صابر پورعزیز
شام و حجاز در کانون تاریخى و سنتى تولد و تناسل جریانات سلفى گرى جهان اسلام بوده است. مکتب ابن تیمیه از شام نشات گرفت و در آنجا رشد پیدا کرد و قرن ها بعد مکتب محمدبن عبدالوهاب سر سلسله جنبان وهابیون شبه جزیرهً العرب در نجد پا گرفت و به حجاز سرایت کرد. در فلسطین که بخشى از شامات است جریان سلفى به لحاظ فرهنگى و تاریخى حضور داشته و شاگردان ناصرالدین الالبانى و رشید رضا صاحب تفسیرالمنار، نقش موثرى در رشد سلفى گرى در شهرهاى فلسطین اشغالى داشته و بخشى از جریانات مذهبى و اسلامى این سامان را تشکیل مى داده است. جریانات اخوانى، دعوتى و تبلیغى، سلفى و جهادى طیف هاى مهم اسلامگرایان فلسطین به ویژه در منطقه غزه بوده است.
درگیرى هاى روز جمعه (۲۳ مرداد ۸۸) در رفح جنوب غزه، بار دیگر پرسش هاى متعددى درباره اهداف و سمت و سوى ماموریت هاى سلفى جهادى فلسطینى در این شرایط حساس غزه اى که از سوى رژیم صهیونیستى و اعراب محاصره شده است، مطرح مى کنند. در تاریخ معاصر جریان سلفى در شهرهاى اشغالى فلسطین به ویژه غزه بیشتر جنبه هاى فرهنگى و مذهبى داشته و از صحنه سیاست و مقاومت جهادى دور بوده و در مقابله با سیاست هاى سرکوبگرایانه صهیونیست ها تنها به مقاومت سلبى و فرهنگى معتقد بوده است. در دهه هشتاد قرن بیستم عده اى از جوانان غزه به عربستان سعودى و کشورهاى عربى حاشیه خلیج فارس رفته و در آنجا با جریانات و طیف هاى مختلف سلفى آشنا شدند و پیوند خوردند و در سال هاى نیمه نود جریانات سلفى در غزه در سایه حکومت خودگردان یاسر عرفات اقدام به تاسیس نهادهاى فرهنگى، مذهبى و جمعیت هاى آموزشى و عام المنفعه کردند. مساجد و مراکز فرهنگى و تبلیغى کانون هاى فعالیت سلفى هاى غزه بوده و رهبران آنها تلاش مى کردند پیروان خود را از سیاست و فعالیت هاى جهادى دور کنند.
شیخ سلیم شراب را مى توان به عنوان رهبر معنوى سلفى هاى غزه در تاریخ معاصر دانست که در ۱۹۸۵ در غزه درگذشت و پس از وى شیخ سمیر المبحوح، شیخ فؤاد ابوسعید و شیخ خالد الدعالسه نقش موثرى در رشد و نمو جریان سلفى در غزه و حومه داشتند. مجلس العلمى للدعوه السلفیه از جمله نهادهاى فرهنگى - مذهبى سلفى بوده که در تبلیغ افکار و اندیشه هاى ابن تیمیه، ابن قیم جوزى و ابن بن عبدالوهاب نجدى تاثیر بسزایى داشته است. شیخ یاسین الاسطل، مدیر و موسس این مرکز از شاگردان ناصرالدین الالبانى مجدد سلفى در قرن بیستم و شیخ عبدالعزیز بن باز مفتى عربستان سعودى و رهبر جریان وهابى جهان اسلام بوده است. همچنین دارالکتاب و السنه که در اول دهه هشتاد در غزه پایه گذارى شده با انجام فعالیت هاى فرهنگى و آموزشى و تاسیس دارالایتام، مهد کودک ها و مدارس شبانه روزى و اجراى طرح هاى سرمایه گذارى در امور چاپ و نشر کتاب و ایجاد کارگاه هاى کوچک، توانسته است در نشر و تبلیغ آئین سلفى گرى در این منطقه نقش آفرین باشد.
پس از حادثه یازدهم سپتامبر، رژیم صهیونیستى از محیط و فضاى نبرد آمریکا علیه تروریسم جهانى بسیار استفاده کرده و رهبران مقاومت اسلامى همچون شیخ یاسین والرنیستى و بسیارى از کادرهاى حماس و جهاد اسلامى فلسطین را به بهانه مقابله با تروریسم، ترور کرده است. قضیه فلسطین و گفتمان جهاد براى آزادى آن در ادبیات و گفتمان بن لادن و القاعده وجود ظاهرى دارد و تشکیلاتى که بن لادن در سال ۹۸ - 1996 پایه گذارى کرد به نام مقاومت و مبارزه با صهیونیست ها و صلیبى ها بود، ولى جهان شاهد بوده او و القاعده حتى یک گلوله به سمت صهیونیست ها نشانه نرفته و طى سال هاى گذشته حتى یک صهیونیست را نکشته اند. هم اکنون عده اى از جوانان غزه با شکل و شمایل افغانى و پاکستانى با ریش هاى بلند وهابى در صحنه تبلیغ مسموم وهابیون حضور داشته و تاسیس دولت خلافت و اجرایى احکام شریعت درغزه با سبک و سیاق وهابیون نجد را تبلیغ مى کنند. از جمله رهبران سلفیون غزه ممتاز دغمس است که سابقه امنیتى مشکوکى همچون زرقاوى دارد. این رهبر ۳۵ ساله چند سال پیش عضو کادر دستگاه امنیتى دولت خودگردان فلسطین بوده و پیروان و مریدان سلفى جهادى ادبیات ابومحمد المقدسى استاد و مراد زرقاوى هستند و در تشکل هاى به نام هاى جلجلت، انصار جندالله، انصار السنه، السلفیه الجهادیه، جیش الاسلام، جیش الامه، جند انصارالله و کتائب التوحید و الجهاد ... سازمان یافته و اقدامات تخریبى علیه مقاومت اسلامى به رهبرى حماس و جهاد اسلامى دارند.
خطبه دکتر عبداللطیف موسى ابوالنور المقدسى در مسجد ابن تیمیه در کوى برزیل شهر رفح در جمعه گذشته و اعلام تشکیل «اماره اسلامى در کنف قدس» مشکلات عدیده اى در ابعاد مختلف براى دولت حماس به وجود آورده، به گونه اى که اقدامات تخریبى سلفیون با تشدید فشارهاى صهیونیستى و عربى علیه مقاومت اسلامى در غزه همزمان و هماهنگ است. سلفى هاى غزه به طور علنى اعلام کرده که سرپیکان علیه هر گونه تبلیغ تشیع و ادبیات آن در فلسطین هستند و حماس و جهاد اسلامى را به خاطر روحیه جهادى و مقاومت نستوه علیه رژیم صهیونیستى پیرو اندیشه و افکار انقلابى شیعه دانسته و تمام تلاش هاى خود را جهت مقابله با تحرکات حماس و جهاد اسلامى بسیج کرده اند.
اقدامات سلفیون فلسطینى در اردوگاه نهرالبارد در لبنان پس از حماسه و پیروزى هاى مقاومت اسلامى لبنان و شکست جاودانه رژیم صهیونیستى در ژوئیه ۲۰۰۶ و اقدامات جدید سلفیون غزه در راستاى یک هدف امنیتى و سیاسى است و با سیاست هاى صهیونیست و اعراب سازشکار هماهنگى دارد.
جریان سلفیگرى در غزه، پیش از آنکه از شالوده هاى مذهبى برخوردار باشد، ماهیتى سیاسى و امنیتى دارد و نقش عامل خارجى در پیوند زمینه ها و عوامل داخلى این منطقه با اهداف و سیاست هاى منطقه اى و ایجاد جریان هاى وابسته در غزه غیر قابل انکار است.
در پایان باید گفت گروه جندانصارالله و رهبرش شیخ عبداللطیف موسى که به آشفتگى فکرى و تذهیب اندیشه شهرت دارد در غزه وزنه و جایگاه ندارند و در نهایت همچون گروه فتح الاسلام نهر البارد به بایگانى تاریخ مىپیوندند.