها در صدد القاء حاکمیت ملی عراق از طریق ترور و تفاهم برآمده اند و به دروغ روی درگیری های طایفه ای مانور می کنند و حال آنکه شیعیان و سنی ها با هم مشکل ندارند. ما حتی شاهد بودیم که در همین سیستم سیاسی، درصد مشارکت اهل سنت در انتخابات شوراهای اخیر از درصد مشارکت شیعیان بیشتر بود. کاملاً مشخص است که سنی های عرب عراق با دولت نوری مالکی و قانون اساسی عراق آشتی کرده اند اما این آشتی با منافع آمریکا و عربستان ناسازگار می باشد.
نوری مالکی که به خوبی می داند هدف نهایی از این ترورها و کنفرانس ها از بین بردن دستاوردهای عراق جدید و به هم زدن «نظم فعلی» است در مقابل این طرح ها ایستاده و کماکان دست رد به سینه آمریکایی ها می زند.