آمریکا بازیگری متفاوت (بخش اول)

حمید خوش‌آیند دولت‌آباد
در دنیای حاضر بیش از 190 واحد سیاسی و دولت، ملت وجود دارد که هر کدام با سیستم های متفاوت وگاها متعارض سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی با خصوصیات مختص به خود در ارتباط با یکدیگر موجودیت سیاسی یافته و به صورت بازیگرانی تاثیرگذار و تاثیر پذیر در کنار یکدیگر ادامه حیات می دهند. واحدهایی که هر یک دارای پیشینه های تاریخی، فرهنگی و اجتماعی متفاوت و سطوح مختلف رشد و توسعه سیاسی، اقتصادی هستند. واحدهایی که از آن میان عده ای اندک به سطوحی از رشد و توسعه رسیده وعده ای کثیر هنوز در پیچ و خم زندگی سیاسی، اقتصادی گرفتار مانده یا مسیر رسیدن به ترقی و توسعه را سپری می نمایند. اما آنچه که بیشتر جلب توجه می کند و کمتر بدان پرداخته شده این است که کشور هایی که دارای تاریخ و تمدن بسیار طولا نی و پیشینه های فرهنگی، اجتماعی و ارزشی گرانقدری هستند در مقایسه با کشور هایی که تازه به دوران رسیده و حیات یافته اند دارای سطوح پایین پیشرفت و توسعه در تمامی ابعاد وجودی و به عبارتی عقب ماندگی در عرصه های مختلف سیاسی، اقتصادی و اجتماعی هستند. برای مثال کشوری مانند مصر با قدمت بسیار و تاریخ طولا نی و گذشته روشن فرهنگی، اجتماعی که از قدرتمندترین و پیشرفته ترین امپراطوری های دوران باستان بوده و در طول گذر زمان طی هزاران سال تجربه های بسیاری اندوخته درمقایسه با کشوری مثل سوئد با جمعیتی نزدیک به 10 میلیون نفر و درآمد سالا نه قریب به 60 میلیارد دلا ر که براساس آمارهای رسمی منتشره سال 2006 مقام اول دموکراسی در بین 167 کشور جهان را دارا می باشد به عنوان کشوری عقب مانده و جهان سومی محسوب می شود. مثال دیگر کشور فنلا ند است. کشوری که کمتر از 600 سال قدمت دارد اما با جمعیتی کمتر از 5 میلیون نفر دارای صادراتی بیشتر از صادرات غیرنفتی کل کشورهای خاورمیانه و شمال آفریقا با هزاران سال تاریخ و تجربه و جمعیتی بالغ بر 310 میلیون نفر می باشد. اما در میان 193 کشور در دنیا کشوری که دارای موقعیتی برجسته و متفاوت در مقام مقایسه با سایر کشورهاست ایالا ت متحده آمریکاست. کشوری که به اصطلا ح راه هزار ساله را در یک شب پیمود و مقامی متمایز از بقیه کشورها یافت. آمریکا از جهات بسیاری ازبقیه کشورهای جهان متفاوت است. کشوری که دارای شکل گیری متفاوت از آنچه که سایر کشورها شکل یافته اند می باشد. کشوری است فاقد تاریخ و تمدن و پیشینه های ارزشمند فرهنگی، اجتماعی که در سال 1776 تحت عنوان انقلا ب استقلا ل آمریکا به وجود آمد; 240 سال قدمت دارد اما دارای یک سری ویژگی ها می باشد که آن را از سایر واحدهای سیاسی و کشورهای جهان مجزا نموده است. اما دلا یل متمایز بودن آمریکا با سایر کشورهای جهان چیست؟ و چه ویژگی هایی سبب این تمایز شده است؟ عوامل معدودی وجود دارند که موقعیتی متمایز به آمریکا در جهان بخشیده اند که به صورت مختصر و مفید عبارتند از:
1) فرآیند شکل گیری: آمریکا از جمله کشورهای جهان است که فرآیند شکل گیری اش متفاوت از سایر کشورها بوده است. آنچه تاریخ ایالا ت متحده نام گرفته است بیانگر تفاوت ها در منشا ساکنان کشور و هم چنین توضیح دهنده ساختارهای نهادها می باشد. آمریکا در سال 1776 توسط جرج واشنگتن اعلا م استقلا ل نمود. اولین گروه مهاجران در سال 1607 وارد آمریکا شدند. اولین گروه سیاه پوست هم در سال 1619 قدم در سرزمین آمریکا نهادند. اولین گروه مهاجران مذهبی نیز سال 1620 را برای ورود به آمریکا انتخاب نمودند. گروه های مهاجر که وارد آمریکا شدند به این شکل بودند:
الف) ماجراجویان: ماجراجویان به خاطر پول و طلا و دلا یل مالی وارد آمریکا شدند و هدفشان فقط ثروت بود و به خاطر دلا یل پولی و مالی آمریکا را برگزیدند ب) مالکین: لردهای اروپایی بخصوص انگلیسی برای افزایش نفوذ و قدرت خود به آمریکا مهاجرت نمودند تا بدین طریق زمین های آنجا را به مالکیت در آوردند.ج) کارگران ماهر: نیاز مالکین به تولید و عرضه سبب جذب این عده شد بنابراین کارگران ماهر را به آمریکا فراخواندند. د) افراد شرور: انگلیس برای این که آمریکا را تحت سلطه خود در آورد و آنجا را استعمار نماید خواست عده ای از شهروندان خود را به آمریکا بفرستد ولی چون کسی حاضر به این کار نشد دست به اعزام افراد شرور به آمریکا زد. ه) دگراندیشان مذهبی: اینها گروه هایی بودند که با نزدیکی حکومت (سیاست) و کلیسا (دین) مخالف می نمودند و چون از گروه های مخالف حکومت و کلیسا بودند به خصوص در انگلستان مورد آزار و اذیت قرار می گرفتند که نهایتا تصمیم به مهاجرت گرفتند و آمریکا را برای سکونت انتخاب کردند. نهایتا در سال 1776 آمریکا با 13 ایالت تشکیل می شود. البته قبل از این سال که سال استقلا ل آمریکاست جنگ های بین ایالت شمالی و جنوبی وجود داشت که با پیروزی ایالا ت شمالی خاتمه می یابد و سال 1776 سال تاسیس آمریکا نام می گیرد.
2) دلیل دوم که سبب متمایز بودن آمریکا از سایر کشورهاست ویژگی اقتصادی آن است. آمریکا یکی از معدود کشورهایی است که سیستم ارباب رعیتی را تجربه نکرده است. در آمریکا چیزی به نام ارباب و رعیت وجود نداشت. اصطلا حی است در آمریکا که می گوید «دست مرده فئودالیسم» در آمریکا تحت هیچ عنوان وجود نداشت. یعنی فئودالیسم که یک سیستم اقتصادی با ویژگی های منفی بود و همواره بحران می افزاید در آمریکا شکل نگرفت. در عین حال که آمریکا فاقد سیستم ارباب رعیتی بود اما نگرشی خاص به تاریخ همواره در آن بوده و امروز نیز هست; نگاهی که به تدریج هست همواره در آمریکا وجود خواهد داشت و آن در مورد سیاهان و برده داری است. سیاهان همچنان که در آمریکا دارای طبقات پایین بودند همواره این رویه ادامه خواهد داشت و سطوح پایین طبقات به سپاهان اختصاص خواهد یافت همچنان که امروزه نیز این وضعیت را در آمریکا مشاهده می کنیم.
بنابراین رفتارها و نهادها و ارزش ها و هنجارهای مردم آمریکا متاثر از فقدان سیستم ارباب رعیتی و اشرافی گری است. تاریخ همواره مانند زنگوله برگردن ملت ها آویزان است و هر ملتی حتی آمریکا براساس تجربه تاریخی زندگی می کنند. همچنین در آمریکا نگاه به همه در یک سطح است و مهمترین عامل تعیین کننده سطوح افراد هم پول و ثروت و سرمایه و قدرت اقتصادی است. در عین حال که حقوق برای همگان برابر است اما عامل تعیین کننده سطوح هم قدرت اقتصادی و پول است.پول و سرمایه سکوی پرتاب افراد است به گونه ای که حتی دموکراسی آمریکا را «دموکراسی دلا ر» می گویند.
3) فقدان گسل های وسیع سیاسی سومین عامل تمایز آمریکا از سایرین است. در آمریکا بین ارزش های سیاسی مردم تفاوت زیادی وجود ندارد. ارزش های سیاسی از نظر محتوا و در جهت تامین منافع آمریکا و آمریکایی است. از نظر محتوا همه هم فکر و متحدند. تفاوت ها فقط در میزان لیبرال بودن و پیاده نموده لیبرالیسم است. علت این هم که چرا ارزش های مردم آمریکا تقریبا یکسان است وجود فقط دو حزب در آمریکاست. بنابراین دو حزب یعنی دو نوع اندیشه و دونوع چارچوب فکری و ارزشی که نهایتا به یک جا ختم می شود و آن تامین و حفظ منافع آمریکاست وجود دارد; پس دموکرات و جمهوری خواه، دموکرات ها بیشتر به سوی منافع طبقات متوسط به پایین نظر دارند و جمهوری خواهان به سمت منافع طبقات متوسط به بالا گرایش دارند. در حالی که هر دو متوسط هستند. بنابراین مردم از نظر دیدگاه تقریبا هم سطح و همفکر هستند و همه یک خواست و یک دیدگاه و یک نگرش دارند و فاصله زیاد نیست. علت این که چرا در آمریکا اختلا ف صورت نمی گیرد همین است. یعنی وجود دو حزب و دو چارچوب فکری که تقریبا عدم وجود نزاع و درگیری را سبب می شود. چنین سیستم حزبی و فکری است که سبب شده است تعادل و توازن در آمریکا برقرار شود به گونه ای که 15 درصد مردم فقیر و 15 درصد ثروتمند هستند و 70 درصد در سطح متوسط قرار دارند. در حالی که در خارج از آمریکا و سایر کشورها حدود 20 درصد ثروتمند و 80 درصد فقیر هستند.