تحریم نفتی ایران، مشکلی را حل نمی‌کند

* چرا قیمت نفت در این چند روز با سرعت افزایش یافت؟
** قیمت نفت به دو دلیل بالا رفته است. اول اینکه تقاضای نفت بالا است و تنش در منطقه وجود دارد. اگر منابع جدید نفت پیدا نشود، قیمت نفت بالا می رود. این تنش باعث کاهش میل سرمایه گذاری در حوزه انرژی در منطقه شده است.
وقتی سرمایه گذاری کم شود، تامین نفت برای بازار نیز کم می شود و کشورهای منطقه که فروشنده نفت هستند در جریان تنش قرار می گیرند. جمع این عوامل یعنی بازار نامطمئن که یک طرف قضیه گرانی است. در طرف مقابل این جریان، امنیت انرژی قرار دارد. مذاکرات کشورهای گروه 8) 8 کشور صنعتی( که در روسیه برگزار شد، این کشورها به دنبال جذب منابع انرژی روسیه بودند و امنیت انرژی می خواستند، در حالی که روسیه نظر متفاوتی دارد و می گوید انرژی را باید به قیمت فروخت.
* یعنی 7 کشور دیگر می خواستند زیر قیمت معامله کنند؟
** بله همین طور است. این است که این فضا، فضای عدم تفاهم بین اروپا و روسیه است. همچنین اگر نگاه کلان داشته باشیم می بینیم که تامین انرژی از ضریب اطمینان بالا برخوردار نیست. لذا این مشکل بر بازار تاثیر خواهد گذاشت.
* احتمال می دهید این افزایش قیمت، تا چه زمانی طول بکشد و قیمت نفت به چه بهایی برسد؟
** اگر تنش گسترش پیدا کند، این تغییرات هم رو به افزایش خواهد گذاشت. اگر تنش کاهش پیدا کند و فضا برای سرمایه گذاری آرام تر و آماده تر شود، قطعا قیمت انرژی نیز پایین خواهد آمد.
* احتمال دارد قیمت هر بشکه نفت به 100 دلار هم برسد؟
** حتی ممکن است به بالاتر از 100 دلار هم برسد.
* با این وجود چه اتفاقی برای بورس های نفت و انرژی آمریکا و اروپا خواهد افتاد؟
** وقتی قیمت نفت بالا برود و این بالا رفتن قیمت به جای دلایل اقتصادی بر مبنای دلایل سیاسی و افزایش تنش ها باشد، تصمیم گیری های اقتصادی به هم می ریزد و در بورس هم ممکن است شاهد آشفتگی و به هم ریختگی باشیم، که امری طبیعی است.
* ممکن است آمریکا یا اروپا برای تامین منابع سوختی خود وارد تنش های داخلی کشور های تولید کننده نفت مثل نیجریه شوند و از آن طریق نفت خود را تامین کنند؟ مانند کاری که با عراق کردند.
** هر کشوری پتانسیلی دارد. پتانسیل انرژی نیجریه خوب است اما کافی نیست که به تنش ها دامن بزنند و بعد وارد این کشور شوند و به بهای تامین انرژی خود بگویند ما مشکل را حل می کنیم. کشوری که گزینه این امر می شود باید پتانسیلی مناسب داشته باشد. تمام منابع اصلی نفت و گاز در خاورمیانه است. خاورمیانه باید بستری برای تفاهم باشد، باید آرامش در این منطقه وجود داشته باشد تا امنیت انرژی هم وجود داشته باشد که قیمت ها دچار تغییرات شدید نشوند. کشورها هم باید برای ثبات این منطقه تلاش کنند.
* یعنی آمریکا و اروپا با ایجاد این تنش ها، آتش به خرمن خود می زنند؟
** بله. دقیقا همین طور است. ناآرامی های منطقه به ضرر همین کشورها تمام می شود که مصرف کننده عمده انرژی هستند. پس تنش در منطقه خاورمیانه باعث بالا رفتن نرخ خرید برای آنها می شود.
* حالا نفع آمریکا کدام است،تشدید تنشی که خود به آن دامن می زند یا آرامشی که ما دنبال می کنیم؟
** بستگی دارد که دیگران در قضیه چگونه وارد شوند. یعنی اگر در مورد ایران صحبت می کنیم، بستگی به خودمان دارد. می توانیم قضیه را طوری پیش ببریم که به نفع خودمان شود و آمریکا نصیبی نبرد.
و برعکس می توانیم کاری کنیم که تمام منفعت را آمریکا استفاده کند.
* اگر جنگ به سمت خلیج فارس کشیده شود، به نظر شما چه اتفاق خاصی در اقتصاد انرژی رخ می دهد؟
** اگر جنگ به سمت خلیج فارس کشیده شود، وضعیت نه به نفع ما خواهد بود و نه به نفع جهان. اقتصاد دنیا آسیب جدی می بیند، چون عمده منابع انرژی در منطقه خلیج فارس متمرکز است.
* نخستین کشورهایی که از افزایش قیمت نفت زیان می بینند چه کشورهایی هستند؟
** افزایش قیمت نفت اگر به نفع جهان نیست، به سود ما هم نخواهد بود. تولید کنندگان نفت باید به دنبال بازار پایدار انرژی باشند. ما اعتقاد داریم، انرژی را باید در توسعه صلح و اقتصاد بشر به کار برد. این ما نیستیم که به دنبال افزایش قیمت انرژی هستیم. این آمریکا است که با تصمیمات خود باعث افزایش قمیت انرژی می شود. ما به عنوان کشور تولید کننده انرژی، دنبال ثبات انرژی هستیم و از قیمت های بالا و قیمت های پایین استقبال نمی کنیم. ما اعتقاد داریم قیمت نفت، باید قیمت واقعی خود را داشته باشد. تا اقتصاد جهانی شکوفا شود.
* من از صحبت های شما این طور برداشت می کنم که پیشنهاد هوگوچاوز رئیس جمهور ونزوئلا هم مبنی بر تعیین قیمت پایه برای نفت تولیدی اوپک تاثیر منفی برجریان اقتصاد انرژی خواهد گذاشت.
** کشورهای تولید کننده نفت وظیفه دارند از منافع خود دفاع کنند. قیمت نفت باید یک قیمت منطقی باشد. قیمت نفت سال ها غیر منطقی بوده است و پایین تر از آن قیمتی بود که باید می بود، این به آن معنی نیست که ما خواهان این هستیم که بهای نفت افزایش فراوانی پیدا کند و اقتصاد جهان دچار رکود شود.
* اما با این افزایش قیمت ها بورس های انرژی دچار زیان های بزرگی شده اند. آیا ممکن است بورسی از چرخه خارج شود؟
** شاخص بورس های نفت در همه جا به هم وابسته است. این طور نیست که یک بورس آسیب ببیند و دیگر بورس ها در امان بمانند همه آسیب خواهند دید. اگر جهش قیمت نفت فراتر از جهش کارایی های اقتصادی دیگر باشد، مسلما بر قیمت نفت تاثیر خواهد گذاشت و روی همه بازارهای بورس تاثیر خواهد گذاشت.
اعتقاد داریم قبل از اینکه اتفاق خاصی بیفتد، به سمتی نرویم که فضای جهانی را به سمتی سوق دهد تا در تنش غرق شود.
* یعنی ممکن است تنش به جایی برسد که ایران تحریم نفتی شود؟
** تحریم نفتی ایران مشکلی را از هیچ کسی رفع نمی کند. چون آنچنان نفتی وجود ندارد که بتوان با خروج ایران آن را جبران کرد. کشور ما 18 درصد گاز جهان و 11 درصد نفت کل دنیا را دارا است و می تواند در جهت توسعه جهان نقش داشته باشد. ماباید به جهان اعلام کنیم که می خواهیم از منابع کشورمان برای توسعه جهانی استفاده کنیم.
* آیا بورس نفت ایران در صورت افتتاح می تواند کمکی برای این وضعیت باشد؟
** فکر نمی کنم بورس نفت ایران بتواند نقش مهمی در این بازی داشته باشد.
* ولی اقتصاددانان آمریکایی بورس نفت ایران را تهدیدی برای اقتصاد کشورشان دانسته اند و به جورج بوش پیشنهاد کرده اند تا به هر قمیتی حتی با حکومت نظامی در ایران جلوی فعالیت این بورس را بگیرند.
** بورس نفت ایران تا به این حد نمی تواند برای آمریکا خطرناک باشد. در بورس نفت خیلی از کشورها می توانند وارد شوند. این بورس جهانی خواهد شد. منتها به جای اینکه در لندن، نیویورک یا توکیو باشد می تواند در تهران یا کیش باشد. این بورس می تواند منافعی برای کشور ما تامین کند به شرطی که ماهم خدمات مناسبی ارائه کنیم.