فیلترینگ، برخوردی ساده اندیشانه

* در رابطه با وظایف اصلی سازمان ملی جوانان در حوزه فناوری اطلاعات و همینطور برنامه های این سازمان برای گسترش و ارتقای فرهنگ استفاده از تکنولوژی نوین قرن بیست و یکم صحبت بفرمایید.
** سازمان ملی جوانان ستادی فکری و هماهنگ کننده در رابطه با امور جوانان کشور است و ماموریت اجرایی خاصی در زمینه های مختلف از جمله فناوری اطلاعات ندارد. در واقع هر یک از مسائل و مشکلات مربوط به جوانان متولی خاص خود را در کشور دارد و سازمان ملی جوانان بنا ندارد در حوزه وظایف سایر سازمان ها وارد شود اما نقش سازمان ملی جوانان رصد کردن نیازها و مشکلات واقعی جوانان و برنامه ریزی کلان و ایجاد هماهنگی میان سازمان های اجرایی برای رفع این مشکلات است.
در مورد فناوری اطلاعات نیز نهادهایی چون وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، شورای عالی اطلاع رسانی و شورای عالی فناوری اطلاعات مسوولیت اصلی را بر عهده دارند اما باتوجه به اهمیت و تاثیر بسیار زیاد این فناوری در حوزه های مختلف مربوط به جوانان، این سازمان حساسیت ویژه ای نسبت به آن دارد و تلاش خواهد کرد ضمن شناسایی دقیق وضعیت موجود و مشکلات و نیازهای این حوزه برای رفع آنها برنامه ریزی و هماهنگی لازم را انجام دهد.
مهم ترین اقدامی که تاکنون توسط سازمان ملی جوانان در عرصه فناوری اطلاعات انجام گرفته، گسترش آموزش مهارتهای رایانه ای در میان جوانان است. این سازمان با همکاری سازمان آموزش فنی و حرفه ای و جهاد دانشگاهی امکان فراگیری رایگان مهارتهای رایانه ای را برای تعداد قابل توجهی از جوانان فراهم ساخته است اما در دوره جدید، تلاش ما این است که بیشتر به سمت برنامه های فرهنگی با اهداف مشخص تر برویم. از مهم ترین این برنامه ها می توان به تقویت و گسترش سازمان های مردم نهاد (سمن یا ) NGO در زمینه فناوری اطلاعات و ارتباطات و بهره گیری از این سازمان ها برای ارتقای مهارت های رایانه ای نسل جوان و اجرای طرح ها و برنامه های فرهنگی و تولیدی اشاره کرد.
علاوه بر آن تلاش خواهد شد هماهنگی بیشتری میان نهادها و مراکز تصمیم گیرنده در زمینه فناوری اطلاعات ایجاد شود و از ظرفیت و توان این سازمانها برای ارتقای فرهنگ استفاده از این فناوری در میان نسل جوان بهره گیری بیشتری صورت پذیرد.
* شما مشاور رئیس سازمان ملی جوانان در حوزه فناوری اطلاعات هستید. برای ما از شرح اختیارات و وظایف خودتان بفرمایید و اینکه در حال حاضر عمده ترین و مهمترین برنامه شما چیست؟
** همان گونه که می دانید سمت مشاورت جایگاهی اجرایی و دارای اختیارات نیست. اما مشاور بسته به توجه مسوولان و مجریان می تواند در تصمیم گیریها و برنامه ریزیها نقش تعیین کننده ای داشته باشد.
در حال حاضر مشاور فناوری اطلاعات این سازمان علاوه بر تاثیرگذاری در تصمیم گیریهای کلان مرتبط با این بخش در طرح های اجرایی و فعالیتهای جاری سازمان نیز مورد مشاوره قرار می گیرد. ضمن اینکه طرحهای خاصی مانند جشنواره الکترونیکی پیامبر اعظم (ص) به صورت مستقل در این بخش طراحی و پیگیری می شود.
* شما چند سالی است که وبلاگ می نویسید و عمده فعالیت شما در حوزه وبلاگ نویسی دینی است. با توجه به اینکه اخیرا دفتر توسعه وبلاگ نویسی دینی نیز افتتاح شده، برای جوانانی که در این حوزه فعالیت می کنند و می خواهند حرکات خود را از لحاظ محتوایی و کیفی غنا ببخشند تا وبلاگنویسی دینی را به طوری شایسته معرفی کنند، چه راهکاری دارید؟
** وبلاگ به عنوان رسانه و ابزاری کارآمد می تواند در پیگیری و تحقق بسیاری از اهداف و رسالتهای دینی نقش آفرین باشد. در حال حاضر وبلاگ های فراوانی در حوزه فعالیتهای دینی فعال است و طیف وسیعی از جوانان را به خود جذب می کند اما این وبلاگ ها باید از نظر محتوایی حمایت و تقویت شوند.
طرحهایی چون تاسیس دفتر توسعه وبلاگ دینی می تواند در این زمینه مفید و موثر باشد. برای این منظور می توان اقدامات متعددی انجام داد. یکی از این اقدامات آموزش و تشویق طلاب و جوانان آشنا با مبانی دینی برای ایجاد و فعال نگه داشتن وبلاگهای پرمحتواست. اقدام دیگری که می تواند بر عمق و غنای محتوای وبلاگهای دینی بیافزاید، تشویق وبلاگ نویسان نسبت به افزایش اطلاعات علمی و معرفتی خود و قرار دادن منابع معتبر دینی در اختیار آنان است. برگزاری جشنواره های عمیق و با کیفیت وبلاگ نویسی دینی، ایجاد تشکل و هماهنگی بیشتر میان وبلاگ نویسان، معرفی و تشویق وبلاگ های پرمحتوا، برگزاری برنامه های فرهنگی و آموزشی و مانند آن از دیگر اقداماتی است که می تواند چنین هدفی را محقق سازد.
* تعریف شما از وبلاگ نویسی دینی چیست و در چه صورتی این فعالیت می تواند مفید و مثمر ثمر باشد به طوریکه ضمن افزایش سطح آگاهیهای جوانان، به سرنوشت تبلیغات مستقیم دیگر دچار نشود و ایجاد زدگی نکند؟
** پسوند دینی را با دو نگاه می توانیم به وبلا گ نویسی اضافه کنیم. گاهی یک امر را دینی می نامیم به این دلیل که با قوانین و ارزش های دینی منطبق است. اگر وبلاگ نویسی را از این جهت دینی بنامیم، منظورمان همه وبلاگ هایی است که در مطالب و فعالیت های خود به ارزش های دینی احترام می گذارند. در این صورت فرقی نمی کند موضوع این وبلاگ ها شخصی، سیاسی ورزشی طنز یا هر موضوع دیگر باشد.
با این حساب بیشتر وبلاگ های جوانان ما دینی خواهند بود چراکه اکثر جوانان ما معتقد و متدین هستند اما گاهی منظور ما از دینی بودن یک امر، جهت گیری و موضوع آن است. با این نگاه تنها وبلاگ هایی را می توانیم دینی بدانیم که به موضوعات دینی می پردازند و جهت گیری آنها تبلیغ دین و دفاع از مبانی و ارزش های دینی است.
به نظر می رسد وقتی سخن از وبلاگ نویسی دینی است، نگاه دوم مورد نظر است. بنابراین وبلاگ دینی وبلاگی است که هدف از ایجاد و فعال نگه داشتن آن، پرداختن به موضوعات دینی، تبلیغ معارف و ارزش های دینی و دفاع از دین است اما اینکه آیا در وبلاگ نویسی باید به صورت مستقیم به مباحث دینی پرداخت یا بهتر است از روش های غیر مستقیم و جذاب استفاده کرد، موضوع دیگری است که نیاز به بحث و بررسی جداگانه دارد. شکی نیست که در فعالیت های تبلیغاتی و ترویجی استفاده از روش های غیر مستقیم تاثیر بیشتری دارد اما به هرحال نباید از فعالیت های روشن، صریح و تخصصی نیز غافل شد.
* درحال حاضر آیا آماری تقریبی از میزان کاربران اینترنت در کشور و همینطور تعداد وبلاگ نویسان در دست دارید؟ مقایسه این آمار با سالهای گذشته چه نتیجه ای را نشان می دهد؟
** متاسفانه آمار دقیق و مستندی در این زمینه در دست نیست اما آنچه مسلم است رشد سریع و تصاعدی کاربران اینترنت در سراسر جهان و به ویژه در کشورهای در حال توسعه مانند ایران است. نتیجه روشن این آمار این است که به زودی اینترنت مانند تلفن و دیگر رسانه ها و ابزارهای ارتباطی فراگیر می شود و تحولات بزرگی را در سطح جوامع رقم خواهد زد. در مورد وبلاگ هم طی چهار سال رشد بسیار زیادی را شاهد بودیم و امروز چند صد هزار وبلاگ فعال در کشور وجود دارد.
* برای افزایش ضریب نفوذ استفاده از اینترنت در جامعه به نظر شما چه راهکاری خاصیت عملی و اجرایی بیشتری خواهد داشت و چگونه می توان شرایط را به گونه ای تنظیم کرد که این افزایش، اصالت فکری و عملی هم داشته باشد بطوریکه با افزایش کمی کاربران، کیفیت استفاده از اینترنت هم در کشورمان بالا برود؟
** به زودی اینترنت در همه زوایای جامعه نفوذ و کاربرد پیدا خواهد کرد اما به هر حال هرچه سرعت گسترش آن بیشتر شود، فواید و مزایای بیشتری نصیب جامعه خواهد شد اما شرط اساسی مفید بودن این فناوری کیفیت شیوع و میزان گسترش فرهنگ صحیح استفاده از آن است. متاسفانه بسیاری از دستاوردهای علمی و فنی غرب بدون شناخت کافی و فرهنگ لازم به جامعه ما منتقل شده و همین امر مشکلات و آفت هایی را به همراه داشته است.
در مورد اینترنت هم اگر این اتفاق تکرار شود (که متاسفانه تا حدود زیادی تکرار شده است) شاهد لطمه های بزرگ فرهنگی و اجتماعی خواهیم بود. لذا لازم است نهادها و شخصیتهای فرهنگی و مسوول در این زمینه تحقیق و تامل بیشتری داشته باشند و ضمن شناسایی لوازم و آفت های این فناوری با افزایش محتوا و برنامه های مفید و سازنده، فرهنگ استفاده صحیح از اینترنت را گسترش دهند.
* وضعیت استفاده از اینترنت در میان جوانان ایرانی را چطور ارزیابی می کنید و آیا می توان با راهکارهایی خاص، این استفاده را به مسیرهایی مناسب و علمی سوق داد تا هم اینترنت برای جوانان جذابیت خود را از دست ندهد و هم مثمرثمر باشد؟
** در این رابطه لازم است تحقیقات دقیق و علمی صورت پذیرد. البته تحقیقاتی پیش از این انجام شده است اما من چندان به صحت و اعتبار نتایج آنها مطمئن نیستم. آنچه مسلم است این است که متاسفانه هنوز تا استفاده بهینه و مفید از اینترنت فاصله زیادی داریم و بخش زیادی از استفاده جوانان از این منبع عظیم اطلاعاتی صرف استفاده های بیهوده و غیرمفید می شود اما به هر حال راه هایی برای بهبود این وضعیت وجود دارد.
بی تردید به هر میزان که حجم مطالب و برنامه های مفید و سازنده در این شبکه افزایش پیدا کند به همان نسبت از اثرات و برنامه های مخرب و یا بی محتوا کاسته خواهد شد. یکی از مهم ترین تهدیدات و آفت ها در مسیر جوانان، بی انگیزگی و بی هدفی است. همان گونه که اگر یک جوان بدون مقصد و هدفی خاص در خیابانهای شهر پرسه بزند، انحرافات و مشکلات زیادی در مسیر او قرار خواهد گرفت، در محیط وب نیز اگر وبگردی بدون هدف و برنامه ای خاص باشد، راهزنان بسیاری در کمین خواهند بود و به تدریج فرد را به جایی خواهند برد که هرگز گمان نمی کرده سر از آنجا درآورد.
هدف برنامه ریزان عرصه فناوری اطلاعات و مسوولان فرهنگی باید این باشد که به حدی برای زمان وبگردی جوانان برنامه های جذاب و مفید وجود داشته باشد که او اساسا فرصت پرداختن به فعالیت های مخاطره آمیز و پذیرش دعوت سایتها و افراد سودجو را نداشته باشد.
* نحوه اجرای فیلترینگ در کشور ما می تواند مفید و عملی باشد. به نظر شما اگر فیلترینگ سایت های غیراخلاقی به خانواده ها سپرده شود تا حالت تدافعی برای جوانان ایجاد نشود و همینطور در رابطه با سایتهای سیاسی، به نحوی عمل شود که تصور عدم تحمل مخالفان فکری هم به وجود نیاید، وضعیت چه تفاوتی خواهد کرد؟ عقیده شخصی شما در این زمینه چیست؟
** به هر حال دولت در قبال سلامت اجتماع مسوولیت دارد و نمی تواند نسبت به تهدیدات فزاینده اخلاقی و فرهنگی که بخش عمده آن از طریق اینترنت به جامعه حمله ور شده بی تفاوت باشد اما قبول دارم که این موضوع بسیار پیچیده و ظریف است و اگر گمان کنیم صرفا با فیلترینگ می توانیم در مقابل این تهدیدات ایستادگی کنیم بسیار ساده اندیشانه با این موضوع مهم برخورد کرده اید.
اما اینکه فیلترینگ به خانواده ها سپرده شود چندان مفید و عملی به نظر نمی رسد چراکه بسیاری از خانواده ها امکان یا شناخت لازم را برای این کار ندارند. البته مجموعه ای از اقدامات در این زمینه باید انجام شود که یکی از مهم ترین آنها توجیه خانواده ها و ترویج فرهنگ استفاده صحیح از این فناوری است. در مورد سایت های سیاسی تا حدودی با شما موافقم و به نظرم ما باید بسیار بیشتر از آنچه که نسبت به سایت های سیاسی حساسیت داریم نسبت به سایت های غیراخلاقی حساس باشیم.
* جشنواره الکترونیکی پیامبر اعظم (ص) در راه است. اقداماتی از این دست و با چه موضوعاتی را در برنامه دارید و تصور می کنید برگزاری چنین جشنواره هایی، چه تاثیراتی در فضای روحی و فکری جوانان ما ایجاد خواهند کرد؟
** جشنواره الکترونیکی پیامبر اعظم (ص) یکی از اقدامات مفید و جذابی است که می تواند علاوه بر آثار معرفتی و فرهنگی و ارتقای شناخت جوانان نسبت به شخصیت و سیره پیامبر اکرم(ص)، نتایج مهمی در سالم سازی محیط اینترنت و ترویج فرهنگ استفاده صحیح از اینترنت داشته باشد.
این جشنواره در بخشها و رشته های متنوعی طراحی شده و همه جوانان با همه سلایق و تواناییها می توانند حداقل در چند رشته از آن شرکت کنند. رشته های متنوع هنری در کنار رشته هایی چون کتابخوانی و آموزش الکترونیکی سیره نبوی جامعیت خوبی به این جشنواره بخشیده و امیدوارم با تدابیری که اندیشیده شده است، شاهد برنامه ای بسیار گسترده و پرمخاطب در این زمینه باشیم.
دبیرخانه و محل اجرای تمامی مراحل این جشنواره بزرگ پایگاه اینترنتی www. payambar.ir است. این پایگاه علاوه بر آنکه امکان عضویت و شرکت علاقه مندان را در همه بخش های جشنواره فراهم می کند، نمایشگاهی پویا و جذاب از آثار و فعالیت ها را در طول برگزاری جشنواره ارائه می کند.
* سازمان ملی جوانان برای حمایت از نخبگان حوزه فناوری اطلاعات چه تمهیداتی اندیشیده و برای استفاده از استعدادهای آنان، چه کارهایی انجام می دهد؟
** این حمایتها در قالب طرحها و برنامه های مختلف در حال اجراست اما یکی از طرحهایی که در سازمان در حال پیگیری است، حمایت از سازمان های مردم نهاد (سمن یا ) NGO در زمینه فناوری اطلاعات است. به نظر می رسد این سازمانها بهترین امکان را برای رشد جوانان با استعداد فراهم خواهد آورد.
اکنون جوانان با استعداد زیادی هستند که به دلیل در اختیار نداشتن امکانات، عدم ارتباط با سازمان ها و مراکز بزرگ، عدم امکان حضور در نمایشگاه های تخصصی و مانند آن نمی توانند استعدادهای خود را شکوفا کنند اما اگر آنها در قالب سازمانهایی کوچک و خودجوش متشکل شوند و شبکه ای گسترده در این زمینه ایجاد شود، به آسانی می توان ارتباط و انسجام لازم را میان آنها ایجاد کرد و علاوه بر حمایت های مختلف مادی و معنوی، آموزش های تخصصی را نیز از طریق آنها در سطح گسترده ای در میان جوانان گسترش داد.