اینجا همه‌ چیز آماده است

ایران یکی از کشورهایی است که روی کمربند زلزله قرار گرفته و علاوه بر این به سبب موقعیت جغرافیایی، استعداد پذیرش انواع سیل‌های فصلی و بنیان کن را دارد. از دیگرسو فاصله کشور پهناور ایران با استانداردهای پیشگیرانه در جهان، این امکان نامبارک را برای این کشور فراهم کرده است که در زمان حوادث غیرمترقبه و بلایای طبیعی قدرت دفاعی لازم برای کاهش خسارات را نداشته باشد. همین دلایل پیش گفته کافی است که اگر در هر نقطه از کشور، سیل، زلزله و حوادث پیش‌بینی نشده رخ دهد خسارت‌های غیرقابل جبرانی را روی دست مسوولان، دست‌اندرکاران و سیاستگذاران بگذارد. از این‌رو ضرورت دارد تدابیر پیشگیرانه و تجهیزات و امکانات روزآمد به کمک شبکه امدادرسانی بیاید تا اگر روزی که آن روز برای ما مشخص نیست زلزله و سیل ویرانگر همانند یک میهمان ناخوانده مجوز ورود پیدا کرد، بتوانیم از میزان خسارت‌های احتمالی بکاهیم.
مدیریت بحرانی
ستاد مدیریت بحران نامی آشنا برای شهروندان تهرانی است. ستادی که چند سالی است پا به عرصه وجود گذاشته است. هدف از تشکیل ستاد مدیریت بحران این است که گردش صحیح اطلاعات و هماهنگی بین نیروهای عملیاتی سازمان‌های مختلف و هدایت فعالیت‌های امدادرسانی تحت یک فرماندهی واحد انجام شود.
در کنار اقداماتی همچون تشکیل ستاد مدیریت بحران، متشکل از سازمان‌ها و نهادهای اجرایی خدمات‌ رسان مرتبط با امور شهری، ایجاد پایگاه‌های پیشگیری و مدیریت بحران در سطح شهر تهران که بتوان از آن در شرایط اضطرار و بحران به عنوان ستاد و مراکزی برای استقرار مسوولان خدماتی هر منطقه به منظور امکان خدمات رسانی سریع و بدون اتلاف وقت به حادثه دیدگان بهره گرفت از دیگر اقداماتی است که طی چند سال اخیر در دستور کار سازمان مدیریت بحران شهر تهران قرار گرفته و قرار است در صورت رضایتبخش بودن عملکرد این پایگاه‌ها در شرایط بحران، برنامه‌ریزی‌های لازم برای احداث تعداد بیشتری از این پایگاه‌ها در سایر استان‌های در معرض خطراتی همچون سیل و زلزله انجام شود.
مدیریت بحران در منطقه 12
در منطقه 12 شهر تهران و در میان شلوغی و ازدحام بازار و ترافیک در هم پیچیده خودروها، وجود ساختمانی بسیار شیک و تمیز با ترکیب دو رنگ کرم و قهوه ای در ضلع جنوب شرقی میدان امام خمینی ترکیبی کاملا نامتجانس را با بافت فرسوده و قدیمی‌ میدان ایجاد کرده که در نگاه اول توجه هربیننده‌ای را به خود جلب می‌کند. ساختمانی با 6 در اصلی که هر از آنها به یکی از خیابان‌های اطراف محدوده میدان امام راه دارد. با عبور از در آهنی ساختمان، محوطه نسبتا وسیعی که بی‌شباهت به یک پارک کوچک نیست خودنمایی می‌کند، تلاش باغبان پیری که مشغول کاشت تعدادی گیاه در میان خاک‌هاست نشان می‌دهد که قرار است این محوطه بتدریج به فضای سبز تبدیل شود.
در بخش دیگری از حیاط پایگاه، محوطه نسبتا وسیعی پوشیده از سنگفرش تعبیه شده که محل استقرار بالگرد برای شرایط اضطراری و به منظور امدادرسانی در مواقع بحران است.
همچنان که کنجکاوی ما برای سرک کشیدن به قسمت‌های مختلف محوطه پایگاه همچنان ادامه دارد، مهندس احمد قاسمی، ‌دبیر ستاد مدیریت بحران منطقه 12، به تشریح سلسله مراتب مدیریت بحران در کشور می‌پردازد و می‌گوید: هم اکنون یک سازمان مدیریت بحران در وزارت کشور وجود دارد که رئیس جمهور، رئیس این سازمان و وزیر کشور جانشین او در این سازمان است.
در استان‌های کشور نیز استاندار و در شهرستان‌ها فرماندار به عنوان رئیس ستاد مدیریت بحران تعیین شده‌اند؛ اما در تهران این وظیفه به عهده شهردار تهران قرار داده شده و در واقع شهردار رئیس ستاد مدیریت بحران شهر نیز است.
شهرداران مناطق نیز به عنوان رئیس ستاد مدیریت بحران مناطق تعیین شده‌اند، در عین حال هر ناحیه نیز یک ستاد مدیریت بحران دارد که شهرداران نواحی رئیس ستاد هر ناحیه محسوب می‌شوند و در واقع ستاد بحران هر ناحیه رابط بین ستاد مدیریت بحران منطقه و مردم هستند که در صورت بروز هر گونه حادثه‌ای ضمن کنترل و گزارش لحظه به لحظه وضعیت ناحیه شامل میزان خسارات وارده و آسیب‌دیدگی‌ها و نیروهای مورد نیاز با ستاد مدیریت بحران منطقه که در پایگاه پیشگیری و مدیریت بحران آن منطقه مستقر هستند ارتباط تنگاتنگ دارند.
مدیریت بحران با 30 صندلی پر
اتاق بحران بیشتر به سالن کنفرانس شباهت دارد، شامل یک سالن بزرگ با چندین ردیف صندلی روبه‌روی هم است که روی میز و در کنار هر صندلی یک دستگاه گوشی تلفن و سیستم صوتی بدون بیسیم قرار داده شده، در دو طرف سالن دو دستگاه تلویزیون ال سی دی بزرگ به نحوی نصب شده است که امکان دیدن تصاویر پخش شده از مانیتورها برای تمام حاضران وجود داشته باشد. همچنین روی یکی از دیوارها تعدادی نقشه که هر یک از آنها به طور مجزا اطلاعات مربوط به هر یک از نواحی منطقه را نشان می‌دهد، نصب شده است.
مهندس قاسمی‌ در توضیح کارکرد اتاق بحران برایمان می‌گوید که این اتاق محلی برای جمع شدن فرماندهان و روسای سازمان‌های مسوول در هر منطقه است که هنگام بروز حوادث در پایگاه مدیریت بحران هر منطقه جمع می‌شوند ، در این شرایط هر مسوول به وسیله تلفن روی میزش مدام با واحدهای سیاری که در سطح منطقه حضور دارند در ارتباط است و در جریان اوضاع شامل میزان خسارت وارده ، تعداد آسیب‌ دیدگان ، این‌که جایی آتش‌ سوزی رخ داده یا پلی سقوط کرده یا تعدادی خودرو با یکدیگر برخورد کرده‌اند، قرار می‌گیرد و در صورت نیاز برای کمک از طریق دستگاه بی سیم اکیپی از نیروها را به محل اعزام می‌کند.
همچنین سیستم ارتباطی این اتاق به گونه ای طراحی شده که تصاویر تمام دوربین‌های نصب شده در تقاطع‌ها و خیابان‌های سطح شهر به طور مستقیم با اتاق بحران لینک شده و این امکان برای حاضران وجود دارد که از طریق تلویزیون ال سی دی بزرگ این اتاق بتوانند وضعیت نقاط مختلف شهر را زیر نظر بگیرند.
به گفته قاسمی ‌در واقع اتاق بحران این فرصت را به مسوولان دستگاه‌های اجرایی می‌دهد که در صورت نیاز به هماهنگی با یکدیگر، بدون این‌که ساعت‌های طولانی وقت را صرف انجام هماهنگی‌های لازم کنند، در همین مکان هماهنگی و همکاری لازم را با یکدیگر انجام دهند؛ به طور مثال در شرایط بحران مانند وقوع زلزله اگر در یک خیابان ساختمانی نیز آتش گرفته باشد، ضمن اعزام نیروهای آتش‌نشانی به محل حادثه، از آنجا که باید به آسیب‌دیدگان امداد رسانی شود از همانجا درخواست نیاز نیروهای هلا‌ل‌احمر و اورژانس نیز مطرح می‌شود که فرمانده آتش ‌نشانی در اتاق بحران نیاز به آمبولانس و نیروهای امدادی برای کمک به آسیب‌دیدگان را با روسای اورژانس و هلال‌احمر در میان می‌گذارد و هر یک از آنها نیز ضمن ابلاغ به نیروهای تحت خدمت خود نزدیک‌ترین اکیپ کمکی را به محل حادثه اعزام می‌کنند. به این ترتیب جمع شدن مسوولان هر یک از سازمان‌های خدمات رسانی در شرایط بحران در کنار یکدیگر، ضمن سرعت بخشیدن به کارها از تلف شدن زمان نیز جلوگیری می‌کند.
وجود بیش از 30 صندلی که در چند ردیف به صورت روبه‌روی هم قرار گرفته، این پرسش را در ذهن مطرح می‌کند که آیا واقعا قرار است تمام این صندلی‌ها در مواقع بروز بحران از اعضای حاضر در ستاد مدیریت بحران پر شود و یا وجود آنها فقط حالت دکوری برای این اتاق دارد اما دبیر ستاد بحران منطقه 12 با تاکید بر این‌که قرار گرفتن حتی یک صندلی در این اتاق کاملا حساب شده است ، می‌گوید: تعداد سازمان‌های شرکت‌کننده در مانورهای مدیریت بحران زیاد و برای هریک از آنها برنامه‌ریزی و کارکردی تعریف شده است که این سازمان‌ها و شرکت‌های حاضر در ستاد مدیریت بحران شامل وزارت کشور، استانداری (ستاد حوادث غیر مترقبه استان)، فرمانداری (ستاد حوادث و سوانح غیرمترقبه شهرستان )، شهرداری مرکز استان (معاونت‌ها، سازمان‌ها و مناطق)، وزارت بهداشت، جمعیت هلال احمر، سازمان آتش نشانی، مرکز اورژانس، سازمان بهزیستی، فرماندهی نیروی انتظامی‌، راهنمایی و رانندگی، شرکت مخابرات، شرکت برق منطقه‌ای، شرکت گاز منطقه‌ای، شرکت آب و فاضلاب، نیروی مقاومت بسیج و نیروهای نظامی از جمله ارتش و سپاه می‌شوند که هر یک از آنها نماینده‌ای را برای حضور در جلسات ستاد مدیریت بحران تعیین کرده‌اند. به اعتقاد وی، در واقع حضور نمایندگانی از هر سازمان و نهاد مسوولی که در شرایط بحران به نوعی به خدمات رسانی آنها نیاز است در این اتاق کمک می‌کند تا سرعت عمل در خدمات رسانی و انجام امور و جلوگیری از اتلاف وقت و در یک کلام تحقق مدیریت واحد که همواره یکی از اصول مورد تاکید در شرایط بحران است، جامه عمل به خود بپوشد.