کالبدشکافی الحوثی‌ها (بخش دوم)

یحیی بن حسین رهبر فرقه هادویه در سال 284 ه-.ق در صعده یمن توانست با ترویج مذهب هادویه، حکومت زیدی را تشکیل دهد. حکومت زیدیها بر یمن به صورت افت و خیز تا استیلای عثمانیان وجود داشت سقوط عثمانیها، زمینه را برای حاکمیت مجدد آن‌ها فراهم کرد و تا سال 1964 حکومت در دست زیدیها بود تا این‌که در این سال اعلام جمهوری شد.
بدرالدین الحوثی که خود یکی از فقهای زیدیه است و 90سال سن دارد پدر حسین الحوثی رهبر سابق الحوثی هاست که در سال 2004 در نبرد با ارتش یمن کشته شد.
الحوثیها در واقع بازوی مسلح شیعیان مظلوم استان شیعی‌نشین صعده هستند که در برابر تهاجمات دولت مرکزی دفاع میکنند.
زیدیها در بسیاری از اعتقادات با شیعیان اثنی عشری مشترک هستند و مراسم عاشورا و جشنهای الغدیر را به طور گسترده برگزار میکنند.
الحوثیها و در راس آن‌ها، عبدالملک الحوثی بر این موضوع تأکید دارند که استان شیعه‌نشین صعده جزئی از خاک یمن است و آن‌ها به هیچ وجه قصد جدایی از آن کشور را ندارند. عبدالملک الحوثی رهبر فعلی الحوثیها و برادر حسین الحوثی بارها بر این موضوع تأکید کرده است که از سوی هیچ کشوری حتی ایران حمایت نمیشود و خواستههایی دارد که دولت مرکزی به آن توجه نمیکند.
اختلاف دیدگاه سیاسی باحکومت مرکزی در مورد آمریکا و اسرائیل، بی‌توجهی دولت به وضعیت خاص استان صعده و انجام نشدن اقدامات عمرانی از جمله مسائلی است که از سالهای پس از وحدت یمن تاکنون همواره باعث درگیری الحوثیها با دولت شده است.
علاوه بر این، بافت قبیله ای و وضعیت جغرافیایی منطقه به عنوان یک عامل طبیعی باعث شده است که دولت مرکزی یمن نتواند الحوثیها را به راحتی شکست دهد.
عبدالملک الحوثی رهبر فعلی جنبش الحوثی از لحاظ فکری و فرهنگی به دلیل دارا بودن شخصیت قوی، پس از کشته شدن برادرش حسین با وجود برادر بزرگ‌ترش یحیی به رهبری این جنبش برگزیده شد و از سال 2004 تاکنون توانسته است با کمک برخی از همفکران برادرش در شباب المؤمن، آن را هدایت و رهبری کند.
وی سخنوری بسیار تواناست و از لحاظ سیاسی نیز به علم روز مسلح است و با توجه به نفوذ پدرش بدرالدین که از ائمه مذهب جارودی (فرقه ای از زیدیه) است که احترام و نفوذ زیادی در یمن دارد، توانسته است بهره فراوانی ببرد. به گفته مخالفان الحوثی ها، تحولات فکری آن‌ها باعث شده است که آن‌ها در افکار و عقاید بسیاری با شیعه امامی احساس نزدیکی کنند و همین موضوع به عنوان نقطه اتهام آن‌ها به عنوان حمایت فکری ایران نامیده میشود.
بدرالدین الحوثی در کتابی باعنوان «زیدیه در یمن» برخلاف عقیده جاری در بین زیدیه مبنی بر درست بودن خلافت ابوبکر، عثمان و عمر، به مخالفت برخاسته و همین موضوع باعث شد که بسیاری از رهبران زیدیه به مخالفت با او برخیزند.
پسرش حسین الحوثی نیز با تأثیرپذیری از افکار پدرش بر موارد مشترک با شیعه دوازده امامی تأکید کرده بود و این باعث شد که دشمنان او را به عنوان کسی که با پیروان خود به عنوان امام منتظر بیعت کرد مورد دشمنی قرار بدهند.
خواسته‌های شیعیان صعده
شیعیان صعده و در راس آن‌ها الحوثیها، جنگ فعلی را یک جنگ مذهبی میدانند که دولت مرکزی یمن بر آن‌ها تحمیل کرده است.
به اعتقاد آن‌ها، وقتی دولت علی عبدالله صالح دچار مشکلات و بحرانهای داخلی میشود، برای این‌که افکار عمومیرا از آن بحران منحرف کند به شیوه‌های خشن متوسل میشود که جنگ در صعده نمونه‌ای از آن است.
به اعتقاد الحوثیها، پایین آمدن قیمت نفت، بحران مالی جهانی و تأثیر آن بر اقتصاد یمن، باعث افزایش بیکاری، تورم و گرانی در کشور شده است و در کنار آن سوءمدیریت حکومت مرکزی، خسارت فراوانی به استانها از جمله استان محروم و شیعه‌نشین صعده وارد کرده است.
اما در مقابل، دولت یمن، حوثیها را شورشیانی میداند که میخواهند حکومت زیدیه که در سال 1964 ساقط شده است را مجدداً احیا کنند.
درحالیکه به اعتقاد سازمان ملل، کشور یمن از جمله کشورهای فقیر در جهان است که با وجود گذشت بیست سال از اتحاد دو بخش آن، هنوز نتوانسته است برنامه مدون اقتصادی از خود داشته باشد.
تحولات داخلی یمن نیز ادعاهای الحوثیها را درمورد بی توجهی و ناتوانی دولت در مسائل کشور نشان میدهد. درحالی که در سال 1990 به دنبال امضای توافقنامه سیاسی وحدت دو بخش شمالی و جنوبی و تشکیل یک دولت متحد شکل گرفت، با این وجود هنوز مردم جنوب نسبت به رفتار دوگانه دولت مرکزی با خود و نادیده گرفتن حقوق شان، اعتراض دارند و از برکنار شدن هزاران مسؤول و سرباز جنوبی در پایان سال 1994 که تاکنون به سر کارهای خود بازنگشته اند، ناخرسند هستند.
مخالفت‌های داخلی ضدجنگ
اکثریت مردم یمن به تبلیغات دولت برای جنگ با الحوثیها بی توجهی نشان میدهند و این جنگ را نوعی برادرکشی و موجب بحرانی تر شدن اوضاع در کشور میدانند.
تظاهرات و اعتراضات مردمی، انتقادات مطبوعات و رسانه‌های گروهی با وجود سانسور شدید خبری، باز هم نتوانسته است از شکل گیری و علنی شدن این مخالفتها جلوگیری کند.
در این راستا حتی «علی سالم البیض» معاون سابق علی عبدالله صالح رئیس جمهور کنونی یمن با صدور بیانیه شدیداللحنی، جنگ فعلی را برادرکشی در آن کشور عنوان کرد و از سربازان یمنی خواست از جنگیدن بر ضد برادران خود در استان صعده خودداری کنند و به روستاها و شهرهای محل زندگی خود برگردند.
این مقام بلندپایه یمنی، دولت مرکزی را عامل بحرانی شدن اوضاع در کشور و آن را در برآورده کردن خواسته‌های مردم ناتوان دانست و گفت: دولت علی عبدالله صالح به جای پاسخ منطقی و مناسب با خشونت به مردم جواب میدهد.
همچنین برخی از نمایندگان مجلس نیز تحت تاثیر زد و خوردهای ارتش و الحوثیها در استان صعده نیز به اتخاذ مواضع سیاسی اقدام کرده اند.
«عبدالعزیز جباری» عضو فراکسیون کنگره مردمی در مجلس نمایندگان یمن در گفت وگو با شبکه خبری العالم، در 24آگوست با تأکید بر این موضوع که درگیری کنونی در یمن به نفع هیچ یک از دو طرف نیست از کشته شدن بی‌هدف هموطنانش ابراز تأسف کرد. وی جنگ فعلی در یمن را یک درگیری سیاسی خواند و افزود: تا وقتی که زمینه تنش و تحریک وجود داشته باشد، درگیری ادامه دارد و این به معنی کشته شدن افراد بیش‌تر از دو طرف است.
شیخ «سلطان السامعی» یک نماینده پارلمان یمن نیز در گفت وگویی با شبکه خبری العالم، دولت این کشور را به دامن زدن به آتش جنگ و فتنه‌های مذهبی در یمن از طریق تشدید جنگ علیه حوثیها در منطقه صعده متهم کرد.
وی تصریح کرد: این جنگ تاکنون، دوازده هزار کشته، 25هزار زخمی و شمار زیادی آواره و بیخانمان بر جای گذاشته و موجب تخریب و ویرانی حدود پنج هزار خانه و بیش از دو هزار مزرعه شده و هزینه ای بالغ بر 5میلیارد دلار را بر خزانه کشور یمن تحمیل کرده است.
جنگ‌های شش‌گانه
حسین بدرالدین الحوثی در نخستین رویارویی شیعیان با ارتش یمن در 19ژوئیه سال 2004 پس از نبردهای خونین در منطقه «مران» در استان صعده به محاصره درآمد و در هشتم سپتامبر کشته شد. در این جنگ بیش از 400 نفر کشته و صدها نفر نیز زخمی شدند و ارتش یمن اعلام کرد که جسد رهبر الحوثیها را در کنار سایر اجساد دیگر مبارزان شیعی در غاری در کوه «سلمان» پیدا کرده است.
در این نبرد که در کوه «سلمان» در استان صعده روی داد پس از جنگ تن به تن حسین بدرالدین نخستین رهبر دینی و نظامی شیعیان زیدی به اتفاق 30 تن از اعوان و انصارش کشته شد و پس از آن دولت یمن اعلام کرد که جنگ با گروه الحوثی در استان صعب العبور صعده به پایان رسیده است.
این درحالی بود که در این نبرد، نیروهای الحوثی بر ارتفاعات و غارهای منطقه صعده در «شعب سلمان» در رشته کوه مران در شمال یمن اشراف کامل داشتند، اما بمبارانهای سنگین هواپیماهای یمن و آتشباری سنگین تر توپخانه آن‌ها را در موقعیت دشواری قرار داده بود و در مقابل پیشنهاد دولت مبنی بر تسلیم شدن یا پذیرفتن مرگ، آن‌ها دومیرا انتخاب کردند و به نبرد تن به تن با نیروهای ارتش پرداختند.
دولت یمن پس از مرگ حسین بدرالدین الحوثی، تصور کرد که بر شیعیان زیدی ساکن در استان صعده تسلط خواهد یافت و منطقه را از وجود مخالفان دولت پاک کرده است، اما آغاز سلسله نبردهای بعدی که موسوم به جنگ دوم ارتش یمن با الحوثیها شد، این واقعیت را به سراب تبدیل کرد.
جنگ دوم
جنگ دوم ارتش یمن و الحوثیها در سال 2005آغاز شد و در این نبرد، پدر حسین الحوثی به نام «بدرالدین الحوثی» رهبری جنگ را برعهده گرفت.
این نبرد در همان روزهای آغازین، 23کشته را در صفوف الحوثیها برجای گذاشت و به گفته ارتش یمن فقط هشت تن از نیروهای ارتش و امنیتی کشته شدند درحالی که نیروهای دولتی موفق به دستگیری 51نفر شده بودند.
بدرالدین الحوثی، پس از این‌که فرزندش حسین توسط ارتش یمن کشته شد، سکونت در صنعا را رها کرد و به کوهستانهای صعب العبور صعده عزیمت کرد.
وی که فقیه و شخص بسیار موجهی ازنظر فقهی و علمی در یمن بود، پیشنهاد دولت برای دریافت حقوق ماهیانه و همراه داشتن 200 محافظ برای تردد در کشور را نپذیرفت و به میدان نبرد با دولت مرکزی در شمال یمن شتافت.
جنگ سوم
این جنگ به رهبری عبدالملک الحوثی برادر کوچک حسین در دفاع از پایگاههای شیعیان زیدی که از سوی نیروهای ارتش موردتعرض قرار گرفته بودند، آغاز شد. در این نبرد، نیروهای دولتی به بهانه آزادی برخی سربازان ربوده شده به یکی از استحکامات الحوثیها در ارتفاعات یورش بردند و به ادعای رسانه‌های دولتی در ابتدای حمله بیش از 80 نفر از آن‌ها کشته شدند.
این درحالی بود که تلفات ارتش فقط 27نفر اعلام شد و در روزهای بعدی نیز دولت به هلاکت 7نفر دیگر که یکی از آن‌ها دارای درجه سرگردی بود، اعتراف کرد. اما درنهایت این جنگ، با عقب راندن ارتش یمن از مواضع و استحکامات کوهستانی پایان یافت و عبدالملک الحوثی برادر حسین بدر الدین همچنان به عنوان رهبر محبوب شیعیان زیدی شناخته شد و جنگهای چهارم، پنجم و جنگ کنونی علیه ارتش یمن راهدایت کرد.
عبدالملک الحوثی به عنوان یک رهبر سیاسی و نظامی از محبوبیت فراوانی در بین زیدیها و یمنی‌ها برخوردار است.
نقش عربستان در سرکوب شیعیان یمن
شیعیان استان صعده که در مجاورت عربستان قرار دارند، بارها و بارها این کشور را به دخالت در امور داخلی یمن و همکاری با دولت علی عبدالله صالح برای سرکوب شیعیان متهم کرده اند.
«یحیی الحوثی» مسؤول سیاسی جنبش حوثیها در خارج از یمن در گفت وگویی با شبکه خبری العالم- خبرهای منابع یمنی و مخالفان دولت عربستان درباره مشارکت ریاض در حمله به شیعیان را تأیید کرد و گفت: جنگ علیه شیعیان که از سال 2004میلادی آغاز شده است، در واقع از سوی عربستان کنترل و هدایت میشود.
یحیی الحوثی اضافه کرد: در سال 2004 علی عبدالله صالح رئیس جمهور یمن، با کمک عربستان به برادران ما در کوه «حران» حمله کرد و در این حملات جنگنده‌های عربستان مشارکت داشتند.
شدت این حملات به اندازه ای بود که در آن زمان جنبش الحوثی اعلام کرد که این حملات از حمله آمریکاییها به شهر «فلوجه» عراق بسیار شدیدتر است.
به گفته یحیی الحوثی، جنگندههای عربستان در ارتفاع پایین و پس از ورود به حریم هوایی یمن، اقدام به بمباران سنگین مواضع الحوثی ها، اعم از اماکن مسکونی و اردوگاه پناهندگان کرده اند.
شاهدان عینی نیز از ورود مستقیم عربستان به صحنه نبرد با الحوثیها خبر میدهند و به گفته آن‌ها، هواپیماهای عربستان پس از ورود به آسمان یمن، مناطق مرزی مجاور عربستان را موسوم به «ملاحیظ» بمباران و سپس به پایگاههای خود بازگشته اند.
گر چه دولت یمن این موضوع را تاکنون تکذیب کرده است، اما گروه الحوثی با نمایش یک فیلم ویدیوئی از تجهیزات جنگی به دست آمده، عربستان را متهم به دخالت مستقیم در مسائل داخلی یمن کردند.
در یکی از این فیلم ها، چند دستگاه خودرو متعلق به عربستان به همراه کارت شناسایی افراد اسناد و مدارکی که مربوط به دخالت وهابیها است به معرض نمایش گذاشته شده است.
همچنین دولت یمن برای فرافکنی، طی روزهای اخیر، کشورهای خارجی را متهم به حمایت از گروه الحوثی کرد.
به علاوه این منابع خبری طی جنگ ششم ارتش یمن با الحوثی ها، از شروع این درگیریها به خواست دولت عربستان خبر دادند و این کشور، امکان استفاده از پایگاههای هوایی برای هواپیماهای جنگی یمن را برای حمله به الحوثیها مطرح کردند.
این در حالی است که از چندی پیش، جنبش الحوثیها، نسبت به ادامه مشارکت فعال عربستان در درگیریهای استان صعده هشدار و اجازه عربستان به استفاده ارتش یمن از خاکش را مداخله در امور داخلی یمن عنوان کرده بود.          ادامه دارد...