تا اعماق ذهن حزب‌الله (بخش اول)

 رابین رایت / خبرنگار دیپلماتیک واشینگتن پست، او این مصاحبه را برای کتاب آینده اش انجام داد. نام این کتاب «رویاها و سایه ها: آینده خاورمیانه» است.
مترجم: نیره محمودی
«از موقعی که ۹ساله شدم، چنین روزی را در ذهنم داشتم روزی که بتوانم این کارها را انجام دهم.»
اینها جملاتی بودند که رهبر حزب الله چندی پیش در دیدارم با وی در کوچه های شلوغ جنوب لبنان برای توصیف ریشه های تمایلش به رهبری گفت. او در ادامه افزود: «وقتی ۱۰ یا ۱۱ساله بودم، مادربزرگم یک روسری داشت. این روسری به رنگ مشکی و بسیار بلند بود. من آن را دور سرم می پیچیدم و به آنها می گفتم که یک روحانیم و شما باید پشتم نماز بخوانید.»
نصرالله مرد خدا است، اسلحه و حکومت، کسی میان آیت الله خمینی و چه گوارا و در عین حال یک مبارز کاریزماتیک. عمامه ای که روی سرش قرار دارد- و بیانگر نشانه ای است که او به پیامبر اسلام نسبت دارد- اکنون به علامت اصلی او در لبنان تبدیل شده است. او مشهورترین سیاستمدار لبنان است. جملاتش در سخنرانی ها به رایج ترین ملودی زنگ های تلفن همراه تبدیل شده است. چهره او نیز روی صفحه اصلی بسیاری از کامپیوترها به چشم می خورد. پوسترهای دیواری، جاسوئیچی ها و حتی کارت های تلفن مملو از تصاویر چهره او هستند. تاکسی ها نیز به جای موسیقی سخنان ضبط شده او را پخش می کنند.
نصرالله همچنین در ۴۶سالگی بحث برانگیزترین رهبر در جهان عرب است و در مرکز جدیدترین و مهم ترین درگیری اسرائیل و همسایگانش طی یک ربع قرن گذشته قرار دارد. با این وجود او یک شبه نظامی نمونه و مدل محسوب نمی شود. گذشته اش بیانگر این است که او روی خطی پیچیده میان تبدیل شدن به یک رادیکال اسلامی و یک سیاستمدار میانه رو حرکت کرده است. «دانیل آیالون» سفیر اسرائیل در آمریکا در توصیف نصرالله به من گفت: «او زیرک ترین رهبر در جهان عرب است.»
از زمان شروع درگیری ها در مرز لبنان- که عظیم ترین لشکرکشی اسرائیل پس از حمله به لبنان در سال ۱۹۸۲ محسوب می شود- نصرالله کاملاً نشان داده است که این گونه است.در یک جمله خوبی های دموکراسی را برایم روشن کرد و سپس تاکید کرد که تنها بمب گذاران انتحاری می توانند دموکراسی را تضمین کنند. او در یکی از سخنرانی هایش در اوایل سال جاری میلادی گفته بود: «تا زمانی که جنگجویانی وجود دارند و برای شهادت آماده اند، این کشور در امان خواهد بود.» اما اکنون مردی که رهبر حزب الله است ممکن است در نهایت مجبور شود یک راه را انتخاب کند.
پیش از آغاز جنگ جدی با اسرائیل وقتی با نصرالله در دفترش دیدار کردیم، مدعی شد که در آینده شاهد یک عملکرد سیاسی و مسالمت جویانه خواهیم بود. در حالی که ما روی مبل های فرانسوی اش نشسته بودیم، او در تعریف از وضعیت خودشان می گفت: «ما اکنون در دولت وزیر داریم، اعضای پارلمان داریم و برخی از اعضای شورای شهر نیز از گروه ما هستند. برخی رهبران اتحادیه ها و سندیکاها نیز از حزب الله هستند.» او در ادامه افزود: «اگر ما تا حالا سلاح هایمان را حفظ کرده ایم، به این دلیل است که به دلیل تهدیداتی که به طور پیوسته از سوی اسرائیل متوجه لبنان است به وجود آنها نیاز داریم. چه به مقاومت ادامه دهیم و چه آن را متوقف کنیم، اکنون به طور موثر یک حزب قدرتمند سیاسی هستیم.»
حومه لبنان به «دهیا» معروف است که در زبان عربی به معنی حومه و اطراف است. این واژه به محله های شلوغ، پرجمعیت و فقیری اطلاق می شود که سرزمین حزب الله نیز هست. کوچه های شلوغ این محله مملو از خانه هایی کوچک در بلوک های آپارتمانی است. دسته های پرپیچ و تاب سیم های برق که به طور غیرقانونی به منبع برق وصل هستند از ساختمانی به ساختمان دیگر می روند. کابل های تلفن و تلویزیون هم چنین وضعیتی دارند. در حالی که لامپ ها با درخشش خود مرکز شهر زیبای بیروت را غرق در روشنایی کرده اند، دهیا به دلیل نبود نور کافی اغلب باید در تاریکی به سر ببرد.
حزب الله اکنون در دهیا به یک موسسه اقتصادی بزرگ تبدیل شده است و اغلب در بسیاری امور از دولت نیز بهتر عمل می کند. این گروه اداره یک بیمارستان بزرگ، چند مدرسه، داروخانه های ارزان و یک یتیم خانه را بر عهده دارد. حزب الله همچنین یک مرکز خدمات جمع آوری زباله را تحت اختیار داشته و بر اجرای یک برنامه بازسازی برای خانه های ویران شده در جریان حمله اسرائیل نیز نظارت دارد. این گروه از خانواده جوانانی هم که در جریان دفاع کشته شده اند، حمایت می کند.
حزب الله روی هم رفته حدود ۲۵۰ هزار لبنانی را تحت پوشش دارد و دومین کارفرمای بزرگ در این کشور محسوب می شود.
نصرالله در دهیا یک نشانه است که به خاطر سخنرانی های آتشین اش مشهور شده و قهرمان اقلیت محروم لبنان به حساب می آید. او سال ۱۹۶۰ در حومه مسیحی نشین بیروت به دنیا آمد. پس از حمله اسرائیل به لبنان فقط او بود که به عنوان اولین فرزند از ۹ فرزند خانواده به حزب الله پیوست. او پس از تحصیل در مدرسه های حوزوی ایران و عراق به یکی از راهبران بزرگ نظامی در اردوگاه های آموزشی جدید لبنان تبدیل شد.
نصرالله خطاب به من گفت: «من آن موقع ۲۲ سال داشتم. ما سابقاً پیرامون موضوعات مختلفی به بحث می پرداختیم. یکی از بحث ها این بود که اگر بخواهیم اسرائیل را از کشورمان بیرون کنیم، چگونه باید این کار را انجام دهیم؟ ما وقایع فلسطین، کرانه باختری، نوار غزه، جولان و منطقه سینا را پیگیری می کردیم. به این نتیجه رسیدیم که نه می توانیم به کشورهای عضو اتحادیه عرب تکیه کنیم و نه به سازمان ملل. تنها راهی که داریم این است که اسلحه برداریم و به جنگ نیروهای اشغالگر برویم.»