گفت‌وگو با مردی که دیگر سخنگو نیست

* حضور سخنگو در یک وزارتخانه یا دولت چه معنایی با خود دارد؟
** دو معنا دارد. یکی اینکه آن دستگاه پاسخگو است، دوم آنکه به مردم احترام می گذارد و مطالب را برای مردم می گوید و نظرات آنها را می شنود و از آن استفاده می کند.
* اگر این دو عنصر که ذات مثبت دارند را بخواهیم در تمام حوزه ها تعمیم دهیم، آیا نظر درستی است که انتظار داشته باشیم همه وزارتخانه ها یا دستگاه ها سخنگو داشته باشند؟
** از ابتدا این بحث در سال های گذشته و حدود 10 سال پیش مطرح شد. به نظرم ضرورت ندارد همه دستگاه ها سخنگو داشته باشند و در دنیا هم مرسوم نیست. چند دستگاه خصوصیاتی دارند که واجد پست سخنگو است. در ایران هم چند دستگاه سخنگو ایجاد کردند، اما ثبات پیدا نکرد، چرا که هر روز در معرض پرسش نبودند و ضرورتی هم نبود که هر روز مسائلی را برای مردم توضیح دهند. کشورهایی که در دنیا این اقدام پسندیده را تمرین کردند، برای دستگاه های معدود سخنگو در نظر گرفتند که در جمهوری اسلامی نیز چنین است.
* آیا حضور فقط چند سخنگوی معدود در دولت وظیفه سخنگو را سنگین تر هم می کند؟
**بله، به ویژه سخنگوی دولت وزارت خارجه هم وظیفه سنگین تری پیدا می کنند، البته در ایران قوه قضائیه سخنگو داردکه کمک می کند به وزات خارجه و دولت که پاسخگوی آن حوزه نباشند. شورای نگهبان هم سخنگو دارد که کمک می کند.
* پیش از سخنگوشدن آیا تصوری از این داشتید که روزی سخنگوی وزارت خارجه می شوید؟
** خیر.
*پس از اینکه متوجه شدید چطور؟ نخستین تصوری که در ذهنتان شکل گرفت، چه بود؟
** در واقع دکتر خرازی به من پیشنهاد دادند و من پذیرفتم. هم کار با رسانه ها را دوست دارم و هم خودم رسانه ای هستم، چرا که نخستین کار من در خبرگزاری بود و همراه با دکتر خرازی و هم اینکه کار جذابی است. این امکان هم وجود دارد که با مردم در ارتباط تنگاتنگ بوده و هیچ لذتی هم بالاتر از ارتباط نزدیک با ملت ایران نیست.
* سخنگو با رسانه ها در تعامل است یا مشغول کنترل آنها؟
** به نظرم حتماً کنترل نمی کند و بیشتر در کنش و واکنش و در تعامل و همکاری است.
* مثالی می توانید بزنید که سخنگو کجا باید خط و حدود رسانه ای را جمع کند و یا کجا ها بیاید و سوءتفاهم ها را رفع کند؟
** خوشبختانه رسانه های ما به بلوغ رسیده و رشد خوبی کرده اند. تجربه هشت ساله من با رسانه ها هم مؤید این است که قریب به اتفاق دوستان رسانه ای دلسوخته هستند و به کار خود عشق می ورزند و ایران و اسلام را دوست دارند. در این فضا دلیلی برای کنترل رسانه ها وجود ندارد، اما برخی چارچوب ها هست که ممکن است ندانند. وظیفه سخنگوها این است که چارچوب ها را تبیین کنند. منافع ملی و کارهایی را که می شود... .
* چارچوب و خط قرمز یکی است؟
** من به دنبال خط قرمز نیستم. خط قرمزها را شورای عالی امنیت ملی تبیین می کند و نه وزارت خارجه. چارچوب یعنی اینکه برای مثال موضوع فعالیت های هسته ای ایران جدی است. خبرنگاران باید بدانند چطور عمل کنند و باید تحلیل و اطلاعات داشته باشند. وظیفه سخنگو این است که تحلیل و اطلاعات را به آنها بدهد و آنها قطعاً مسیر را درست انتخاب خواهند کرد. ما به خبرنگار نمی گوییم چه بنویس و چه ننویس. ما می گوییم این موضوع چه جنس و ماهیتی دارد و پرسش های اساسی آن این است و جمهوری اسلامی این خط را دنبال می کند. آنها خود می دانند چه باید بکنند.
* زمانی که کار سخنگویی را شروع کردید، الگویی هم در ذهن داشتید و یا اینکه به تدریج شخصیت سخنگو شکل گرفت؟
** الگو نداشتم.
* چطور خود را به این وضعیت رساندید که هم چارچوب تعیین کنید، هم تحلیل بدهید و هم در متن خبر باشید و مانیتور کنید؟
** اول لطف خدا بود، دوم و آخر هم لطف خدا. گذشته از این شاید دلیلش این بود که من عاشق سخنگویی بودم و عاشق ارتباط با مردم و توانستم در حد قابل قبول این کار را ادامه دهم.
* در این مدت که مشغول این کار بودید، چند بار این اتفاق افتاد که به خود بگویید ای کاش سخنگو نبودم ؟
** نمی گفتم ای کاش سخنگو نبودم، چون آن را خدمت ارزنده می دانم، اما هر روز و هر ساعت استرس دارد.
* بالاترین نقطه استرس چطور، که در یک لحظه فکر کنید ای کاش سخنگو نبودم و یا این موضع را قرار نبود بگیرم؟
** بارها اتفاق افتاده که آرزو کنم بروم یک گوشه زیر یک درخت بخوابم، ولی این کار سخنگویی را نکنم.
* چند بار در مدت هشت سال این اتفاق افتاد؟
** شاید حدود هفت یا هشت بار.
* به لحاظ زمانی آخرین بار آن کی بود؟
** حدود سه یا چهار ماه پیش.
* آن خصلت و خصوصیت کار سخنگویی که فکر می کنید با کنار رفتن از کارسخنگویی هم با شما همراه باشد، چیست؟
** ارتباط با مردم.
* یک سری رفتارها به طور خودکار در حوزه کار به شخص منتقل می شود. شده سخنگو نباشید، ولی خبری به گوشتان برسد و بگویید باید واکنش نشان دهم و سپس به خود بگویید، من دیگر سخنگو نیستم و ضرورتی ندارد؟
** وقتی چیزی در آدم نهادینه شود خوب این رفتارها را دارد.
* چند تا از این رفتارها در شما به عنوان سخنگو نهادینه شده است؟
** پیگیری اخبار که البته قبلاً هم بود، اما الان بیشتر است. دیگری دقت در گفتار است. این کمک کرد بیش از پیش روی آنچه که می خواهم بگویم، فکر کنم.
* خودتان را اگر در جایگاه سخنگو مورد نقد قرار دهید، نقاط ضعف و قوت خود در این هشت سال را چه می بینید؟
** بعضی وقت ها کم حوصلگی.
* نقاط قوت چطور؟
** دوستانم می گویند، حافظه و حاضر جوابی.
* در این سال ها برایتان پیش آمده پس از تکذیب اخبار به خود بگویید چرا این همه خبر را من تکذیب می کنم؟
** همه خبرها را که تکذیب نمی کردیم، ما تهمت ها را تکذیب می کردیم. اما چاره ای هم نبود. ترجیح می دادم اخباری نباشد که من تکذیب کنم، ولی خب، به اقتضای کار آدم باید برخی مواقع اخبار را تکذیب کند.
* سخت ترین خبری که تکذیب کردید چه خبری بود؟
** از چه نظر سخت؟
* یعنی حواشی آن خبر آنقدر جا افتاده و قبول شده باشد که تکذیب آن کار سختی بود، اما مجبور بودید آن را تکذیب کنید؟
** بعضی مسائل حقوق بشری که از خارج از کشور تحمیل می شد چون آنها ابتدا خبر را جا می انداختند و پس از آن باید تکذیب می شد.
* بهترین خبری که در این هشت سال داده اید، چه بوده؟
** خبر پیروزی ایران در زمینه حقوق بشر و خارج شدن ایران پس از۲۰ سال از حوزه کار کمیسیون حقوق بشر.
* آیا شده برخی رفتارهای سخنگویی در رفتارهای شخصی شما هم تاثیر بگذارد؟
** بله. یک مقدار در چارچوب رفته ام. هنگام حضوردر کوچه و خیابان مجبورم کمی متفاوت از آصفی واقعی عمل کنم.
* در محیط شخصی و خانوادگی و با دوستان چطور؟
** برخی مواقع و در کوچه و بازار آدم بایددر قالب عمل کند که چیز خوشایندی نیست و البته من سعی کرده ام این طور نباشم، اما بعضی مواقع هم بوده.
* تیم خبری که با سخنگو کار می کند چقدر در کار او تاثیر دارند؟
** خیلی زیاد.
* تیم خبری که با شما کار می کردند را چطور ارزیابی می کنید؟
** خیلی خوب بوده است. سرکار خانم افخم، مدیرکل اخبار و اطلاعات ما هستند و خیلی از توفیق های من مدیون ایشان است. البته خیلی از توفیقات من مدیون دکتر خرازی است، چرا که ایشان خیلی به من اعتماد داشتند و اعتماد داشتن به یک فرد، اعتماد به نفس را بالا می برد که خیلی کمک کننده است و دیگر دلیل توفیق همکاری بخش های مختلف وزارت خارجه بود و در اینجا از همه مجموعه وزارت خارجه تشکر می کنم، هم بخش های درون وزارت خارجه و هم سفارتخانه های خارج از کشور.
* یک سخنگو چقدر باید از داخل وزارت حمایت شود؟
** خیلی زیاد.
* اگر نشود؟
** اگر خوب پشتیبانی نشود، گاف می دهد.           ادامه دارد...