خونی تازه ولی چرکین در رگ‌های عربستان

مهدی کورانی
فرزندان و نوادگان ملک عبد العزیز اولین پادشاه عربستان، همه امیر و امیره خوانده مى شوند و در این مورد حدود هزار امیره وجود دارد که حقوقى بین 20 هزار تا 150 هزار دولار دارند و بعد از 17 سالگى این حق را دارند که زندگى مستقلى داشته و خانه و خدم و حشم خاص به خود داشته باشند، این امیر و امیره ها در محدوده خانه خود آزادى کامل داشته و حتى مقامات امنیتى حق دخالت در زندگى آنها را ندارند. همچنین در خارج از عربستان نیز به هیچ وجه مجبور به رعایت قوانین داخلى حتى آداب و رسوم دینى و مذهبى نمى باشند. طبیعتا آزادى که به چهار دیوارى محدود باشد، چیزى جز فساد و بى بندبارى نیست.
رقابتها در میان فرزندان ملک عبد العزیز امر تازه اى نبوده وبه عنوان مثال ملک سعود از پادشاهى کنار گذاشته شد و ملک فیصل نیز توسط یکى از افراد خانواده کشته شد. رقابتها در این خاندان به هیچ وجه سیاسى نبوده و کاملا شخصى و منفعتى است.
در این راستا، فرزندان ملک عبد العزیز، از لحاظ سنى به دو نسل قدیم و جدید و از لحاظ فکرى به دو گروه غربگرا و روشن فکر و گروه وهابى و تندرو و از لحاظ جناجى به دو جناح سدیرى (فرزندان حصة دختر احمد سدیرى یکى از 32 همسر ملک عبد العزیز) و غیر سدیرى تقسیم شده اند. خیلى از آنهایى که در خارج زندگى کرده اند، شیفته ارزشهاى غربى و فساد آن شده اند و بخش دیگر تداوم فساد و قدرت خود را در دیدگاه هاى تند دینى دیده اند. و در واقع ملک عبد الله نقش میانجى و ایجاد توازن بین این گروه ها، جناح ها و جریانها را ایفا مى کند. و نمى تواند مستقل حکمرانى کند.
جریانهاى داخلى خاندان آل سعود
اخیرا ملک عبد الله ، براى ایجاد توازن بین این گروه ها، جناح ها و جریانها ، امیر نایف بن عبد العزیز را به سمت معاون دوم ملک عبد الله انتخاب کرد. وى شخصى تندرو و با اندیشه هاى سلفى و وهابى مى باشد. و انتخاب وى به این سمت ، در کنار پست مهم وزارت کشور نشان دهنده متمایل شدن سیاستهاى آینده عربستان به سلفى گرى و تکفیر شیعه و شیعه کشى است. امیر نایف در سایه مریضى امیر سلطان بن عبد العزیز، وبعد از فوت وى، به شکل خودکار به عنوان ولى عهد تعیین خواهد شد.
این امر باعث اعتراض جناح دوم خاندان آل سعود شده و در این میان مى توان به انتقادات طلال بن عبد العزیز و فرزندش - ولید بن طلال سرمایه دار مشهور – اشاره کرد. این جناح خواهان مشروطه شدن پادشاهى و محدود شدن آن به قانون اساسى مى باشد.. این انتصاب جدید همچنین باعث نارضایتى فرزندان امیر سلطان از جمله بندر بن سلطان نیز شده است. امیر سلطان وزیر دفاع قدرتمند عربستان در دهه پیش بود که با استفاده از پول نفت براى چندین دهه، شخص متنفذ و تصمیم گیرنده اصلى در مسائل کشورهاى عربى و اسلامى به حساب مى آمد. وى تمایل داشت فرزندش امیر سلمان بعد از وى ولى عهد باشد.
بندر بن سلطان که روابط مشکوکى با بوش پدر و پسر و روابط قوى با سیا دارد، گفته مى شود تصمیم داشت کودتاى علیه ملک عبد الله بزند تا قبل از فوت پدرش بتواند بر تخت پادشاهى بنشیند. ولى این اقدام وى خنثى شد و اکنون در خانه اش تحت کنترل است . بندر در رسوائى هاى سیاسى متعددى از جمله قرارداد یمامه نقش داشته است که در این قرار داد با استفاده از مازاد بهاى خرید تعدادى هواپیماى نظامى، تروریستهاى القاعده و تکفیریهاى انتحارى در کشورهاى مختلف پشتیبانى مالى مى شدند.
به غیر از تعیین نایف بن عبد العزیز در سمت معاون دوم پادشاه، ملک عبد الله یکسرى تغییراتى را ایجاد نمود که یک نوع کودتا علیه نسل قدیمى خاندان به حساب مى آید و در این راستا وجود بردارش امیر مقرن در پست رییس استخبارات عربستان، کمک حقیقى براى حفظ قدرتش مى باشد. سعود الفیصل وزیر خارجه نیز اگر چه از جناح سدیریها نیست ولى مورد وثوق ملک عبد الله است و در نهایت مى توان گفت که یک معادله پیچیده اى بر این خاندان حاکم است که در آن پول، قدرت و نفوذ، تاثیر اساسى دارند.
جایگاه وهابیت بعد از 11 سپتامبر و ولى عهدى امیر نایف
بر کسى پوشیده نیست که عربستان از اتحاد عجیب و غریب خاندان آل سعود و وهابیت بوجود آمده و این اتحاد فراتر از آن است که بتواند یکى را در دیگرى محو کند. این ارتباط شامل توازن بسیار دقیق و حساسى است.
اگر در گذشته امیران آل سعود مى توانستند ظاهرى از اسلام را رعایت کنند و اکنون بعد از سفر به غرب و تحصیل در آنجا و تاثیر پذیرى از جوامع غربى این امر ممکن نیست، در نتیجه براى رعایت توازن، باید امتیاز مهمترى را به وهابیت واگذار کنند.
اگر در گذشته مى توانستند شعارهاى توخالى در حمایت از فلسطین و بر ضد اشغالگرى اسرائیل سر دهند، امروزه در سایه آخرین تغییر و تحولات منطقه نمى توانند حتى چنین شعارهاى بدهند و در نتیجه باید در مقابل به وهابیت باج بدهند، تا این توازن دوباره برقرار شود.
به دون شک این امتیاز چیزى جز تزریق مبالغ هنگفت براى فعالیتهاى خارجى وهابیت از جمله پشتیبانى جریانهاى تکفیرى و انتحارى در چچن، افغانستان، پاکستان و عراق نیست و بدون شک این امتیاز چیزى جز باز گذاشتن دست وهابیت در مقابل مذاهب دیگر اسلامى از جمله شیعه نمى باشد.
ارتباط خاندان آل سعود و ایالات متحده نیز چنین حکمى دارد. اگر ملک عبد الله برخلاف ملک فهد ، در مسائل داخلى و مسائل مربوط به رقباى خاورمیانه ایش کوتاه نمى آید، باید در مقابل این سیاست، بهاى هم ارزشى را به غربى ها بدهد.
اگر ملک عبد الله قدرت را در عربستان به نفع خود قبضه کرده و به هیچ امیرى حتى اگر دوست صمیمى سران آمریکا و سیا باشد اجازه نمى دهد که در پادشاه به رقابت با وى بپردازند، باید در مقابل گوهر هم ارزشى را به غربى ها بدهد.
بدون شک این بها چیزى جز پیشبرد صلح و سازش اعراب با اسرائیل نبوده و این گوهر نیز چیزى جز باز نگه داشتن لوله هاى انتقال نفت به غرب نمى باشد.
این معادله با سیاست هاى جدید آمریکا در خاورمیانه هماهنگى کامل دارد. زیرا آمریکا بعد از شکست در رسیدن به اهداف اصلى خود در جنگ عراق، تلاش کرده منافع دو محور جهان اسلام را چنان در یکدیگر متداخل نماید، که کشورهاى اسلامى از جمله عربستان به نحو سازش ناپذیرى بر علیه یکدیگر جبهه آرایى کنند تا بتواند آهسته خودش را ازمنطقه خارج کرده و از دور به صحنه آرایى مشغول شود.
این معادلات به هیچ وجه از بین رفتنى نبوده و به همان میزانى که خاندان آل سعود در سیاست معینى پیش مى روند، باید به همان میزان به وهابیت امتیاز بدهند. و سیاستهاى عربستان نیز بر همین منوال قابل پیش بینى است. به همان میزان که سازش عربستان با اسرائیل بیشتر مى شود، شیعه کشى این کشور در خارج نیز بیشتر خواهد شد و به همان میزانى که فساد خاندان آل سعود بیشتر شود، تزریق سرمایه به وهابیت بیشتر خواهد شد و دست وهابیت براى جذب جریانهاى تندرو در خارج از جهان بیشتر خواهد شد.
نیازى نیست که براى شناخت فساد و بى بند بارى در فرزندان خاندان آل سعود به دنبال تحقیقات جامعه شناختى و حقوقى باشید، دانستن همین مسئله که 56% از مبارزان سلفى و تکفیرى در عراق (به گفته ان بى سى نیوز) را عربستانى ها تشکیل مى دهند خود گویاى میزان فساد و بى بند بارى است که خاندان آل سعود در آن غرق گشته اند.
همچنین نیازى نیست که براى شناخت روند مذاکرات صلح و سازش اعراب با اسرائیل اطلاعات محرمانه داشته باشید، شنیدن اخبار مربوط به شیعه کشى و فهمیدن میزان رواج شیعه ستیزى در کشورهاى عربى خود بهترین گواه بر این موضوع است که این مذاکرات اکنون در چه مرحله اى مى باشد.
ایالات متحده و وهابیت
مدتى پیش، وزیر خزانه دارى آمریکا سه تن از سرمایه داران عربستانى را به حمایت از تروریسم متهم کرد. آنها کمکهاى هنگفتى را به گروه رادیکالى ابو سیاف در فلیپین انتقال داده بودند. محمد صغیر یکى از این سرمایه دارها رابط سرمایه داران خلیج و گروه ابو سیاف نیز به حساب مى آید. آمریکا خوب مى داند که تازمانى که این گروه منافع آمریکا را به خطر نیانداخته، عربستان نمى تواند هیچ اقدامى علیه این سه شهروند وهابى خود انجام دهد.
همچنین شاهدیم که آمریکا علیه انتحارى هاى که توسط عربستان براى کشتن شیعیان به عراق مى روند، عکس العملى نشان نمى دهد ولى علیه وهابى هاى که از طریق سوریه براى انجام عملیات علیه نیروهاى آمریکاى و ارتش عراق به این کشور مى روند، به شدت عکس العمل نشان مى دهد، زیرا مى داند که عربستان براى خارج کردن بحران از کشورش، چاره اى جز صادرات انتحارى و تروریست به عراق ندارد. بدین جهت انتشار صداى ضبط شده (صالح اللحیدان) رییس دادگسترى عربستان که جوانان را براى رفتن به عراق تشویق مى کرد، نیز امرى غیر منتظره نمى باشد و البته عکس العمل آمریکائى ها را نیز بر نمى انگیزد، زیرا قرار است عربستان به زودى بهاى بسیار بزرگى را در بهبود روابطش با اسرائیل بپردازد.
و برعکس اگر عربستان احساس کند روند صلح و سازش با اسرائیل با موانعى روبه روست، ترجیح خواهد داد، فعلا از دادن باج بیشتر به وهابیت خوددارى کند، وبرکنارى شیخ عادل الکلبانى که علنا شیعیان را تکفیر مى کرد و زمینه شیعه کشى در عراق را مهیا مى کرد، از امامت نماز در حرم مکه نیز به همین معناست.
حزب الله لبنان و معادله آل سعود ـ وهابیت
آیا حزب الله باید نسبت به معادله آل سعود ـ وهابیت بى تفاوت باشد؟ در مقابل تا چه میزانى این معادله باید، مقاومت حزب الله علیه اشغالگرى اسرائیل را تحت الشعاع قرار بدهد؟ آیا اهتمام به این معادله به این معنى است که فروپاشى کامل اسرائیل را به معناى میدان دادن به سلفى ها و تکفیرى ها و قدرت گرفتن آنها در جهان اسلام بدانیم؟ آیا اهتمام به این معادله به معناى عدم اولویت دادن به طرحهاى نظامى اى است که مى توانند کشور اسرائیل را در باتلاق هاى منطقه غرق کند تا زمینه براى وهابیت جهانى باز نشود!