سلفى‌هاى غزه

دکتر صبرى انوشه
تحولات روزهاى اخیر غزه که منجر به درگیرى میان گروه سلفى جهادى «جند انصارالله» با دولت حماس در غزه و در پایان کشته شدن دکتر عبداللطیف موسى، رهبر آن گروه شد، پرسش هاى زیادى درباره جریان سلفیگرى در فلسطین اشغالى به ویژه در غزه و ارتباطات آنها با القاعده و عربستان سعودى مطرح کرده است.
تحولات فلسطین به ویژه پس از دو انتفاضه و بروز فعال القاعده به رهبرى بن لادن نقش مؤثرى در تحول جریان سلفى فلسطینى و تغییر رویکردهاى آن داشته است. تا اواخر دهه هشتاد جریان سلفى فلسطینى و با سیاست و مقاومت مسلحانه علیه رژیم صهیونیستى بیگانه بوده و تنها تبلیغ و ترویج اندیشه هاى اقطاب سلفى همچون ابن تیمیه، ابن قیم جوزى، محمد بن عبدالله الوهاب نجدى و افکار سلفى هاى معاصر همچون الالبانى و رشید رضا و الالوسى در اولویت هاى استراتژیک رهبران این جریان بوده است. با شروع انتفاضه اول و تحول درونى مقاومت فلسطینى و افول خورشید سازمان فتح به عنوان یک گروه سکولار، جنبش هاى اسلامى همچون حماس و جهاد اسلامى در عرصه جهاد و مقاومت ظاهر شده و این تحول روى جوانان جریانات سلفى فلسطینى تاثیرات گوناگونى داشته است.
جوانان سلفى در ابتدا به تاسیس مراکز آموزشى و خیریه پرداختند و در سال هاى اخیر یک تحول کیفى و کمى در این جریان رخ داد و هسته هاى اولیه سلفى هاى جهادى در بطن جریان سلفى رشد کرد. برخى از جوانان سلفى در داخل حماس به دلیل مشارکت سیاسى حماس در انتخابات پارلمانى ۲۰۰۶ و پیروزى آن، از تشکیلات سیاسى و نظامى حماس خارج شدند و اقدام حماس را غیرمشروع و غیر اسلامى دانستند؛ زیرا به نظر آنها رهبران حماس در این مقطع زمانى وارد بازى هاى سیاسى سکولارها شده اند.
گروه هاى سلفى جهادى طى سال هاى اخیر اقدامات تخریبى علیه دولت حماس در غزه انجام داده و در رسانه هاى گروهى خود سیلى از اتهامات علیه حماس و رهبران وارد ساختند و آنها را متهم به پیروى از حزب الله لبنان و وابستگى عقیدتى و فکرى به تشیع کردند.
از لحاظ فکرى و اندیشه پیرو افکار و اندیشه هاى بن لادن و ایمن ظواهرى و ابو محمد المقدسى هستند و زرقاوى(قاتل شیعیان عراق) را الگوى حماسه ساز مى دانند و به تقلید از او عرقچین مشکى بر سر مى نهند و لباس هاى شبیه زى پاکستانى ها و افغانى ها مى پوشند. مهم ترین گروه هاى سلفى فلسطینى در غزه عبارتند از:
۱- جماعت جند انصارالله: این گروه در سال ۲۰۰۸ پایه گذارى شده و ایدئولوژى و افکار اصولى آن به اندیشه هاى بن لادن و القاعده قرابت دارد.
از رهبران این گروه دکتر عبداللطیف موسى معروف به ابوالنور المقدسى و ابو عبدالله السورى هستند که هر دو در درگیرى ها با حماس کشته شدند. این گروه بیشتر در محلات خان یونس و رفح در مرزهاى فلسطین اشغالى با مصر حضور دارند.
۲- جماعت جلجلت: این گروه که از جوانان سلفى هستند در غزه و در میان مردم به این نام شهرت داشته ولى خود را جماعت انصارالسنه مى نامند. برجسته ترین رهبر آنها محمود طالب ابوالمعتصم است که از سوى دستگاه امنیتى حماس به خاطر چند فقره حمله و تخریب تحت پیگرد قانونى است. این گروه به طور علنى و در رسانه هاى محلى اعلام کرده که مى خواهد در آینده نزدیک با بن لادن و القاعده بیعت کند. رهبران گروه شرکت حماس در انتخابات پارلمان سال ۲۰۰۶ را غیرشرعى دانسته و این اقدام را حرام قلمداد کردند. برخى از رهبران و کادرهاى نظامى این گروه در افغانستان، عراق و چچن در عملیات نظامى شرکت کردند.
این گروه اخیر اقدام به انهدام کافه هاى اینترنتى کرده و این اقدام را در راستاى امر به معروف و نهى از منکر دانستند.
۳- جیش الاسلام: این گروه در سال هاى گذشته به حماس نزدیک بوده و در عملیات نظامى آن شرکت کرده و در جنگ غزه دسامبر ۲۰۰۸ و ژانویه ۲۰۰۹ بسیارى از افراد خود را از دست داده ولى هم اکنون به دلایل سیاسى و خانوادگى با رهبران حماس دشمنى مى کند. مؤسسین این گروه از خانواده دغمشى است که اخیراً از سازمان فتح و حماس برائت جست و آنها را در زمره دشمنان انقلاب فلسطین قلمداد کرده اند. این گروه اخیراً تبلیغات منفى علیه حماس به راه انداخته و کمک مالى و تسلیحاتى به حماس را حرام دانسته است. تحولات اخیر غزه به نظر آگاهان به مسائل غزه یک تحول رویدادى تحمیلى علیه دولت حماس در غزه بوده و ارتباطى با تحولات اخیر فلسطین در سطح محلى و منطقه اى داشته است.
۴- جیش الامه: رهبر آن ابوحفص المقدس از لحاظ ادبیات و گفتمان داراى تشابه و انطباق با ایدئولوژى القاعده است. در عملیات نظامى حماس علیه گروه سلفى جند انصار الاسلام رهبر معنوى گروه و امیر دولت اسلامى در کنف قدس کشته شد. دکتر عبداللطیف بن خالد آل موسى ملقب به ابوالنور المقدسى ۵۰ ساله و متولد شهر غزه و در ۱۹۷۹ در تخصص طبابت خانوادگى از دانشکده پزشکى دانشگاه اسکندریه مصر فارغ التحصیل و در آنجا با مشایخ و اقطاب سلفى هاى مصرى همچون سعید عبدالعظیم، محمد اسماعیل المقدم، احمد فرید و احمد ابراهیم آشنا شده است.
چند سال در مدرسه اهل الحدیث وابسته به جمعیت سلفى دارالکتاب والسنه در شهر خان یونس در جنوب غزه تدریس کرده و یک سال و نیم اخیر، امام و خطیب مسجد النور در مرزهاى غزه- مصر بوده است. پس از انهدام مسجد در تهاجم ارتش صهیونیست به غزه در ۲۰۰۶ به مدت ۵‎/۲ سال امام و خطیب مسجد شیخ الاسلام ابن تیمیه شد. از جمله آثار وى «الیاقوت و المرجان فى عقیده اهل الایمان» در اصول و معارف اسلامى و کتاب«الطریق السویى فى اقتقاء اثر النبى (ص)» در فقه در دو جلد است.