عراق؛ ۳ سال پس از اشغال

بیستم فروردین سومین سالگرد اشغال عراق توسط نیروهاى ائتلاف به رهبرى آمریکا بود، مردم عراق سه سال پیش را بخوبى به یاد دارند که با چه شوقى مجسمه دیکتاتور بزرگ را به زیر کشیدند.
سه سال پیش و هنگام اشغال عراق، بوش و بلر باادعاى استقرار صلح و دمکراسى و رهایى مردم عراق از مشکلاتى که با آن روبرو بودند، وارد عراق شدند. اکنون پس از سه سال آنها بخوبى مى دانند که علاوه بر مشکلات مادى، امنیت نیز از جامعه عراق رخت بربسته است. براساس آمار منتشر شده، تاکنون دو هزار و ۳۴۴آمریکایى کشته و ۱۷هزار و ۳۸۱نفر مجروح شده اند و این تنها بخشى از دستاورد سه سال اشغال است و براى آینده برنامه مدونى وجود ندارد.
نیروهاى آمریکایى طى سه سال گذشته، چند بیلیون دلار هزینه بابت اشغال عراق متحمل شده اند و کشتار متوسط روزانه یکصد نفر در عراق و ادامه خشونت ها دراین کشور نشان مى دهد که آمریکا هم نمى داند در آینده چه برنامه اى خواهد داشت.
در سخنرانى هاى بوش و بلر به مناسبت سومین سالگرد اشغال عراق، محور اصلى و مشترک این بود که هیچ برنامه ریزى براى آینده وجود ندارد و این سخن بوش واقعیت دارد که جدول زمانى خاصى فعلا نمى تواند براى خروج نیروهایش از عراق داشته باشد چرا که وضعیت براى او و همپیمانانش در عراق کاملا مبهم است. از سوى دیگر آمار کشته شدگان دیگر همپیمانان آمریکا در عملیات اشغال شامل ۱۰۳کشته از نیروهاى نظامى انگلیس و ۱۰۴کشته از سایر ملتها مى شود. براساس برخى آمارها، طى این مدت ۶هزار و ۳۷۰نیروى نظامى به همراه ۳۷ هزار و ۹۴۳نیروى غیرنظامى عراقى کشته شده اند. دراین مدت، شورش هاى خیابانى از آمار متوسط روزانه هفت مورد در سال ۲۰۰۳ به ۷۵مورد در سال جارى میلادى رسیده است و آمارهاى خوشبینانه حکایت از آمار ۴۰درصدى میزان بیکارى در جامعه عراق دارد. دراین مدت، متوسط انتظار براى دریافت سوخت از یک دقیقه درسال ۲۰۰۳به یک ساعت در سالجارى افزایش یافته و قطع متناوب برق درطول شبانه روز از دیگر دستاوردهاى این اشغال است.
امروزه براثر استفاده ناجوانمردانه آمریکا از اورانیوم ضعیف شده در جنگهاى شهرى، شیوع انواع سرطان در جامعه عراق عادى شده است و در بسیارى از درمانگاهها بیماران زیادى مبتلا به انواع بیمارى هاى عفونى ناشى از آلودگى هاى خاک و آب و مواد غذایى مشاهده مى شوند. از نظر مسایل فرهنگى نیز «اشغال» مصادف با از میان رفتن بسیارى از آثار باارزش فرهنگى و باستانى عراق شده است. براساس آمارها، حداقل ۱۵هزار قطعه آثار باستانى نشان دهنده تمدن بین النهرین و عراق مفقود شده است. هنوز خانواده هایى هستند که از فرستادن فرزندان خود به مدارس به دلیل بیم از ربوده شدن آنان خوددارى مى کنند و به لحاظ کشتار بى رحمانه جوانان پسر دراین کشور، تناسب جمعیتى از میان رفته است و در آینده بسیار نزدیک عراق شاهد عواقب دهشت بار این مساله خواهد بود. به گزارش ایرنا اینها فقط بخشى از دستاورد اشغالگران در عراق بشمار مى رود و سردمداران آمریکا و انگلیس حق دارند که در برابر سوال سیاستمداران در خصوص برنامه آینده شان سکوت کنند. گرچه ورود نیروهاى اشغالگر به عراق با هدف مشخص صورت گرفت اما وضعیت آینده آنان کاملا نامشخص است و باافزایش خشونت ها، این نیروها نیز سردرگم مانده اند که براى عراق چه برنامه اى در آینده داشته باشند. نگاه صدام به جنگ با آمریکا چگونه است؟نشریه فارین افرز (Foreign Affairs) در شماره مه- ژوئن خود گزارشى از یکى از مطالعات محرمانه پنتاگون درباره رژیم صدام منتشر کرده است. این مطالعه با عنوان «اوهام صدام: نگاهى از درون» تلاش دارد که به نوع نگاه صدام به جنگ مارس ۲۰۰۳ دست یابد. در زیر بخش هایى از یافته هاى این مطالعه آورده شده است.
014400.jpg
به گزارش ایسنا به نقل از پایگاه اینترنتى Opinio Juris در مطالعه صورت گرفته به وسیله پنتاگون سوالاتى درباره جنگ عراق مطرح شده و سعى گردیده که به این سوالات از منظر صدام پاسخ داده شود. از جمله این سوالات و پاسخ هاى آن ها عبارتند از:
الف) آیا صدام سلاح هاى کشتار جمعى داشت؟ پاسخ نه است. اما صدام دوست داشت دیگران، خصوصا در منطقه خاورمیانه فکر کنند که وى این گونه سلاح ها را در اختیار دارد، لذا وى نوعى ابهام حساب شده را در پاسخ به این سوال حفظ کرد. در ماه هاى پیش از آغاز جنگ، وى دریافت که ادامه این بازى مبهم و دوپهلو برایش بسیار خطرناک خواهد بود و نهایتا به همکارى کامل با ناظران تسلیحاتى بین المللى رضایت داد. اما در آن زمان سوابق صدام در دروغ پردازى و بلوف زدن باعث شد که کسى به سخنانش اعتماد و باور نکند.
ب) چه چیزى صدام را مغرور ساخته بود؟ اعتقاد وى مبنى بر اینکه آمریکا نمى خواهد متحمل تلفات در جنگى جدى شود و اگر ضرورت اقتضا کند فرانسه و روسیه او را حفظ خواهند کرد.
ج) صدام درباره چه چیزى نهایت وسواس و دقت را به خرج مى داد؟ وسواس و توجه اولیه وى درخصوص ممانعت از وقوع کودتا در کشور بود. تلاش کامل رژیم او معطوف به جلوگیرى از بروز و ظهور هر گونه مرکز یا مراکز قدرت بدیل در کشور شده بود که مى توانستند تهدیدى براى رژیم او باشند. وى آرایش حیرت انگیزى از نیروهاى نظامى و شبه نظامى براى کنترل اوضاع داخلى به وجود آورده بود؛ وى امکانات خوبى در اختیار آن ها قرار داده بود، آن ها را ناظر یکدیگر کرده بود و هر کسى در این نیروها در هر زمان به دقت تحت نظر و کنترل قرار داشت. این امر به وى اجازه داد که در قدرت باقى بماند. اما او از این نکته غافل بود که نیروهاى مسلح عراق در مواجهه با عملیات هاى نظامى واقعى بر ضد دشمن خارجى کارآمدى لازم را نداشتند.
د) آیا صدام طراح اصلى اقدامات شبه نظامى کنونى در عراق است؟ پاسخ منفى است. او فکر مى کرد که آمریکا هرگز حمله نخواهد کرد و حتى اگر جنگى هم رخ دهد، نتیجه آن به مانند جنگ اول خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ بدون یورش کامل و همه جانبه به بغداد و تسخیر آن خواهد بود. لذا وى پیش از آغاز جنگ تجهیزات و ادوات نظامى زیادى را در سراسر عراق پراکنده و مستقر نمود، تنهابه این امید که پراکندگى آن ها، از نابودى آن ها جلوگیرى مى کند. وى از این پراکندگى دو هدف داشت: یا از آن ها در گام هاى بعدى- اگر جنگ و درگیرى به طول مى انجامید- مى توانست استفاده کند و یا آن ها را براى استقرار کنترل مجدد بر مناطق مختلف کشور مورد کاربرد قرار مى داد (همان گونه که وى در سال ۱۹۹۱ این کار را به هنگام سرکوب شورش هاى کردها و شیعیان انجام داد.)