شناخت غرب (بخش چهارم)

 محسن حلاج‌نیشابوری
ب) آنگلوساکسون ها در جزیره العرب
پس از توطئه⁽⁴⁸⁾ مشترک انگلیس و فرانسه برای سیطره یافتن بر سرزمین های اسلامی بویژه تضعیف حکومت عثمانی که خود را حکومتی اسلامی معرفی می نمود، آنها پس از جنگ اول جهانی مستعمرات عثمانی را بین خود تقسیم نمودند. آنان درست پس از جنگ بین المللی اول به جزیره العرب نیروی نظامی وارد نمودند که فلسطین مورد تجاوز انگلیس⁽⁴⁹⁾ و سوریه و لبنان هدف تجاوز فرانسه قرار گرفتند. انگلیسی ها که از چند قرن پیش در خلیج فارس جا خوش کرده بودند، بالاخره به عراق تجاوز نظامی نمودند و روحانیون اسلام در سال 1920⁽⁵⁰⁾ حکم جهاد صادر فرمودند. عده ای از مجاهدان و طلاب همچون محصلین مدرسه علمیه⁽⁵¹⁾ و آیت ا لله مصطفی کاشانی (پدر سید ابوالقاسم کاشانی، روحانی مبارز در مبارزات ملی شدن نفت ایران) شهید شدند. ⁽⁵²⁾ استعمارگران که با مقاومت های مردمی روبرو شدند، پس از کشتار مردم، فیصل را که فرانسویان در سوریه خلع نموده بودند، بدون توجه به خواست اکثریت شیعه که قریب دوسوم مردم عراق را تشکیل می دادند به سلطنت رسانیده و شیعیان را از حکومت دور نگه داشتند. در لبنان نیز ریاست جمهوری به اقلیت مسیحی واگذار شد. با این اقدامات در واقع اندیشه قومی - مذهبی را جایگزین حاکمیت اکثریت و اندیشه حکومت فراگیر قرار دادند! نه تنها مانع پیوستگی فرهنگی نیروهای اسلامی شدند، حتی اندیشه ملی گرایانه (Nationalism) نه چندان مطلوب رایج در اروپا را هم که ظاهراً اکثریت را در محدوده ملی در نظر داشت با حیله از مردم کشورهای تازه شکل داده شده عراق و لبنان دریغ نمودند. نیرنگ های استعماری ظاهراً قانونی در امور متعددی از جمله تعیین مرزهای بین المللی در جزیره العرب و سرزمین های اطراف آن صورت پذیرفته است که در قسمت ها و عناوین آتی مورد اشاره و بررسی قرار خواهند گرفت.
فصل دوم
صهیونیسم
گروهی از یهودیان افراطی که در سرزمین های مختلف اروپایی پراکنده و مهمترین بروز علاقه آنان ثروت اندوزی و همواره مترصد تأمین هرچه بیشتر منافع خود از هر راهی بودند، سرانجام با مساعدت و حمایت مالی پدرخواندگان سیاسی خود یعنی آمریکا و انگلیس به فکر داشتن کشوری برای خود افتادند. این حرکت سیاسی که با تجدید (Rehash) قصه به تاریخ پیوسته «ارض موعود» تشکیل کشوری را در حول تپه صهیون هدف قرارداد که به صهیونیسم شهرت یافت.
شناخت صهیونیزم
در گذشته ها یهودیان اروپایی در محله های مخصوصی به نام گتو (ghetto) زندگی می نمودند، آنها به علت در اقلیت بودن و جدا زیستن طبیعتاً از امتیازهایی هم محروم می ماندند. علت اصلی جدایی ها پافشاری متعصبانه آنان بر حفظ رسوم و باورهای پدرانشان بود. البته این نگرش متعصبانه برایشان چنان عادی بود که حتی برای فرزندانشان نام بخش های کتاب عهد عتیق را انتخاب می کردند، همچون: استر (Esther) و روت (Ruth) برای دختران یا ا زقل (Ezekiel)، دانیل (Daniel)، ساموئلSamuel) و ناهوم (Nahum) برای پسران. محرومیت گتونشینان، روشنفکرانی چون موزس مندلسون⁽⁵³⁾ (Moses Mendelsson) را به فکر انداخت که با حمایت تجار، نمایندگان حکام و شاهزادگان اروپایی نهضتی به نام روشنفکران⁽⁵⁴⁾ Haskala) را ایجاد نماید. یکی از مراکز اولیه این حرکت شهر برلین بود، هدف این جنبش وارد نمودن یهودیان به جریان فرهنگ اروپایی و اصلاح فرهنگ سنتی بود. برای از میان برداشتن زندگی در گتو، فراگیری زبان جوامع وسیع تر اروپایی و رها کردن زبان ییدیش (Yiddish) و روش جدایی دین از حکومت (Secularism) ترویج می شد. این دگراندیشی جوامع یهودی در شرق سبب مسلمان شدن گروه هایی در کاشان شد که جدیدی نامیده می شدند و در ترکیه سبب پیدا شدن دونمه ها گردید. اما گروه های دارای افکار تعصب آمیز همچنان برخواست خود پافشاری می کردند. گروهی از این متعصبین به رهبری تئودور هرزل ⁽⁵⁵⁾  Herzel Teodor روزنامه نگار اتریشی که بنا بر نظریه وی «چنانچه یهودیان با نیرویی خارجی تحت فشار قرار گیرند به طور طبیعی به سوی تشکیل ملتی هدایت می شوند» در سال 1897 اولین کنگره صهیونیستی را در شهر بازل (Basel) سوئیس تشکیل داد. وی مرکز حرکت شوم⁽⁵⁶⁾ را شهر وین قرار داده و هفته نامه ای را به نامه »Die Welt« به زبان آلمانی منتشر می کرد، تا سال 1901 میلادی کنگره سالیانه و بعد از آن هر دو سال یک بار تشکیل می شد. پس از رد تقاضای خودمختاری آنان در فلسطین توسط سلطان عثمانی در سال 1903 دولت انگلیس با پیشنهاد ارایه شش هزار مایل مربع (معادل 15500 کیلومتر مربع) از سرزمین اوگاندا تمایل به همکاری خود را آشکار نمود، اما صهیونیست ها همچنان بر فلسطین اصرار ورزیدند. پس از مرگ هرزل به سال 1904 مرکز یهودیان از وین به کلن (Cologne) و سپس به برلین منتقل شد، تا پیش از جنگ بین المللی دوم مهاجران صهیونیستی که بیشتر از روسیه بودند توسط صهیونیست های اتریشی و آلمانی⁽⁵⁷⁾ رهبری می شدند.
در سال 1905 عده ای از یهودیان روسیه به عنوان پیشگامان با حمایت انگلیسی ها به فلسطین مهاجرت نمودند. در سال 1914⁽⁵⁸⁾ حدوداً (90000) نود هزار یهودی در فلسطین بودند که تحت حمایت بارون ادموند روچیلد⁽⁵⁹⁾ قرار داشتند. با آغاز جنگ بین المللی اول یهودیان روسیه که در انگلستان زندگی می کردند بر تشکیل کشوری صهیونیستی اصرار ورزیدند. برای انجام این برنامه از پیش طراحی شده با عملیاتی تحت عنوان افزایش عملیات ضدسامی اروپاییان⁽⁶⁰⁾ مهاجرت یهودیان شدت یافت! در اینجا سؤالی خودبه خود به ذهن هر کس که تاریخچه صهیونیسم را دنبال می کند متبادر می شود، آیا این افزایش مهاجرت یهودیان مطابق همان نظریه «فشار نیروهای خارجی» هرزل برای تشکیل ملتی صهیونیستی نبوده است؟ البته برای توجیه اظهار می شود⁽⁶¹⁾ درگیری اجتناب ناپذیر بود! آیا غصب سرزمین فلسطینیان با افزایش مهاجرت تحت حمایت انگلیس برای تضمین پیروزی در درگیری های غیرقابل اجتناب بعدی نبود؟ سرانجام ناهوم سوکولف (Nahum Sokolow) و حیم وایزمن (Chaim Weizmann) رهبر یهودیان لندن حمایت وزیر خارجه انگلستان آرتور جیمز بالفور (Arthur James Balfour) را ]که طی نامه ای مشهور به اعلامیه بالفور خطاب به لیونل والتر روچیلد⁽⁶²⁾ رهبر یهودیان انگلستان که در تاریخ دوم نوامبر 1917 ارسال شد و چنین نوشت[ به دست آوردند:
«پادشاهی حضرت امپراطور به دیده عنایت به مسئله تأسیس وطن قومی برای ملت یهود در فلسطین می نگرد و نهایت کوشش خود را جهت انجام این هدف مبذول خواهد داشت، همانگونه که به روشنی توجه دارند که انجام هیچ عملی برضد و علیه حقوق مدنی و دینی گروه های غیریهودی در فلسطین یا مراکز سیاسی و حقوقی که یهودیان در سایر کشورها از آن بهره مندند، مجاز نیست. »⁽⁶³⁾
دولت انگلستان⁽⁶⁴⁾ حمایت خود را برای تشکیل دولت صهیونیستی در فلسطین در مقابل کسب حمایت یهودیان برای فعالیت های جنگی متفقین اعلام نمود. این حمایت هنگامی اهمیت بیشتری پیدا می کرد که حکومت انگلستان⁽⁶⁵⁾ در سال 1918 فلسطین را اشغال نمود و بالاخره در سال 1920 میلادی⁽⁶⁶⁾ فلسطین تحت قیومیت استعمار انگلیس قرار گرفت. تقویت روحیه صهیونیست ها در اثر اعلامیه بالفور سبب افزایش مهاجرت یهودیان تحت قیومیت انگلستان گردید و تعداد آنان در سال 1933⁽⁶⁷⁾ به 238 هزار نفر رسانیده شد، اما هنوز تعداد یهودیان بسیار کمتر از اعراب فلسطینی بود و لازم بود سیر آهسته مهاجرت، افزایش یابد. با بهانه پیشرفت نازیسم ⁽⁶⁸⁾ در آلمان طی دهه های 1930 و 1940 مهاجرت صهیونیست ها به فلسطین تحت حاکمیت انگلستان شتاب گرفت، ثروتمندانشان معمولاً به ایالات متحده آمریکا می رفتند. انگلیس موضوع اسکان مهاجران را به شرکت دوجانبه با آمریکا (Anglo-us) ادامه داد⁽⁶⁹⁾ و سرانجام بعد از جنگ دوم جهانی انگلیس⁽⁷⁰⁾ به طور داوطلبانه قیومیت خود را به سازمان ملل که تازه تأسیس یافته بود واگذار نمود و سازمان ملل نیز در تاریخ 29 نوامبر 1947 بیت المقدس را بین المللی و بقیه فلسطین را به بخش های متعلق به یهودیان و فلسطینیان تقسیم نمود بدین ترتیب به یهودیانی که طی قیمومت انگلستان به فلسطین وارد شده بودند رسمیت بین المللی داده شد!