ظرف مقاومت روسیه محدود است

* آیا استثنا کردن همکاری هسته ای ایران و روسیه در قطعنامه تحریم ها گامی در جهت متقاعد کردن مسکو به پذیرش اعمال محدودیت های هسته ای برای ایران است؟
** با توجه به اینکه روسیه با وضع هرگونه تحریم در مقابل ایران مخالف بوده است در حال حاضر که آمریکا و 3 کشور اروپایی به دنبال تهیه پیش نویس قطعنامه ای علیه ایران هستند طبیعتا برای اینکه رضایت روسیه را فراهم کنند و مانع استفاده این کشور از حق وتو شوند تلاش می کنند پیش نویسی تهیه کنند که روسیه نیز بتواند به جمع آنها بپیوندد. در این راستا وقتی تحریم های آمریکا علیه شرکت های روسی که در زمینه تسلیحات انرژی هسته ای فعالیت می کنند را مورد توجه قرار دهیم قابل فهم خواهد شد.در واقع تلاش می شود تا یک نوع مصالحه صورت گیرد و شاید سفر خانم رایس که امروز به روسیه و بعد به چین می رود در راستای تقویت این مساله و ایجاد توافق نظر باشد.
* روسیه در شرایط فعلی چه نقشی را می تواند در برخورد با ایران ایفا کند؟ پتانسیل های دیپلماتیک روسیه در چه حدی است؟ آیا از حق وتو استفاده می کند یا حقوق دیگری هم دارد؟
** در حوزه سیاست خارجی روسیه اولویت های مختلفی وجود دارد و ایران شریک مناسبی برای روسیه است که اشتراک نظر فراوانی در حوزه دوجانبه و مسائل منطقه ای و جهانی دارند و حفظ روابط با ایران برای روسیه از اهمیت بسزایی برخوردار است اما روسیه یک دغدغه مشترک با آمریکا دارد که آن نگرانی نسبت به گسترش سلاح های هسته ای است. البته در موارد دیگر اختلاف نظرهای جدی با آمریکا دارد و نسبت به اهداف آمریکا در برخورد با موضوع هسته ای ایران تردید جدی دارد.
ضمن اینکه روسیه مایل بود گفت وگوهای ایران و اتحادیه اروپا ادامه پیدا کند و این پرونده به مرحله جدی تری نرسد. اما وقتی مذاکرات هم با مشکل مواجه شد، روسیه همچنان با وضع تحریم ها علیه ایران مخالفت کرد.برای حصول مصالحه دلایل مختلفی وجود دارد یکی اینکه به هرحال روسیه مایل است تا روابط خود را با آمریکا و اتحادیه اروپا حفظ کند و تمایلی ندارد در مقابل اتحادیه اروپا قرار گیرد.نکته دیگر اینکه اقدامات روسیه و تا اندازه ای اتحادیه اروپا بر این مبناست که هنوز مایل هستند که ساختار شورای امنیت حفظ شود و اگر اقداماتی به ناحق صورت می گیرد بهتر است اقدامات حداقلی در چارچوب شورای امنیت باشد تا اینکه آمریکا اقداماتی را به صورت یکجانبه انجام دهد.
* آیا توافق با روسیه در اعمال محدودیت های فنی و هسته ای علیه ایران می تواند پیش زمینه موافقت مسکو با تحریم های اقتصادی علیه ایران باشد؟
** در مخالفت روسیه با یکجانبه گرایی آمریکا شکی نیست اما ظرف مقاومت روسیه هم محدود است. البته این کشور هیچگاه با اعمال زور علیه ایران همراهی نخواهد کرد اما پایین تر از آن یعنی وضع تحریم را ممکن است در شرایط خاصی ولو اینکه به ناخواه بپذیرد. این موضوع در اظهارات مقامات روس هم عنوان شده که اگر ایران غنی سازی را متوقف نکند ممکن است روسیه از تحریم به صورت محدود حمایت کند، به همین دلیل ظرف مقاومت روسیه و همچنین چین در مقابل آمریکا بسیار مهم است ضمن اینکه نقش ایران هم در افزایش گستره این مقاومت حائز اهمیت است.
در حال حاضر در موضوع ایران تفاوت نظر ها جدی است. نگاه آمریکا، روسیه، فرانسه، چین و انگلیس و آلمان کاملا متفاوت است و شاید بتوان گفت که این 6 کشور چندین نگاه دارند که البته این موضوع امکان تعامل را افزایش می دهد و ایران باید این موضوع را جدی بگیرد.
* در شرایط فعلی نحوه برخورد روسیه با پرونده ایران آیا می تواند عامل اختلاف مسکو با غرب باشد یا می تواند موجب تقویت جایگاه دیپلماتیک روسیه در همکاری با غرب شود؟
** سیاست روسیه پارادوکسیکال است. از طرفی مایل به حفظ روابط خود با غرب است و از طرفی در سال های اخیر با اقدامات رئیس جمهور این کشور در جهت تقویت روابط در عرصه بین الملل، به دنبال گسترش روابط با جهان اسلام نیز بوده است. ضمن اینکه روابط ایران و روسیه هم به صورت مداوم رو به گسترش است بنابراین روسیه در این سال ها تلاش کرده که پرونده هسته ای ایران به شرایطی منجر نشود که مجبور باشد دست به انتخاب میان ایران و غرب بزند. روسیه به دنبال اعتبار جهانی خود می باشد و دست شستن از پروژه بوشهر به اعتبار روسیه لطمه زیادی وارد می کند، به همین دلیل روسیه تلاش می کند تا به تعهدات خود عمل کند.
از طرفی هم روسیه روابطی را با جهان اسلام دارد که عقب نشینی در موضوع ایران می تواند اعتبار این کشور را در دنیای اسلام خدشه دار کند. ضمن اینکه روابط با ایران نیز مختل می شود.شاید بتوان گفت عنصر اساسی در سیاست روسیه در این زمینه تلاش برای رسیدن به شرایطی است که مجبور به انتخاب نشود.
* مخالفت چین و روسیه با تحریم ایران بیشتر دلایل اقتصادی دارد یا حاکی از رقابت های سیاسی است و اینکه اتحاد این 2 کشور تا چه زمانی ماندگار خواهد بود؟
** روسیه و چین با یکجانبه گرایی آمریکا در دنیا مخالف هستند که این یکی از نقاط اتفاق آنها با ایران می باشد و نسبت به اهداف آمریکا و حضور این کشور در منطقه تردید دارند. به همین دلیل به برخی از اقدامات آمریکا مخالفت نشان دادند که شاید مظهر این مخالفت در اجلاس شانگهای نشان داده شد که در خواست شد تا نیروهای آمریکا از آسیای مرکزی خارج شوند.
اعتبار بین المللی چین و روسیه و روابط اقتصادی آنها با ایران نیز حائز اهمیت است. چین روابط اقتصادی زیادی با ایران دارد و بخش عمده ای از نفت این کشور از طریق ایران تامین می شود. برای روسیه هم علاوه بر روابط اقتصادی، روابط دوجانبه و تاثیری که روسیه از طریق ایران در منطقه دارد بسیار مهم است و مجموعه این عوامل بین المللی و دوجانبه دلایل مخالفت روسیه و چین با سیاست‌های آمریکاست.
* در چنین شرایطی دستگاه دیپلماسی چه اقداماتی را برای رسیدن به نتیجه مطلوب باید انجام دهد؟
** شرایط خاص است و هوشمندی دستگاه سیاست خارجی ایران بسیار مهم می باشد. طبیعتا با توجه به ناکامی هایی که آمریکا در ماه های اخیر در منطقه خاورمیانه داشته است و همین طور با توجه به شرایط داخلی آمریکا ممکن است جمهوریخواهان انگیزه های بیشتری برای فشار بر ایران داشته باشند و طی این برهه زمانی از جانب ایران، بازگذاشتن راه مذاکره به شکلی و وضعیت را در شرایطی حفظ کردن که روسیه و چین مجبور به انتخاب نشوند در سرنوشت این پرونده بسیار مهم است.