زبان تهدید در مذاکرات هسته‌ای

سرگه بارسقیان: پنج عضو دائم شورای امنیت به همراه آلمان در نشست چهار ساعته خود در لندن توافق کردند که شورای حکام در نشست روز پنجشنبه گزارشی از روند پرونده هسته‌ای ایران را به شورای امنیت سازمان ملل ارائه دهد. وزیران امور خارجه آمریکا، انگلیس، فرانسه، آلمان، چین و روسیه از آژانس بین‌المللی انرژی اتمی خواستند تا تمام قطعنامه‌ها و گزارش‌های مربوط به پرونده هسته‌ای ایران را تسلیم شورای امنیت کند. طبق توافق 1+5، شورای امنیت باید پیش از هر گونه تصمیم‌گیری درباره ایران منتظر گزارش آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در ماه مارس بماند. میهمانان لندن خواستار توقف کامل فعالیت‌های مربوط به غنی سازی اورانیوم در ایران از جمله برنامه تحقیقات و توسعه تحت نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی شدند. آنها با اشاره به اینکه زمان زیادی برای اعتماد سازی از سوی ایران لازم است بر ادامه تلاش‌ها برای دستیابی به راه‌حل دیپلماتیک درباره مشکل ایران تاکید کردند. دقایقی پس از پایان نشست لندن و ضیافت شام 1+5 در شمال اروپا برخی رسانه‌ها و منابع خبری از «ارجاع» پرونده ایران به شورای امنیت خبر دادند اما در گزارش‌های آتی خود به «توافق بر ارائه گزارش» اشاره کردند که به معنای «اطلاع دهی» است. علاوه بر آن با وجود اعلام موافقت چین و روسیه با ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت مشخص شد که مسکو و پکن تنها با ارائه گزارش ایران موافقت کرده‌اند و به گفته سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه «گزارش یک پرونده به شورای امنیت با ارجاع آن تفاوت دارد و صرفاً برای آگاهی اعضای این شورا از موضوع است.»
میخائیل کامنین افزود: در مورد ارجاع پرونده اتمی ایران به شورای امنیت هنگامی که‌ آژانس در ماه مارس گزارش خود را ارائه کند، تصمیم گیری خواهد شد. تونی بلر نخست وزیر انگلیس نیز درباره نشست لندن گفت: قدرت‌های بزرگ در واکنش به برنامه‌ هسته‌ای ایران متحد شده‌اند. امیدوارم این موضع پیامی را مبنی بر اعتماد جامعه بین‌المللی ارسال کند.
تردید در اجماع
وزیر امور خارجه آلمان اذعان کرد که برخی از کشورهای عضو شورای حکام درباره ارجاع ایران به شورای امنیت تردید دارند. به گزارش مهر فرانک والتراشتاین مایر گفت: شاید چین بیشتر از روسیه درباره ارجاع ایران به شورای ایران تردید دارد. وزیر امور خارجه فرانسه نیز با ادعای به بن‌بست رسیدن فرآیند مذاکرات هسته‌ای، دخالت شورای امنیت را لازم و ضروری دانست. سخنگوی دفتر نخست وزیر انگلیس نیز ادعا کرد هدف ما ارسال یک پیام واضح و متحد به تهران است که در آن تمامی اعضای جامعه جهانی معتقدند که تهران تمامی تعهدات خود را نقض کرده است. وی ادامه داد: جامعه جهانی در فاصله یک قدمی رسیدن به «اجماع» در خصوص برخورد با پرونده هسته‌ای ایران است.
پایان دیپلماسی
«پایان دیپلماسی» این عبارتی بود که دبیر شورای عالی امنیت ملی که چند ماهی است مسئولیت پرونده هسته‌ای ایران را به دست گرفته به کار برد. علی لاریجانی دیروز تاکید کرد هر گونه ارجاع یا گزارش موضوع هسته‌ای به شورای امنیت را پایان دیپلماسی می‌دانیم و این اصلاً مثبت نیست. وی در حاشیه دیدار با یوسف بن علوی وزیر امور خارجه عمان گفت: ارجاع موضوع هسته‌ای ایران به شورای امنیت برای کشورهای اروپایی و شورای حکام بسیار غیر درخشنده خواهد بود که به خاطر تحقیقات، پرونده ایران را به شورای امنیت بفرستند. نمی‌خواهم در این خصوص لفظ افتضاح را بکار ببرم.
لاریجانی افزود: موضوع ارجاع پرونده به شورای امنیت مطرح نیست. به اعتقاد دبیر شورای عالی امنیت ملی «هنوز می‌توانیم در درون مذاکرات به نتایج خوبی برسیم اما اگر شرایط را در مسیر غیر مسالمت آمیز تعریف کنند باید بگوییم ممکن است آنها آغازگر مسیر باشند ولی معلوم نیست خودشان به آن پایان بدهند و این خیلی به نفع کشورهای اروپایی نخواهد بود.» وی تاکید کرد: ما توصیه می‌کنیم ازطریق مذاکرات سازنده موضوع ایران را پیگیری کنند. هنوز فکر می‌کنیم از راه مسالمت آمیز می‌توانیم مساله را حل کنیم.
لاریجانی همچنین به گزارش مهر در حاشیه دیدار با آرتاشس تومانیان رئیس نهاد ریاست جمهوری ارمنستان هشدار داد: در صورت هر گونه گزارش یا ارجاع پرونده طبق مصوبه مجلس مجبوریم همه تعلیق‌ها را برداریم و اجرای پروتکل را متوقف کنیم. وی تاکید کرد: اگر برخی کشورها از همه ابزارهایشان برای متوقف کردن تحقیقات هسته‌ای استفاده کنند باید انتظار داشته باشند که ایران نیز از ظرفیت‌هایی که در منطقه دارد استفاده کند.
اروپا ظرفیت حل مساله هسته‌ای را ندارد
دبیر شورای عالی امنیت ملی با اشاره به همراهی روسیه با چهار کشور عضو شورای امنیت و آلمان در نشست لندن گفت: اولین پیامی که این کار برای ما دارد این است که اروپا دیگر ظرفیت حل مساله هسته‌ای ایران را ندارد. در حالی که ما خلاف آن را تصور می‌کردیم. لاریجانی با بیان اینکه نظارت آژانس باید در حد NTP باشد افزود: اگر آنها فکر می‌کنند در شرایط ارجاع مساله به شورای امنیت دیپلماسی دیگری می‌تواند با کشورهای دیگری فعال شود، باید بدانند که این گفت‌وگوها در آن صورت با نظارت کمتری صورت خواهد گرفت. این در حالی است که وزیر امور خارجه ایران که برای شرکت در اجلاس بازسازی افغانستان در لندن به سر می‌برد نگاه خوش بینانه‌ای دارد. به گفته منوچهر متکی هنوز زمینه برای تفاهم وجود دارد. وی پس از دیدار با همتای چینی خود که جزو تصمیم گیران اجلاس لندن بوده است گفت: مطالب متعددی درباره نتایج این نشست گزارش شده و ما مشغول بررسی وضعیت هستیم. رئیس سازمان انرژی اتمی نیز در گفت‌وگو با ایسنا اظهار داشت: احتمال می‌دهم که می‌‌توان برون رفت دیپلماتیک نسبت به این چالش پیدا کرد. غلامرضا آقازاده تصریح کرد: اروپایی‌ها نمی‌توانند بر مبنای اساسنامه آژانس و چارچوب حقوقی آن موردی را پیدا کنند که بتوانند پرونده ایران را به شورای امنیت بفرستند و این بزرگترین دشواری آنها خواهد بود.
اجتناب از پیشداوری
«نتیجه مذاکرات بروکسل در نشست شورای حکام مشخص می‌شود.» این گفته رئیس سازمان انرژی اتمی ناظر بر این واقعیت است که هنوز نباید شتاب زده درباره نشست ایران و اروپا در بروکسل که ساعاتی پیش از نشست لندن برگزار شد نتیجه‌گیری کرد. این همان تاکیدی است که معاون امور بین‌الملل شورای عالی امنیت ملی ایران بر درک آن دارد. جواد وعیدی رئیس هیات اعزامی ایران به بروکسل، در جمع خبرنگاران گفت: پیشداوری درباره چگونگی پیگیری فعالیت‌های هسته‌ای ایران عجولانه است. وی تصریح کرد: در این مذاکرات طرف اروپایی به دقت مواضع طرف ایرانی را گوش داد و مقرر گردید توضیحات در ابعاد مختلف این موضوع برای باز نگه داشتن مسیر دیپلماسی به وزیران اروپایی منتقل شود. در عین حال برخی منابع خبری از ارائه شش پیشنهاد از سوی ایران به اروپاییان در نشست بروکسل خبر داده بودند. لاریجانی در واکنش به انتشار این اخبار آن را اقدامی رسانه‌ای دانست و گفت: این ارتباطی به کار رسمی ما ندارد.
ویژگی‌های طرح روسیه
نشست لندن در شرایطی برگزار شد که میهمانان همچنان به پذیرش طرح مسکو از سوی ایران امیدوار بودند و هم اکنون نیز نگاه‌ها به سمت طرح روسیه جلب شده است. رئیس جمهور روسیه در کنفرانس خبری خود زنده ماندن این طرح در شرایط فعلی را اثبات کرد. به گفته ولادیمیر پوتین روسیه درصدد ایجاد شبکه‌ای از مراکز غنی سازی اورانیوم است که همه کشورها از جمله ایران دسترسی مساوی به آن داشته باشند. به گزارش ایلنا پوتین افزود: این پیشنهاد در حال حاضر به ایران ارائه شده است. رویترز به نقل از وزیر امور خارجه روسیه گزارش داد: دیپلمات‌های روسی و چینی به زودی به تهران سفر می‌کنند تا ایران را به همکاری با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی تشویق کنند. به گزارش ایسنا سرگئی لاوروف گفت: من انتظار دارم که نمایندگانی از وزارت امور خارجه روسیه به همراه همتایان چینی خود برای توضیح توافقی که در لندن به دست آمده به تهران سفر کنند. با این گفته لاوروف می‌توان حدس زد که یکی از توافقات مهمانان لندن و اینکه شش کشور «اطلاع دهی» به جای «ارجاع دهی» را برگزیده‌اند و به نوعی ارائه یک مهلت به ایران تا ماه مارس تلقی می‌شود بررسی پیشنهاد مسکو در خصوص طرح فرآوری مشترک غنی سازی اورانیوم بوده است. طرحی که با درخواست تهران، پکن نیز به آن افزوده شده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه نیز خبر داد: روسیه در حال بررسی امکان دعوت از چین جهت حضور در پیشنهاد سرمایه‌ گذاری مشترک برای غنی سازی اورانیوم است.
هند مستقل رای می‌دهد
هند در اجلاس پنجشنبه شورای حکام در خصوص ایران چه تصمیمی اتخاذ خواهد کرد؟ آیا باز هم علیه ایران رای خواهد داد و یا موضع مستقلی اتخاذ خواهد کرد؟ سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا بر این باور است که دهلی نو درباره ارجاع ایران به شورای امنیت به صورت مستقل تصمیم می‌گیرد. آدام ارلی گفت: ما با هندی‌ها به صورت نزدیک و موثر درباره نگرانی‌هایمان بر سر برنامه هسته‌ای ایران درگیر بوده‌ایم. وزیر امور خارجه هند هم اعلام کرد رای دهلی نو درباره برنامه هسته‌ای تهران در جلسه دوم فوریه شورای حکام بر اساس منافع ملی هند خواهد بود. آناند شارما گفت: آمریکا سیاست‌های هند را به رسمیت می‌شناسد و آن را سیاست قابل قبولی می‌داند.
یک ادعای عجیب و غریب
در عین حال خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی از وین ادعا کرد که ایران یک سند حساس مربوط به طراحی کلاهک هسته‌ای را در اختیار آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قرار داده است. این اقلام به نوشته آسوشیتدپرس تلاشی است برای ممانعت از ارجاع پرونده هسته‌ای ایران به شورای امنیت.
این خبرگزاری در ادامه به نقل از دیپلمات‌های مستقر در وین می‌نویسد: این سند یک و نیم صفحه‌ای بوده و شامل نحوه تعبیه اورانیوم در اشکال نیم کروی مربوط به کلاهک‌های هسته‌ای است. این سند هفته گذشته در اختیار بازرسان آژانس قرار گرفته بود. این دیپلمات‌ها که در ازای افشای اطلاعات محرمانه خواهان محرمانه ماندن نام خود شده بودند می‌گویند: آژانس در واکنش به این امر اسناد و مدارکی را که ایالات متحده برای اثبات فعالیت‌های تسلیحاتی هسته‌ای ایران در اختیار آژانس قرار داده است، به طرف ایران داده و خواهان پاسخ و توضیح شده بودند. این اسناد که البرادعی در گزارش پیشین خود از آن نام برده بود، به گفته دیپلمات‌ها، در نهایت هفته قبل در اختیار آژانس قرار داده شده‌اند.
متن کامل بیانیه نشست 1+5
پنج کشور عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد به اضافه آلمان در پایان نشست دوشنبه شب لندن بیانیه‌ای درباره پرونده هسته‌ای ایران صادر کردند.
در این بیانیه آمده است:
وزاری خارجه چین، آلمان، روسیه، انگلیس و آمریکا و نمایندگان عالی اتحادیه اروپا سی‌ام ژانویه پس از برگزاری نشست مشترک، در مورد این مسائل به توافق رسیدند:
1ـ آنها بر تعهدات خود در قبال پیمان منع گسترش تسلیحات هسته‌ای و تصمیم خود برای جلوگیری از گسترش تسلیحات هسته‌ای تاکید کردند.
2ـ آنها در نگرانی‌های جدی درباره برنامه هسته‌ای ایران اشتراک نظر دارند و متفق هستند که زمان زیادی برای اعتمادسازی از سوی ایران لازم است.
3ـ آنها خواستار توقف کامل فعالیت‌های مربوط به غنی سازی اورانیوم در ایران از جمله برنامه تحقیقات و توسعه تحت نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی شدند.
4ـ توافق کردند که در نشست فوق‌العاده شورای حکام در هفته جاری، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی باید تصمیم خود را درباره اقدامات ضروری از سوی ایران به شورای امنیت سازمان ملل متحد گزارش دهد و همچنین باید همه قطعنامه‌ها و گزارش‌های آژانس بین‌المللی انرژی اتمی مربوط به این مساله را به شورای امنیت سازمان ملل متحد گزارش کند.
5ـ توافق کردند شورای امنیت سازمان ملل متحد باید پیش از تصمیم‌گیری برای اقدام جهت تقویت اقتدار آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، منتظر گزارش نشست مارس شورای حکام آژانس بین‌المللی انرژی اتمی بماند که شامل گزارش درباره اجرای قطعنامه نشست فوریه شورای حکام و قطعنامه آتی نشست مارس است.
6ـ آنها بر تصمیم خود برای ادامه فعالیت برای دستیابی به راه‌حل دیپلماتیک درباره مشکل ایران تاکید کردند.