رفتارشناسی کروبی در تحولات اخیر

 حمزه عالمی
رصد کردن نمودار فعالیت های سیاسی کروبی طی سال های اخیر نشان دهنده نوعی تعبیر و تحولات غیرمنطقی است که علت آن را نمی توان در مسائل ظاهری دانست. هرچند فعالیت سیاسی حرکتی سینوسی بوده که تغییر و تحولات غیرمنتظره ای بر آن حاکم است؛ اماهر فعالیت سیاسی از چارچوب نظری منسجمی برخوردار است که براساس آن می توان رفتار فعال سیاسی را تا حدی پیش بینی نمود.
مهدی کروبی که سابقه روشنی در مبارزات انقلابی دارد در سال های پس از ا نقلاب نیزبا اعلام دفاع از ارزش های انقلاب ونظام اسلامی فعالیت زیادی در عرصه سیاسی کشور داشته است. این فعالیت ها طی سال های اخیر بر اندیشه اصلاح طلبی و نقد فضای موجود استوار بوده است. هرچند اندیشه اصلاح طلبی که جریان دوم خرداد خود را مدعی آن می داند از انسجام و چارچوب منطقی استواری برخوردار نیست؛ اما مسیر کروبی در این محیط اندیشه و عمل سیاسی غیرمنسجم، تاحدی مشخص بود. وی با انتقال از رویکرد محافظه کارانه و قبول تفکرات اصلاحاتی نظیر گسترش جامعه مدنی، دفاع از حقوق زنان، نگاه باز در عرصه فرهنگی و... و مقدم دانستن دیدگاه ولی فقیه، تأکید بر ارزش های انقلاب و اندیشه امام خمینی(ره) خود را اصلاح طلبی می دانست که به نظام وخط امام(ره) وفادار است.
در این میان اما مسائلی دیگر نیز تأثیرگذار بر رفتار سیاسی کروبی بود که مسیر تا حدی مشخص او را تحت الشعاع قرار می داد. آنچه در این زمینه اهمیت دارد اینکه شخص کروبی به جهت اینکه قصد داشت در فراگرد جریانات سیاسی جدید که خود را با عنوان جریان اصلاح طلبی معرفی می کردند، شیخوخیت خود را حفظ کند، می بایست نه تنها با دیدگاه های جدید که برخی از آنها ساختارشکنانه بود همراه شود بلکه نقش رهبری کننده و مدافع این اندیشه ها را در قبال نظام برعهده گیرد و هرچند ایفای چنین نقشی تداعی کننده یک رفتار متناقض است؛ اما شخص کروبی منفعت حفظ جایگاه خود را در بین این اصلاح طلبان تندرو بر قباحت یک رفتار متناقض ترجیح داد. درست است که وی در جایگاه ریاست مجلس ششم گاهی در مقابل تندروها می ایستاد؛ اما بعد از اینکه از مقام سیاسی کنار رفت، هیچ اعتراضی به رفتار این افراد و جریانات نداشت و در رلستای ایفای نقش شیخ اصلاحات با روی باز، مدافع حقوق و اندیشه های مبهم بسیاری از افراد اصلاح طلب رانده از قدرت بود.
اما کروبی نمی دانست که در فرایند ایفای چنین نقشی مبادی و مبانی آراء ودیدگاه خود نسبت به نظام را دچار ویرانی و تناقض نموده است. چراکه در طول این چند ساله عمل سیاسی وی به سمت قطع پیوند از اندیشه سنتی او و بدون برخورداری از اندیشه تندروهای اصلاح طلب، حاکم بر تصمیمات او شد. کروبی صرفاً به ایفای نقش شیخوخیت فکر می کرد بدون اینکه متوجه باشد از چه اندیشه ای دفاع می کند.
زمانی که او در انتخابات دهم ریاست جمهوری شرکت کرد از خاستگاه اندیشه سنتی خود دست به عمل سیاسی زد؛ اما وقتی بعد از انتخابات با اندک رأی خود در مسیر غیرقانونی گام برداشت، از خاستگاه اندیشه ای جدید یا تندروانه اقدام به این کار نکرد؛ بلکه این رفتار نتیجه حاکم شدن عمل سیاسی منفعت اندیشانه وی بر تصمیمات او است. رفتار کروبی بعد از انتخابات با قطع پیوند از اندیشه سنتی، برخوردار از هیچ اندیشه منسجمی که منتج به عمل سیاسی منطقی می شود نبود؛ بنابراین سرگردان تر ا زهمیشه با اینکه می دانست آراء وی بسیار پایین است، به موضوع تقلب در انتخابات لزوم ابطال آن دامن زد و روزنامه تحت مسئولیت او هم لجام گسیخته در این مسیر حرکت کرد.
اقدام اخیر وی در نوشتن نامه به رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام و ادعای واهی آزار جنسیتی در بازداشتگاه ها، برخاسته از عمل سیاسی منفعت اندیشانه بدون برخورداری از پشتوانه اندیشه ای منسجم- و نه لزوماً درست- است. اگر رفتار کروبی اندکی با یک اندیشه منطقی پیوند داشت می بایست رفتار وی هم در مسیر منطقی و قانونی طی شود. اینکه وی به جای نوشتن نامه به صورت محرمانه به ریاست قوه قضائیه، به رئیس مجمع تشخیص آن را نوشت و اولتیماتوم داد که چنانچه تا ده روز جوابی نگیرد آن را منتشر می کند، نوعی عمل سیاسی رهیده از تفکر است. در اندیشه سیاسی چنین عملی یا به استبداد می انجامد و یا به آنارشی. و البته باید در مقابل آنارشیست هایی که مدعی شیخوخیت هستند با قاطعیت برخورد کرد؛ چراکه حتی در نظام های لیبرالی هم سرمنشاء آشوب و هرج ومرج می شوند. علاوه بر این اقدام کروبی در انتشار ادعاهای کاذب خود در بیشتر قوانین، جرم سیاسی تلقی شده است. ماده 4 لایحه قانون مجازات اسلامی که مربوط به جرم سیاسی است وطی جلسه 9 اردیبهشت 1387به تصویب مسئولان عالی قضایی رسید، در بند سوم خود تصریح می کند: «نشر اکاذیب یاتشویش اذهان عمومی ازطریق سخنرانی در مجامع عمومی، انتشار در رسانه ها، توزیع اوراق چاپی یا حامل های داده (دیتا) و امکان آن» چنانچه با قصد مخالفت با نظام جمهوری اسلامی ایران صورت گیرد و متضمن خشونت نباشد جرم سیاسی محسوب و مرتکب به حبس از شش ماه تا دوسال یا اجبار به اقامت در محل معین یا منع از اقامت در محل معین از دو تا سه سال و محرومیت از حقوق اجتماعی به مدت پنج سال محکوم خواهد شد.
طبق آنچه گذشت رفتار سیاسی کروبی طی ماه های اخیر نه تنها مخالفت آشکار با نظام جمهوری اسلامی بوده بلکه نامه نگاری کذایی او آثار منفی زیادی در جامعه داشته است. نمونه عینی آن اعتراض برخی خانواده هایی است که فرزندان آنها طی آشوب های اخیر بازداشت شده بودند. این افراد از بدنامی فرزندان خود در بین اقوام شکایت کرده و حتی اخباری مبنی بر ادعای حیثیت توسط آنان وجود دارد. بنابراین فردی که با برخورداری از رفتار سیاسی بدون پشتوانه فکری در مسیری سرگردان گام برمی دارد و دست به اقداماتی می زند که افکار عمومی جامعه را مشوش و ملتهب می کند را باید محاکمه و از صحنه سیاسی حذف کرد، چراکه حرکت های آنارشیستی وی در عمل سبب بحران در جامعه شده و عواقب خطرناکی به دنبال دارد.