مجلس خبرگان و حکومت دینی در ایران

«کتاب مجلس خبرگان و حکومت دینی در ایران» از سوی موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره)، موسسه چاپ و نشر عروج و ستاد شناخت و ترویج اندیشه های امام خمینی در 811 صفحه چاپ و منتشر شده است.
جامعه ایران به دنبال یک دوره طولانی مبارزه سیاسی و در یک پیروزی زود هنگام و ناباورانه در دهم و یازدهم فروردین سال 58 با اکثریت 2/98 درصد به نظام جمهوری اسلامی رای مثبت داد و به تاریخ نظام شاهنشاهی در ایران پایان بخشید.
آنچه مردم به آن رای داده بودند آرمان حکومت علوی بود که روشنفکران دینی نزدیک به یک دهه، پیرامون آن قلمفرسایی کرده بودند، حکومتی که هیچ تصویر روشنی از آن وجود نداشت و حتی در مقطعی از انقلاب با عنوان حکومت اسلامی از آن یاد شده بود. امری که همچنان تا سال 66 در میان روحانیان تراز اول و حتی نزدیکترین افراد به رهبری انقلاب منشا چالش ها و تنش ها شد و تا سال های بعد استمرار یافت.
با استقرار نظام جمهوری اسلامی در ایران پس از رفراندوم فروردین 58 به تدریج ارکان نظام جدید یکی پس از دیگری در کمترین فرصت ممکن و با عجله غیر قابل تصوری استقرار یافت و امام خمینی (ره) در دومین مرحله تحقق وعده های خویش در پاریس و نخستین سخنرانی در بهشت زهرا برای برپایی مجلس موسسان که بعدها از آن به مجلس خبرگان به معنای اسلام شناسان مجرب یاد کردند، همت گماشتند. این اقدام که در نوع خود در تاریخ ایران بی سابقه بود توانست مفهوم و چهارچوب حقوقی را برقرار کند که مجموعه اندیشه ها و آرمان های نیروهای انقلابی را در خویش جای دهد.
به واقع مجلس خبرگان اول که شان تاسیسی داشت توانست نظامی برگرفته از متون دینی، آرمان های سیاسی، تجربه های جهانی مبارزان مسلمان و یک دوره طولانی مبارزه سیاسی و آرمان های شکست خورده مشروطیت در ایران را در قالبی نوین تحقق بخشد که از آن به تولد جمهوری در ایران یاد شده است.
مجلس خبرگان که متشکل از عالمان دینی، نیروهای مذهبی- سیاسی و نیروهای ملی و نیروهای لیبرال بود توانست در کوتاهترین زمان پیش نویس قانون اساسی را که توسط نیروهای انقلابی تهیه و به تایید امام خمینی راحل رسیده بود بررسی و تحولات گسترده ای را در آن ایجاد کند و به جمهوری اسلامی روح و جان تازه ای بدمد. تحولات این پیش نویس و سیر تحلیل آن در استقرار نظریه ولایت فقیه در چهارچوب قانون اساسی کارکردهای گسترده سیاسی یافت امری که قبلا در پیش نویس قانون اساسی به آن اشاره ای نشده بود و منازعات و چالش های بی پایانی را در توزیع قدرت سیاسی در نظام جدید ایران به دنبال داشت و اساس جدیدی را در نظام حکومتی ایران و حوزه های علمیه شیعی برقرار ساخت که در نوع خود در تاریخ ایران بی نظیر بوده است.
پژوهش حاضر چند هدف مشخص را پیگیری می کند که چگونگی شکل گیری مجلس خبرگان قانون اساسی، جایگاه نیروهای اجتماعی و دینی در توجیه و تفسیر حکومتی مبتنی بر دین و شریعت در ایران، سیر تدوین قانون اساسی و نیروهای سیاسی موثر بر آن و چگونگی تحول ساختار قدرت سیاسی و بنیادهای حکومت دینی در ایران امروز از جمله این موضوعات است.
کتاب «مجلس خبرگان و حکومت دینی در ایران» در چهار بخش تدوین شده است. ایران در آستانه انقلاب، جمهوری اسلامی ایران، مجلس خبرگان در ایران و تکاپوهای تدوین پیش نویس قانون اساسی عناوین این چهار بخش هستند.
صورت بندی اجتماعی ایران، اندیشه حکومت دینی در جهان اسلام، امام خمینی (ره) از نقد اجتماعی تا اعتراض به قدرت، احزاب و انتخابات در مجلس خبرگان، حاکمیت فقیه و نظام ولایی در ایران و عدالت اقتصادی بر بنیاد الگوهای عاریتی نیز از جمله فصل هایی است که در این کتاب به آنها پرداخته شده است.