پاسخ به سوالات (بخش نهم)

 آیت‌الله عبدالنبی نمازی
* آیا شبهه دور در مورد تعیین صلاحیت نامزدهای مجلس خبرگان قابل حل است؟
** برای بیان پاسخ، ناگزیر هستیم معنی لغوی و اصطلاحی “دور” را ابتدائا ذکر کنیم؛
“دور” واژه عربی است که برگردان فارسی آن “چرخش” و “چرخیدن” است. دور اصطلاحی است که در علوم عقلی (منطق، کلام و فلسفه) به کار می رود و منظور از آن این است که یک پدیده عامل و علت برای پیدایش خودش باشد که این از نظر عقل محال است زیرا اتحاد علت و معلول ممکن نیست، علت و عامل یک پدیده چیزی است خارج از آن. به عبارت دیگر دور یعنی بازگشت علت یک پدیده به خود آن.اما اینکه در بحث ولایت فقیه، بعضی مسئله اشکال دور را مطرح کرده اند توضیحش این است که:ولی فقیه، فقهای شورای نگهبان را نصب می کند، فقهای شورای نگهبان نیز داوطلبان نمایندگی مجلس خبرگان را تایید صلاحیت می کنند و نمایندگان مجلس خبرگان هم رهبری را انتخاب می کنند، بنابراین رهبری با یک واسطه (یعنی شورای نگهبان) عامل و علت انتخاب خود می باشد و این همان اتحاد علت و معلول است که عقلا محال می باشد. اما پاسخ این مسئله: در پیاده کردن و تطبیق اشکال دور به ولایت فقیه، یک مغالطه صورت گرفته، یا اینکه بگوییم یک نکته مورد غفلت واقع شده است، چون اساسا در این مسئله دور یا اتحاد علت و معلول وجود ندارد، زیرا رهبر و فقیه عادل، زمانی که فقهای شورای نگهبان را نصب می کند خودش در جایگاه رهبری با موجود بودن شرایط آن، نشسته است و نیازی به انتخاب ندارد. نمایندگان مجلس خبرگان در صورتی که رهبر فوت کند یا فاقد شرایط رهبری شود رهبر آینده را انتخاب می کنند و در این صورت رهبر جدید دخالتی در نصب کردن اعضای شورای نگهبان نداشته است. بنابراین اتحادی در کار نیست. بهترین شاهد اتفاقی است که پس از رحلت حضرت امام خمینی(ره) به وقوع پیوست. نمایندگان مجلس خبرگان که توسط فقهای شورای نگهبان منصوب از سوی حضرت امام(ره) تایید شده بودند مقام معظم رهبری حضرت آیت الله خامنه ای را به رهبری انتخاب نمودند.