شرکت زنجیره‌ای القاعده!

ترجمه: نادر مازوجی
گروه القاعده به رهبری اسامه‌بن لادن میلیاردر سعودی که درحال حاضر مخوف‌ترین گروه تروریستی جهان است، اگرچه فعالیت‌های خود را از دهه 1980 ضد اشغالگری شوروی سابق در افغانستان آغاز کرد، اما آنچه نامش را برسر زبان‌ها انداخت و آن را به صورت تشکلی خوفناک به جهانیان معرفی کرد، حملات 11 سپتامبر 2001 به برج‌های دوقلوی سازمان تجارت جهانی و پنتاگون بود که گفته می‌شود توسط این گروه انجام گرفت.
از آن زمان تصویر ونام بن‌لادن و گروه القاعده همواره تیتر اول روزنامه‌ها و نشریات نقاط مختلف جهان بوده است و رهبران کشورهای بزرگ و مطرح را برآن داشته که در نشست‌های خود، تدابیری را اتخاذ کنند تا از هرگونه گزند احتمالی القاعده در امان بمانند.
آنچه در این گزارش مورد بحث قرار می‌گیرد، نحوه تشکیل القاعده، عملیات آن، چگونگی عضوگیری و مسائلی از این دست نیست، زیرا در سال‌های اخیر در این موارد سخن‌های بسیاری گفته شده است.
موضوع جدیدی که مطرح می‌شود، ارتباطی است که ناظران و کارشناسان متخصص مسائل تروریستی و گروه های افراط‌گرا، میان القاعده و شرکت معروف عرضه‌کننده غذای «مک دونالد» در آمریکا به لحاظ روند فعالیت، می‌بینند و براین باورند که القاعده در عملیات خود از مک دونالد الگو می‌گیرد! هرکس یک بار به فروشگاه‌های زنجیره‌ای مک دونالد در هر نقطه‌ از جهان رفته باشد، به راحتی می‌تواند شباهت عملیات القاعده را در هر مکانی واکاوی کند.
فروشگاه اصلی (مادر) مک دونالد در ایالات متحده واقع شده، اما این فروشگاه شعبی در یکصد کشور جهان دارد و از این طریق، سود هنگفتی عاید آن می‌شود. شعب مک دونالد را در کشورهای دیگر، افراد محلی اداره می‌کنند و آمریکایی‌ها هیچگونه حضور مستقیمی در آن ندارند. افراد محلی با نصب علامت تجاری«MC Donald» و بالا بردن تولید و فروش مواد غذایی آن، این فروشگاه ها را در هر کشوری اداره می‌کنند و سود حاصل از فروش را تحویل فروشگاه مادر در آمریکا می‌دهند. این همکاری موسوم به «فرانشیز»، شرکت مادر را برآن داشته است امکانات بیشتری در اختیار شعب اش در اقصی نقاط جهان قرار دهد تا بتوانند غذاهای بومی عرضه کنند که از آن جمله تهیه ساندویچ «مک فلافل» یا «ماکارابیا» در شعب مک دونالد در برخی کشورهای عربی است.
این زنجیره به هم پیوسته، در گروه القاعده نیز به همین شکل است. بدین معنا که افراد و گروه های بومی در کشورهای مختلف، همانند شعب مک دونالد، شعب القاعده را اداره می‌کنند.
در اسلوب و روش نیز مانند هم کار می‌کنند، یعنی هدف از تشکیل مک دونالد، تهیه غذاهای سریع برای مردمی است که به دلیل مشغله کاری، مجبور به صرف چنین غذاهایی هستند.
به موازات آن، هدف از تشکیل القاعده نیز انجام عملیات سریع و انتحاری است.
عملیاتی که یکی از شعب القاعده موسوم به «القاعده مغرب عربی» حدود دو سال قبل در مراکش و الجزایر انجام داد بهترین مثال در این خصوص است.
این شعبه القاعده نه در افغانستان و عراق که در حال حاضر کانون‌های اصلی عملیات القاعده به شمار می رود، بلکه در مراکش و الجزایر توسط افراد محلی شکل گرفته است.
در واقع همچون مک دونالد، مردم محلی و بومی در کشورهای مختلف، اداره شعب القاعده را برعهده دارند و به همین دلیل رهبران این گروه تقریباً مطمئن هستند که حتی در دورترین نقاط دنیا، مشکلی به نام کمبود نیرو احساس نمی‌کنند و نیازی نیست که از عراق یا افغانستان نیرو به دیگر مناطق اعزام کنند.
صاحبان شعب مک دونالد در سراسر جهان متعهد شده‌‌اند که به شرکت مادر پایبند باشند.
رهبران شعب القاعده از جمله «ابو مصعب عبدالودود» سرکرده القاعده مغرب عربی نیز اعلام کرده‌‌اند که به راه و روش القاعده پایبندند و از آن تخطی نمی‌کنند.
عملیات انتخاری که القاعده در مراکش و الجزایر انجام می‌دهد، یا حتی در عراق، افغانستان و جاهای دیگر به طور روزمره درحال انجام آن است، به یک شیوه خاص صورت می‌گیرد.
این شیوه نیز الگوبرداری از مک دونالد است که شعب آن به یک شیوه کار می‌کنند. کارشناسان معتقدند که ممکن است فرانشیز القاعده به آموزش برخی افراد برای اجرای عملیاتی مشابه انفجارهای استانبول در سال 2003 اختصاص یابد.
عجیب نیست اگر گفته شود که القاعده همچون مک دونالد در سال‌های اخیر، چندین شعبه جدید افتتاح کرده است، از جمله در هند که یکی از شعب جدید این گروه موسوم به «القاعده هند» درهای خود را برای عضوگیری در کشمیر گشود و رهبر آن «ابوعبدالرحمان الانصاری» رسماً در این منطقه اعلام جنگ کرد.
از دیگر شعب جدید القاعده می‌توان به «القاعده آسیای مرکزی»، «القاعده رافدین» و «القاعده بلادشام» اشاره کرد که همه آنها همچون شعب جدید مک دونالد در سودها شریک هستند. سود القاعده کنایه از کشتارهایی است که شعب این گروه در هر نقطه‌ای از جهان انجام می‌دهند.
امکانات محلی القاعده سبب شده است که این گروه بتواند از طریق گروه‌های محلی و بومی، آنچه را که دشمنان نزدیک در کشورهای اسلامی و دشمنان دوردست در کشورهایی چون آمریکا می‌خواند، هدف قرار دهد و تا حدود زیادی نیز موفق شود.
گفته می‌شود بن‌لادن و «ایمن الظواهری» فرد شماره دو القاعده وقتی که می‌شنوند عملیاتی در هر نقطه از جهان با نشان القاعده (همچون علامت تجاری مک‌دونالد) با موفقیت انجام شده است، به شدت احساس خرسندی می‌کنند، حتی اگر در آن عملیات، رهبر یا رهبرانی از القاعده نیز کشته شوند.