نیویورک تایمز: درخواست تعلیق غنی‌سازی بی‌پاسخ ماند

پس از آنکه در روز جمعه علی‌اصغر خاجی سفیر ایران در بلژیک پاسخ منوچهر متکی به نامه وزیران خارجه 1+5 و سولانا را به مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا تحویل داد، سفیران ایران در برلین و مسکو هم پاسخ این نامه را به فرانک والتراشتاین مایر وزیر امور خارجه آلمان و آلکسی بارادافکین معاون وزیر امور خارجه روسیه تسلیم کردند. پاسخ نامه‌ای که روز 25 خرداد خاویر سولانا مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا و مدیران کل سیاسی 1+5 به وزیر خارجه ایران تحویل دادند در پای آن امضای شش وزیر خارجه و سولانا آمده بود و تاکید می‌کرد: «امروز ما، با توجه به مفاد قطعنامه 1803، بار دیگر پیشنهادهای خود را به پیوست‌نامه حاضر و به منظور پرداختن سازنده به این نگرانی‌ها و منافع مهم ارائه می‌دهیم. البته، ایران آزاد است تا پیشنهادهای خود را ارائه کند. مذاکرات رسمی را می‌توان به محض توقف فعالیت‌های مربوط به غنی‌سازی و بازفرآوری از سوی ایران از سر گرفت. علاقه‌مندیم تصریح نماییم که ما حق ایران را تحت پیمان‌های بین‌المللی که این کشور امضا نموده و پذیرفته است، به رسمیت می‌شناسیم... از شما می‌خواهیم نامه حاضر و پیشنهادهای ما را با دقت بررسی نمایید. امیدواریم به زودی بتوانیم پاسخی از شما درباره آن دریافت کنیم.
پیشنهادهای ما فرصت‌های قابل توجهی برای منافع سیاسی، امنیتی و اقتصادی ایران و منطقه فراهم می‌آورند. این، گزینشی مقتدرانه برای ایران است. ما امیدواریم پاسخ شما مثبت باشد؛ چنین پاسخی سبب افزایش ثبات و پیشبرد بهروزی برای ملت‌های همه ماست.» گرچه هنوز تهران پاسخی به بسته پیشنهادی 1+5 نداده و فقط در گفت‌و‌گوی تلفنی سعید جلیلی دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران و سولانا توافق شده که مذاکرات اواخر تیرماه از سر گرفته شود، اما پاسخ نامه وزیران خارجه 1+5 می‌تواند پیش‌بینی پاسخ ایران به بسته مشوق‌ها را امکان‌پذیر کند؛ چنانکه رادیوی بین‌المللی فرانسه گزارش می‌دهد: «در واقع هیچ چیز در حال حاضر درباره محتوای پاسخ اعلام شده از سوی ایران به نامه پیشنهادی گروه 1+5 معلوم نیست اما از لحن و آهنگ موجود در مذاکرات دو طرف درگیر می‌توان این پیش‌بینی را کرد که «احتمال و امکان حصول توافق» میان آنها وجود دارد.» گرچه غلامحسین الهام سخنگوی دولت ایران هم روز گذشته اعلام کرد «موضع جمهوری اسلامی در موضوع هسته‌ای تغییری نکرده و در چارچوب حفظ حقوق ملت ایران و قوانین و مقررات بین‌المللی، آماده گفت‌و‌گو با کشورهای مختلف از جمله گروه 1+5 است.» و این می‌تواند نشانه‌ای باشد از اینکه تهران قصد تعلیق غنی‌سازی اورانیوم که شرط آغاز مذاکرات است را ندارد؛ البته بلافاصله این پرسش پیش می‌آید که در این صورت چگونه سولانا و جلیلی بر آغاز مذاکرات طی دو هفته آینده به توافق رسیده‌اند؟
روزنامه نیویورک تایمز به نقل از مقامات دخیل در تلاش دیپلماتیک در رابطه با برنامه هسته ای ایران، گزار داد که ایران به طور رسمی به پیشنهاد بین المللی که با هدف حل بن بست بر سر برنامه هسته ای این کشور دریافت کرده است پاسخ داد اما به این مساله حساس که آیا فعالیت غنی سازی را تعلیق می کند یا نه پاسخی نداده است. این پاسخ که در قالب نامه ای از منوچهر متکی، وزیر امور خارجه ایران ارایه شده است در عوض می گوید که ایران تمایل دارد مذاکراتی سازنده را با خاویر سولانا، رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا و شش قدرت درگیر در مساله هسته ای ایران داشته باشد. این نامه به طور خاص به هیچ یک از پیشنهاداتی که در ماه گذشته به ایران ارایه شد، پاسخ نمی دهد. به گفته مقاماتی که طبق قواعد معمول دیپلماتیک از اشاره به نام شان خودداری کردند، در پاسخ ایران آمده است: «زمان مذاکره از موضع متکبرانه نابرابری به پایان رسیده است.»
به گفته آنها در این نامه همچنین از تحریم های شورای امنیت سازمان ملل انتقاد شده و تحریم ها را «غیر قانونی» خوانده است و از «نبود اعتماد» به دلیل «رفتار دوگانه برخی قدرت های بزرگ» صحبت می کند. به گفته کریسیتنا گالاش، سخنگوی خاویر سولانا، رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا، پاسخ ایران عصر جمعه به دفتر سولانا تحویل داده شد. با این حال دولت های درگیر، روز جمعه از مذاکره درباره ماهیت پاسخ ایران در اظهارات علنی خودداری کردند. گوردون جاندروئه، معاون مطبوعاتی کاخ سفید در بیانیه ای اعلام کرد: قصد داریم پاسخ ایران را بررسی کنیم. وی گفت که آمریکا با پنج دولت دیگر متشکل از انگلیس، فرانسه، آلمان، روسیه و چین پیش از ارایه پاسخ رسمی شان مذاکره خواهد کرد. همچنین یک مقام وزارت امور خارجه انگلیس، گفت: ما پاسخ ایران را دریافت کرده ایم و با (دیگر دولت ها) پیش از پاسخگویی مشاوره می کنیم. مقامات در دفتر سولانا نیز گفتند که در خصوص ماهیت نامه ایران به سرعت اظهارنظر نخواهند کرد.
همچنین مقامات دیگری که در مذاکرات شرکت دارند ابراز دلسردی کردند. یکی از آنها، گفت: هیچ چیز جدیدی در پاسخ ایران نیست. مقامات غربی ادعا می‌کنند که ایران قصد دارد رفت و آمد دیپلماتیک را به درازا بکشاند تا بتواند به فعالیت‌های هسته‌ای خود ادامه دهد.
یک مقام دیگر گفت که ممکن است به دلیل اینکه ایران در کل به آنها پاسخ داده و به صراحت مشوق‌ها را رو نکرده است، دستپاچه شوند.
روسیه و چین تاکنون به دنبال کردن مذاکرات با ایران حتی در صورتی که غنی سازی را متوقف نکند، تمایل نشان داده اند. آمریکا، فرانسه و انگلیس، برعکس، تمایل دارند به اعمال فشار علیه ایران از طریق اعمال تحریم های بیشتر در صورت عدم پایبندی ایران ادامه دهند. در نامه ایران گفته می شود که «برخی شباهت ها» -ظاهرا اشاره به نقاط توافق - میان نامه متکی به سازمان ملل و نامه شش کشور به ایران وجود دارد. نامه جدید می گوید که سعید جلیلی، مذاکره کننده ارشد هسته ای ایران ریاست هیات ایرانی را برعهده خواهد داشت.
اوایل روز جمعه جلیلی در تماس تلفنی به سولانا گفت که دولت ایران پاسخ خود را با «تمرکز بر نقاط مشترک و دیدگاهی سازنده» آماده کرده است. به گفته گالاش وی ابراز تمایل کرد به زودی برای تداوم مذاکرات با سولانا دیدار کند. به نوشته نیویورک تایمز، شش کشور در پیشنهادشان فضای مانور را برای ایران با یک جدول زمانی برای مذاکرات آغازین باز گذاشتند.
مذاکرات مقدماتی بر اساس طرح آنها با یک تعلیق دو جانبه شش هفته ای آغاز می شود که در آن شورای امنیت تحریم های بیشتر و ایران غنی سازی را تعلیق می کند. این امر می تواند به ایران اجازه آغاز مذاکرات درباره برنامه هسته یی اش در آینده را در حالی بدهد که این کشور به غنی سازی اورانیوم ادامه می دهد. در نامه ایران هیچ اشاره ای به این رویکرد که در آن «تعلیق در ازای تعلیق» نشده است.