گفتوگو: سالومه سعید
«محمدرضا عارف» با تاکید بر احترام همه اصلاحطلبان به نظر برآمده از اجماع و رعایت تعهد اخلاقی ائتلاف، اجماع را خط قرمز اصلی خود دانست.
رییس هیات مدیره بنیاد باران در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، با بیان این که حضور در عرصههای مختلف یک وظیفه همگانی است، اظهارکرد: انقلابی بزرگ و فرهنگی در کشور ما روی داده و هزینههای هنگفتی برای حفظ آرمانهای آن پرداخت شده است، از جمله شهادت عزیزترین جوانان کشور در هشت سال دفاع مقدس و نیز ایثار مردم در سالهای پس از پیروزی انقلاب و جنگ؛ این شرایط ایجاب میکند هر فرد متعهد و معتقد به پیشرفت کشور و آرمانهای انقلاب اسلامی، از همه توان خود برای اعتلای کشور استفاده کند؛ بر این اساس، من نیز به عنوان عضوی از این جامعه احساس تکلیف میکنم و سنگری که در آن خدمت میکنم، برایم اهمیتی ندارد، بلکه هر جا تشخیص داده شود وجودم نیاز است، حضور مییابم.
مناسبترین فرد خاتمی است
عارف با تاکید بر این که برای انتخابات ریاستجمهوری آینده باید فردی باتجربه، شناختهشده و دارای حسن شهرت در عرصه داخلی و بینالمللی برگزیده شود، اظهار کرد: در این مقطع از نظر من مناسبتترین فرد آقای خاتمی است؛ چراکه اولا دارای تجربه هشت سال ریاستجمهوری و دولتی موفق بوده و ثانیا با توجه به این که سند چشمانداز را به عنوان سندی آرمانی پیش رو داریم و قطعا باید با اجرای آن به آرمانهای انقلاب و خواست مردم، پاسخ مثبت داده شود، به دلیل اشراف کامل ایشان به مسائل منطقه و بینالمللی، میتواند کشور را در تحقق این سند و آرمانهای انقلاب یاری دهد.
رییس هیات مدیره بنیاد باران ادامه داد: اگر آقای خاتمی به هر دلیلی تصمیم به حضورنگرفتن بگیرند، باید به سمت اجماع حرکت کنیم و اجازه ندهیم از جبهه اصلاحات صداهای مختلفی به گوش برسد تا مردم سرگردان نشوند؛ چرا که این امر، حاصلی جز کاهش مشارکت مردم نخواهد داشت و ما را به نتیجه مطلوب نمیرساند؛ بنابراین با هر مکانیزم علمی و منطقی ممکن، اجماع باید صورت بگیرد و در این راستا، تمام دوستانی که خود را در معرض کاندیداتوری میبینند به نظر برآمده از اجماع احترام بگذارند.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام در پاسخ به پرسشی درباره دلایل کاندیداتوری احتمالی خود در انتخابات آینده نیز خاطرنشان کرد: اگر شرایط طبیعی و روند مسائل منطقی بود، شاید نیازی برای بازگشت برخی مسئولان دورههای گذشته وجود نداشت، اما به نظر میرسد در برخی بخشها شاهد عقبگردهایی هستیم که نگرانکننده است؛ بنابراین باید نیروهای توانایی که چه از نظر فردی و چه از این منظر که دارای ظرفیت جذب نیروهای توانایی دیگر باشند، حضور پیدا کنند.
با اعلام آمادگی برای نامزدی تلاش میکنم فضای مثبتی در جبهه اصلاحات شکل بگیرد وی در ادامه تاکید کرد: تا کنون در هیچ یک از مصاحبهها و یا سخنرانیهایم اعلام نکردهام کاندیدا هستم، بلکه همواره مطرح کردهام آمادگی کاندیداتوری دارم و تلاش کردهام تا بدین وسیله به شکلگیری فضای مثبتی در جبهه اصلاحات کمک کنم تا افراد مختلفی که در این جناح میتوانند، اعلام آمادگی کنند و قطعا اگر فرد مناسبی در جبهه اصلاحات، انتخاب شود، مسئولیت از اینجانب سلب خواهد شد.
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی با تاکید بر این که « همواره در حرکتهایم به خط قرمزها معتقد بوده و به آنها پایبند هستم» افزود: میتوان مثال یک خانواده را زد که در آن اعضای خانواده نمیتوانند از خط قرمزهایی که مختص آن خانواده است، عدول کنند. مسلما عدول از خط قرمزها، برای هیچ یک جایز نخواهد بود. در کشور و حکومت نیز چنین است. ما به طور طبیعی خط قرمزهای مشخص داریم که باید به آنها توجه کنیم؛ بنابراین همواره به خط قرمزها به ویژه خطوط قرمز نانوشته پایبند بوده و هستم.
استاد دانشگاه صنعتی شریف در ادامه در پاسخ به این پرسش که «آیا حضور خاتمی یکی از خطوط قرمز برای کاندیداتوری شما در دوره پیش رو خواهد بود؟» گفت: البته آقای خاتمی، یک خط قرمز محسوب میشود؛ اما اگر بخواهم نگاهی فراتر داشته باشم باید بگویم خط قرمز اصلی من اجماع است و به هر نتیجهای که اصلاحطلبان دست یابند، احترام میگذارم؛ اما از نگاهی دیگر، باید بگویم آقای خاتمی خط قرمز من است و دلیل آن وجهه ویژه ایشان و نیز عملکردی است که در هشت سال دولت اصلاحات و ساماندهی مشکلات و حل و فصل مسائل داشتند.
وی در عین حال با اشاره به شرایط بینالمللی حول ایران اظهار کرد: بر این باورم که آقای خاتمی با حضور خود، بسیاری از مشکلات را حل خواهند کرد و با سعه صدری که دارند به طور طبیعی فرصت میدهند تا به وسیله تعامل سازنده با دنیا، مشکلات حل شود و نیز میتوانند بسیاری از مطالبات و برنامههای کشور را محقق سازند. تاکید من بر حضور آقای خاتمی از همین منظر بوده است. نفس حضور ایشان به عنوان رییسجمهور موجب ارتقای جایگاه بینالمللی ایران و رفع تنشهای جدی موجود خواهد شد.
دکتر عارف در ادامه با بیان این که " آقای خاتمی نیاز نسل دیروز و امروز کشور است" افزود: اجلاس دین در دنیای جدید که اخیرا در ایران و با حضور بیش از بیست چهره سیاسی و فرهنگی از کشورهای اروپایی، آفریقایی و آسیایی برگزار شد، ظرفیت آقای خاتمی را نشان داد و خوب است که از این پتانسیل، برای تحقق آرمانهای انقلاب و مردم استفاده شود.
معاون اول خاتمی در دوره ریاستجمهوری، همچنین در پاسخ به پرسشی درباره حضوریافتن یا نیافتن میرحسین موسوی به عنوان کاندیدا در انتخابات ریاستجمهوری آینده گفت: آقای مهندس موسوی شخصیتی بسیار باتجربه و برجسته هستند، ایشان مسئولیت هشت سال دولت دفاع مقدس را بر عهده داشتهاند که انصافا باید گفت عملکرد بسیار مثبتی را از خود به جای گذاشتهاند و میتوان صداقت، تعهد، خلوص و اعتقاد به آرمانهای انقلاب را از ویژگیهای بارز ایشان برشمرد، اما تا جایی که اطلاع دارم تا کنون برای حضور اعلام آمادگی نکردهاند، حال چنانچه ایشان تصمیم به حضور بگیرند، قطعا جزء چهرههای تاثیرگذار خواهند بود.
اصل اجماع مهمتر از مکانیزم آن است
استاد دانشگاه صنعتی شریف در پاسخ به پرسش دیگری درباره مکانیزمهای اصلاحطلبان برای نیل به کاندیدای واحد و حضور در انتخابات گفت: به نظر من هر روشی که بر مبنای علمی و کارشناسی پیش برود، میتواند نتیجه مطلوب در بر داشته باشد؛ لذا نباید خود را درگیر مکانیزم کرد، شورای حکمیت میتواند مثبت باشد، جمعی کارشناس زبده و علاقهمند بنشینند و میان کاندیداهای مطرح بر اساس تواناییها، جذابیتها، پتانسیل آرا در شرایط حاضر و عملکرد گذشتهشان، یکی را انتخاب کنند، همچنین نظرسنجی اگر علمی باشد، قطعا جواب مثبت خواهد داد و میتوان با نظرسنجی مطلوب و مناسب به نتیجهای مطلوب رسید؛ از این رو تاکیدی بر یک روش خاص ندارم و بر این باورم باید به اجماع تمکین کنیم و به نظر جمع احترام بگذاریم تا برای جبهه اصلاحات و کشور مفید واقع شود.
عارف همچنین در پاسخ به این پرسش که « آیا پیشنهاد انتخاب روز 22 بهمن به عنوان روز وحدت ملی اصلاحطلبان و معرفی کاندیدای واحد هنوز بر قوت خود باقی است؟» اظهارکرد: من این تاریخ را تا کنون نشنیدهام ، اما به هر حال معتقدم اصلاحات باید هر چه سریعتر کاندیدای واحد خود را انتخاب و معرفی کند و مخالفم با این نظریه که کاندیدای جبهه اصلاحات باید دیر معرفی شود تا تخریب نشود؛ چرا که کاندیدای ما زمینه تخریب نخواهد داشت؛ از این رو باید به زودی کاندیدا مشخص شود تا هم از اتلاف نیروها جلوگیری و هم مسیر حرکت اصلاحات مشخص شود تا فرصت بیشتری برای معرفی کاندیدا و ارائه برنامهها داشته باشیم.
در ادامه این گفتوگو رییس هیات مدیره بنیاد باران با تاکید بر این که دغدغههای آقای خاتمی دربارهی حضور در انتخابات جدی است، گفت: دغدغههای آقای خاتمی دغدغههای مردم است که بخشی از آنها به جبهه اصلاحات اختصاص دارد، اما معتقدم موانع و دغدغهها نباید عاملی برای عدم حضور باشد، بلکه باید با پشتوانه قوی مردم در جهت حل مشکلات و رفع دغدغههای جامعه تلاش کنیم. دغدغههای آقای خاتمی محترم است که باید مورد توجه قرار بگیرد و من احساس نمیکنم آقای خاتمی شروطی برای انتخابات گذاشته باشند. ایشان تاکید داشتند مگر میتوان برای مردم شرط گذاشت؛ لذا باید با وجود تمامی مشکلاتی که داریم با قوت وارد شویم و اگر انتخاب شدیم با استفاده از همه ظرفیتهای قانون اساسی تلاش کنیم مشکلات را سامان دهیم. ملت ما اکنون با گوشت و پوست خود تفاوت مدیریتها را لمس میکند؛ ببینید در دورهای که بیشترین شعار اقتصادی داده شد چگونه مردم درگیر تورم لجامگسیخته و تبعیض و گسست طبقاتی شدند.
معاون اول رییسجمهور در دولت پیشین در ارزیابی خود از شانس پیروزی ائتلاف اصلاحطلبان نیز گفت: پیروزی ائتلاف اصلاحطلبان به حضور مردم بستگی دارد. شرایطی که امروز با آن مواجه هستیم درباره مشارکت مردم، چندان مطلوب نیست؛ لذا باید تلاش کنیم فضا مثبت شود و مردم احساس کنند مشارکت در انتخابات به نفع آنهاست؛ از این رو یکی از اهداف اصلی ما بالا بردن مشارکت مردمی است تا از طرفی مشروعیت نظام و دولت منتخب مردم افزایش یابد و از سوی دیگر، شانس پیروزی ما (اصلاحطلبان) بالا برود.
وی افزود: همه باید برای به صحنه آوردن آرای خاموش تلاش کنیم؛ چرا که نه تنها ما به رای مردم نیاز داریم بلکه اصولگرایان نیز این به آن نیازمندند؛ از این رو اگر از در هر جناح اجماع حاصل و حتیالامکان یک نفر به عنوان کاندیدا انتخاب شود، انتخابات پرشوری خواهیم داشت؛ البته عوامل اجرایی نیز باید در برگزاری انتخابات و شمارش آرا و اعلام نتایج دقت کنند تا فضایی سالم برای انتخابات فراگیر داشته باشیم؛ چرا که آنان امانتدار رای مردم هستند و وظیفه شرعی و قانونی آنهاست که از آرای مردم پاسداری کنند، در غیر این صورت در برابر وجدان و خدای خود مسوول هستند، ما نیز باید با رایزنیها و مکانیزمی که پیش خواهیم برد به این اطمینان برسیم که انشاءالله انتخابات سالمی خواهیم داشت.
باید به بهترین انتخاب برسیم
عارف در ادامه در پاسخ به این پرسش که « کاندیدای مورد اجماع، تا چه حد میتواند عامل موفقیت اصلاحطلبان باشد؟» گفت: کاندیدایی باید انتخاب کنیم که پس از انتخابات نگوییم اگر فرد دیگری را انتخاب میکردیم، شرایط به گونهای دیگر میشد؛ از این رو باید با نظر اجماع به بهترین انتخاب برسیم.
در ادامهی این گفتوگو رییس هیات مدیره بنیاد باران درباره دلایل تبیین مبانی نظری اصلاحات از سوی حجتالاسلام و المسلمین سیدمحمد خاتمی، در این بنیاد، گفت: این کار ضروری بود، از همان روزهای ابتدایی که دولت اصلاحات کنار رفت بحث تبیین مبانی نظری اصلاحات مطرح شد و آقای خاتمی نیز به این مساله اصرار داشتند؛ چنان که بررسی بخشهایی از آن در کمیسیونهای مختلف بنیاد باران آغاز شد و اکنون به مرحله قابل قبولی رسیده، در این مقطع جمعبندی آقای خاتمی و سایر دوستان این بود که مبانی نظری اصلاحات در اختیار عدهای از کارشناسان و برجستگان قرار بگیرد و در حال حاضر در سه جلسه ماهانه بنیاد باران در حال ارائه است که امیدوارم به جمعبندی خوبی برسیم؛ البته اگر این کار زودتر انجام شده بود، در این مرحله از انتخابات میتوانستیم از آن بهره ببریم و بگوییم این منشور اصلاحطلبی است و بر اساس آن عمل میکنیم، اما به نظرم کمی دیر شده و نمیدانم آیا در این مرحله میتوانیم از این منشور حداکثر استفاده را ببریم یا نه. احتمالا با این روندی که پیش میرود شاید به طور قطع نتوان گفت که ظرف یکی دو ماه آینده این منشور مدون میشود و میتوانیم آن را در اختیار افکار عمومی قرار دهیم؛ اما به هر حال مستقل از انتخابات چون بر این باوریم جبهه اصلاحات باید در همه صحنههای کشور نقش فعال داشته باشد، ضرورت تدوین این منشور اولی است تا مبنای حرکتهای آینده جبههی اصلاحات قرار گیرد.
عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، با تاکید بر این که بخش عمده منشور اصلاحطلبان راهکارهای برونرفت از مشکلات اقتصادی است، خاطرنشان کرد: آقای خاتمی را چه در هشت سال دولت اصلاحات و چه پیش از آن ، معمولا شخصیتی فرهنگی معرفی کردهاند؛ در حالی که ایشان در دولت خود بیشترین وقت را بر حل مسائل اقتصادی متمرکز کرده بودند و قطعا بخش مهمی از منشور اصلاحات بر این استوار است که رویکرد کشور نسبت به مشکلات اقتصادی چگونه باشد و در زمینههای اصلی از جمله مسکن، معشیت و اشتغال اولویتهای خاصی در نظر گرفته شده است. اکنون کاملا مشخص است که با رعایت سیاستهای دولت خاتمی مردم از نظر معیشتی و رفاهی بهویژه در بعد مسکن و کالاهای اساسی نسبت به حال حاضر کاملا در شرایط بهتری قرار داشتهاند.
وی همچنین در پاسخ به این پرسش که « چرا با توجه به این که زمان زیادی تا انتخابات باقی نمانده به نظر میرسد حرکت جبههی اصلاحات کند شده است» با بیان این که چنین امری به دلیل آن که اصلاحطلبان فاقد تریبون هستند، طبیعی است، گفت: بیشتر رسانهها در اختیار منابع رقیب است و متاسفانه بخشی از آنها نیز تمام هم خود را بر تخریب اصلاحطلبان گذاشتهاند؛ اما اصلاحطلبان عزم خود را برای ایجاد تغییر جزم کردهاند.
اصلاحطلبان باید نقش مادر را ایفا کنند
وی در عین حال در پاسخ به پرسش دیگری مبنی بر این که « آیا رسیدن به کاندیدای واحد ، میتواند اینگونه تلقی شود. میخواهید به گفته برخی اصلاحطلبان،" هیزم تنور انتخابات " نشوید» گفت: من چنین مقولهای را قبول ندارم؛ چرا که حضور در انتخابات یک تکلیف ملی و شرعی است. ما از یک سو خود را صاحبان اصلی انقلاب میدانیم و از سوی دیگر بدهکاران اصلی انقلاب و قطعا جبهه اصلاحات در هیچ یک از صحنههای سیاسی کشور نمیتواند حضور غیرفعال داشته باشد؛ حتی در صحنههایی که تمایلی به حضور ما نباشد.
وی افزود: اصلاحطلبان باید نقش مادر را ایفا کنند، به هر حال، طبیعی است هیچ گاه منافع یک جبهه به طور کامل محقق نمیشود؛ از این رو همهِ گروههای اصلاحطلب باید نقش فعال و مشارکت بالا داشته باشند تا انشاءالله کاندیدای اصلاحات پیروز شود.
معاون اول رییسجمهور در دولت گذشته در پاسخ به این پرسش که « چرا هیچگاه در صدد آن نبودید که همزمان با رییس دولتی که در آن مسوولیت معاونت یا وزارت را برعهده داشتید، کاندیدا شوید؟» گفت: من همواره به پیشکسوتان احترام میگذاشتم و معتقدم ما دارای فرهنگ غنی اسلامی و شرقی هستیم که در آن، پیشکسوت جایگاه خاصی دارد؛ از این رو هیچ گاه به خودم اجازه نمیدهم با پیشکسوتی خود را مقایسه کنم و بر این باورم که اگر ایشان در صحنه باشند ما هم میتوانیم حرکت کنیم؛ لذا همواره سعی کردهام در کلاسهای درس دانشگاه به دانشجویان این مهم را بیاموزم که اگر سلسله مراتب معنوی را در نظر بگیریم، گامهای مثبتی میتوانیم برداریم. طی سی سال گذشته نیز که در بخشهای مختلف خدمت کردهام، هیچ گاه نخواستم از مافوقم عبور کنم، حتی در کارهایی که انجام آنها را بر عهده داشتم، به گونهای عمل میکردم که به نام مافوقم تلقی شود تا عبور از آن فرد محسوب نشود و گمان میکنم دوستان و همکارانم در وزارت علوم، دانشگاه تهران و دولت اصلاحات نیز به این امر اذعان دارند.
در ادامه این گفتوگو پرسش دیگری درباره شورای حکمیت که از سوی حجتالاسلام والمسلمین کروبی به جبهه اصلاحات ارائه شده است، مطرح شد. رییس هیات مدیره بنیاد باران در پاسخ گفت: همه دوستان در جبهه اصلاحات باید به نظر جمع احترام بگذارند و این حداقل تعهد اخلاقی است که در ائتلاف پذیرفته میشود؛ یعنی یا از ابتدا قبول نکنیم وارد اجماع شویم که در این صورت جای گلهگذاری نیست، اما زمانی که پذیرفتیم، باید به نظر جمع احترام بگذاریم و نشان دهیم میتوانیم حرکت همگرایانه داشته باشیم.
عارف در پاسخ به پرسش پایانی این گفتوگو مبنی بر این که « تفاوت دولتمداری خود را با آقای خاتمی در چه میدانید؟» اظهارکرد: شاید صلاح نباشد در این مقطع چنین پاسخی ارائه شود، اما اگر به عنوان کاندیدای واحد اصلاحطلبان انتخاب شدم، ویژگیهای دولت خود را مطرح خواهم کرد. به هر حال افراد مختلف متفاوت عمل میکنند. در بخش دیدگاه و مبانی بسیار به آقای خاتمی نزدیک هستیم اما در برخی تاکتیکها و منشهای اجرایی ممکن است به طور طبیعی تفاوتهایی در عملکردها داشته باشیم.