نیاز به دیپلماسی جدیدی داریم

گروه سیاسی: حسین موسویان از عدم استفاده از ظرفیت‌های دیپلماسی هسته‌ای در کشور انتقاد کرد و گفت که واقعا ما احتیاج به یک دیپلماسی جدید داریم. به گزارش فارس، حسین موسویان، عضو ارشد سابق مذاکره‌کنندگان هسته‌ای بر این اعتقاد است که ایران و اعضای گروه 1+5 باید توجه داشته باشند که این پروسه به شرایط غیرقابل مدیریت نرسد، چرا که به گفته او این موضوع هم پاشنه‌آشیل ما و هم پاشنه‌آشیل 1+5 است. وی که دیروز با فارس گفت‌وگو می‌کرد افزود: یعنی اگر در یک مساله اختلافی، جنگ، دعوا و اختلاف‌نظر است، قهر و صلح می‌کنیم و پای میز مذاکره می‌رویم. حسین موسویان که هفته گذشته نیز با حضور در میزگرد خبرگزاری مهر جزئیات قطعنامه 1696 و 1737 را تشریح کرده بود در گفت وگو با فارس اظهار کرد: ذهنیت ما به هیچ وجه معامله توان هسته‌ای با امتیازاتی هر چند بزرگ نبود؛ اعتقادی که داشتیم و داریم، این است که توان هسته‌ای ایران واقعاً‌ هیچ جایگزینی به عنوان امتیاز ندارد. به گفته موسویان، ایران به هیچ وجه اعتقادی به بمب هسته‌ای ندارد و در سیاست و استراتژی دفاعی نظام نیز بمب هسته‌ای جایی نداشته است. عضو ارشد تیم پیشین مذاکره کننده هسته‌ای تصریح کرد: ذهنیت ما این بود که راه رسیدن به تکنولوژی هسته‌ای راهی است که از کانال دیپلماسی،‌ تعامل، مذاکره و اعتمادسازی به وجود می‌آید و این به زمان، صبر و تحمل احتیاج دارد. معاون پژوهش‌های روابط بین‌الملل مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام گفت: قضیه هسته‌ای می‌تواند از یک طرف کشور را به سمت بحران، تنش و تحریم پیش ببرد و از طرف دیگر ضمن حفظ حقوق ایران در تکنولوژی هسته‌ای می‌تواند کشور را به سمت بهبود روابط با دنیا و حتی ارتقاء روابط پیش ببرد؛ بنابراین طیف ریسک سناریوهای سیاسی در پرونده هسته‌ای فوق العاده زیاد است.
عضو سابق تیم مذاکره کننده هسته‌ای با اشاره به مواضع کشورهای منطقه در قبال برنامه هسته‌ای ایران تصریح کرد: تمام کشورهای منطقه‌ رفتار کاملاً دوگانه‌ای به خرج دادند؛ از یک طرف در هر مذاکره‌ای می‌گفتند ما از پیشرفت‌های هسته‌ای شما خوشحالیم و از طرف دیگر نه بیش از اسراییل؛ بلکه در همان حد و حدود به اروپا و آمریکا فشار می‌آوردند که مانع ایران شوند؛ این را اروپایی‌ها به ما می‌گفتند. آنها می‌گفتند که فشار از سوی کشورهای همسایه شما بر ما فوق‌العاده زیاد است. وی محدودیت‌های نظام برای انجام مذاکره با آمریکا را مورد اشاره قرار داد و افزود: اجازه مذاکره با آمریکا در مورد مسایل هسته‌ای وجود نداشت؛ یعنی خط قرمز نظام بود و ما هم نمی‌توانستیم خط قرمز نظام را بشکنیم؛ بنابراین در اینجا محدودیت وجود داشت.
کاهش تنش، مصلحت ایران و آمریکا
عضو ارشد گروه پیشین مذاکره کننده هسته‌ای گفت: من فکر می‌کنم مصلحت ایران و آمریکا این است که یک دوران کاهش تشنج را طراحی و طی کنند و منافع مشترک ایران و آمریکا در منطقه مبنای کاهش تشنج باشد. دبیر سابق کمیته سیاست خارجی شورای عالی امنیت ملی، ارجاع پرونده هسته‌ای ایران به شورای امنیت را اشتباه استراتژیک 1+5 خواند و گفت: اشتباه استراتژیک 1+5 این بود که پرونده ایران را در قالب فصل 7 منشور برد؛ یعنی موضوع هسته‌ای را مساله‌ تهدید و صلح امنیت جهانی عنوان کرد و با قطعنامه‌ اخیر تحریم‌های سیاسی - اقتصادی اعمال کرد که به نظر این نیز اشتباه استراتژیک 1+5 بود که این روند مذاکرات، تعامل و گفت‌وگوهای هسته‌ای ایران و اروپا و ایران و 1+5 را به سمت شرایط غیرقابل مدیریت می‌برد که مقصر آن 1+5 است. موسویان افزود: در ابتدا باید روشن باشد که مقصر این قضیه 1+5 است؛ برای آن که حتی در دوره دوم دیپلماسی هسته‌ای، ایران با همکاری با آژانس مخالفت نکرد و بعضاً بازرسی‌‌ها از مراکز نظامی در اوایل مدیریت آقای لاریجانی نسبت به دوره مدیریت آقای روحانی افزایش یافت و حساس‌تر شد. در ادامه هم ایران همکاری با آژانس، NPT، پادمان، پروتکل و بازرسی‌های وسیع را قبول داشت. وی با اشاره به پیشنهاد ایران مبنی بر طرح سرمایه گذاری مشترک در نطنز خاطرنشان کرد: طرح سرمایه‌گذاری مشترک که برای اولین بار در نطنز در بهار سال 83 پیشنهاد کردم، خیلی متفاوت با این است که رئیس‌جمهور ایران در سپتامبر 2005 اعلام کند. تفاوت حرف من با حرف رئیس‌جمهور خیلی زیاد است. در دور دوم در سطح رئیس‌جمهور این مساله اعلام شد که این یک حسن‌نیت بود.
نقطه خطرناک
عضو ارشد تیم پیشین مذاکره کننده هسته‌ای در پاسخ به این سوال که به نظر شما مسیر آینده به چه صورت خواهد بود و غرب چه ضررهایی می‌بیند؟ اظهار داشت: این مسیری است که طی می‌شود. می‌خواهند البرادعی پس از مهلت 60 روزه در گزارش خود عنوان کند که ایران غنی‌سازی را تعلیق نکرده و بعد پیش‌نویس جدیدی تهیه و در آن ابعاد تحریم‌های مالی-تجاری را گسترش دهند. این مسیر شرایط را سخت‌تر می‌کند، هر دو طرف هم ضرر می‌کنند و اگر بخواهیم واقع‌بینانه نظر دهیم، هم ایران و هم 1+5 ضرر می‌بینند. وی با با بیان این که «نقطه فوق‌العاده خطرناک این است که 1+5 مسیر را به سمت غیرقابل مدیریت ‌ببرد»، خاطرنشان ساخت: فصل 7 منشور 4 ماده دارد؛ ماده 39 تشخیص تهدید است و این توصیه را در قطعنامه قبلی دادند؛ ماده 40 که شورای امنیت اقدامات لازم را برای جلوگیری از وخامت اوضاع انجام می‌دهد که این هم در قطعنامه قبلی داده شد؛ ماده 41 هم تحریم‌های سیاسی - اقتصادی است که در این قطعنامه داده شده است؛ لذا ماده 42 می‌ماند که حمله نظامی است. سخنگوی تیم پیشین هسته‌ای درخصوص اجرایی شدن این ماده هم تصریح کرد: به هیچ وجه امکان ندارد؛ یعنی به ماده 42 نخواهند رسید. اجماع هم در مورد ماده 42 وجود نخواهد داشت. آنجا جایی است که قطعاً اجماع شکسته می‌شود؛ منتهی همین مسیر گسترش تحریم‌ها هم مسیر بدی است و مسیری است که کمکی به حل پرونده نمی‌کند.
از ظرفیت‌های دیپلماسی استفاده نمی‌شود
موسویان تصریح کرد: ایران 60 روز مهلت دارد و نباید در تصمیم‌گیری عجله کند تا با همفکری جمعی طراحی جدیدی در دیپلماسی هسته‌ای داشته باشیم. معاون پژوهش‌های روابط بین‌الملل مرکز تحقیقات استراتتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام اظهار داشت: متاسفانه از ظرفیت دیپلماسی و کارشناسی وزارت خارجه استفاده نمی‌شود. این نظام برای چندهزار دیپلمات سرمایه‌گذاری سنگینی داشته است. این دیپلمات‌ها همان بچه مسلمان‌های 20 ساله اول انقلاب بودند که با سرمایه و هزینه نظام دیپلمات‌های 40 و 50 ساله شدند و با خطاهایی که کردند هزینه‌هایی را برای کشور داشتند، لذا باید از ظرفیت کارشناسی آنها استفاده شود.
احتیاج به دیپلماسی جدید داریم
وی شتاب زدگی را آفت بزرگ روند کنونی عنوان کرد و افزود: واقعاً ما احتیاج به یک دیپلماسی جدید داریم؛ هر چه شرایط پیچیده‌تر ‌شود ما باید توان، ظرفیت و کارایی خود را بالا ببریم. عجله نکنیم و افراد هم سعی نکنند دیگران را تحریک کنند؛ حتی در داخل نیز ما 60 روز تا گزارش بعدی مهلت داریم. این 60 روز فرصت زیادی برای گفت‌وگو با آژانس، کشورهای 1+ 5، غیر متعهدها و روسیه و چین است. موسویان اضافه کرد: برای مذاکرات غیر رسمی کارشناسی، مذاکرات پنهان و مذاکرات آشکار در سطح کارشناسی حتی برای تشکیل جلسه وزراء با دکتر لاریجانی فرصت داریم؛ می‌توانیم تصمیمات را در روز آخر هم بگیریم. در حال حاضر نباید کاری کنیم که شرایط را حتی برای یک تعامل و تفاهم در طول این دو ماه سخت‌تر کنیم. سخنگوی تیم هسته‌ای در دوران مسولیت حسن روحانی گفت: یک سناریوی وسطی وجود دارد که بگوئیم ما قعطنامه را مشروط اجرا می‌کنیم؛ اول اجرای حق ما را به رسمیت بشناسند که این مشابه توافقات لاریجانی و سولانا است؛ یک برنامه زمانبدی شده و مشخص؛ یعنی روی راه میانه فکر کرد. وی با اشاره به تصمیم مجلس مبنی بر تجدید نظر در روابط با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، اظهار داشت: در مورد تصمیم مجلس هم ما نمی‌توانیم برای مجلس تعیین تکلیف کنیم. مجلس به وظایف قانونی و حقوقی خود عمل می‌کند؛ ولی در مجموع نباید کاری کنیم که شرایط برای توافق سیاسی، راه حل دیپلماتیک و دیپلماسی سخت‌تر و بسته شود. موسویان، متوقف کردن مسیر در شورای امنیت و بازگرداندن پرونده به شورای حکام را فوری‌ترین ضرورت دانست و گفت:  ما می‌فهیم که نگرانی آنها راجع به آینده است و برای آینده باید تضمین‌های عدم انحراف ارائه کنیم. وی اظهار داشت: اشتباه استراتژیک 1+5 این بود که پرونده را به شورای امنیت برد. کار ما با مصوبات شورای امنیت بسیار سخت‌تر و پیچیده‌تر شده است؛ منتهی هنور به نقطه بن‌بست نرسیده‌ایم و هنوز به نقطه غیر قابل مدیریت نرسیده‌ام. خوشبختانه هنوز شانس حل و فصل مساله در قالب دیپلماسی بالای 70 و 80 درصد است که به نظرم باید بر این متمرکز شد.