دیدار در آلاسکا

امیرعلی ابوالفتح
ایالت آلاسکا علاوه بر دنیایی از یخ و نفت، ویژگی دیگری برای ایالات متحده آمریکا دارد و آن اینکه دومین پایگاه رهگیری ضد موشکی این کشور در این ایالت قرار دارد. از این رو بی دلیل نیست که آلاسکا میزبان دیدار دونالد رامسفلد وزیر دفاع آمریکا با سرگئی ایوانف همتای روسی وی است. در دیدار رامسفلد با ایوانف علاوه بر موضوعاتی نظیر بحران اتمی کره شمالی، برنامه های هسته ای ایران و آینده خاورمیانه، مساله سپر دفاع موشکی آمریکا جدی ترین موضوع برای مذاکره خواهد بود. رامسفلد قصد دارد تاسیسات رهگیری موشکی آلاسکا را به همتای روس خود نشان دهد تا شاید از این طریق نگرانی مسکو را از نقض پیمان ABM کاهش دهد.
جورج بوش رئیس جمهوری آمریکا در سال ۲۰۰۲ که جهان همچنان در تب و تاب حادثه تروریستی ۱۱ سپتامبر قرار داشت، خروج کشورش را از پیمان منع تولید موشک های ضد موشک موسوم به ABM اعلام کرد. این پیمان در سال ۱۹۷۲ میان ایالات متحده و اتحاد شوروی به امضا رسید و پایه ای برای توازن استراتژیک هسته ای قلمداد می‌شد.
براساس این پیمان، هردو کشور آمریکا و اتحاد شوروی مجاز بودند که تنها یک پایگاه رهگیری موشکی در خاک خود مستقر کنند تا درصورت حمله اتمی طرف مقابل، با شلیک موشک های ضد موشک، خود را از این حملات مصون دارند. ممنوعیت تولید موشک های ضد موشک از این جهت میان دو ابرقدرت مورد توافق قرار گرفت تا احساس آسیب پذیری آنان در حمله متقابل هسته ای را از بین نبرد. تنها با حفظ چنین احساس خطری امکان بازداشتن یکی از دو ابرقدرت هسته ای برای راه اندازی جنگ اتمی وجود داشت.
این توافق پس از ۳۰ سال از سوی واشنگتن به کنار گذاشته شد. بهانه جورج بوش برای خروج از پیمان ABM توان موشکی کره شمالی است. آمریکایی ها نگران اصابت موشک های دوبرد مسلح به کلاهک های هسته ای کره شمالی هستند. این موشک ها از آنچنان بردی برخوردار هستند که می توانند ایالت های ثروتمند و پر جمعیتی نظیر کالیفرنیا را هدف قرار دهند. به همین دلیل استراتژیست های پنتاگون برای دفاع از خاک ایالات متحده، طرح سپر دفاع موشکی، استقرار یک پایگاه رهگیری موشکی در آلاسکا و نهایتا خروج از پیمان ABM را مطرح کردند. اکنون همین طرح در آمریکا در حال اجراست.
اگرچه برخی از آزمایش های ضد موشکی آمریکا شکست خورده است، اما احداث پایگاه رهگیری موشکی در آلاسکا توازن قوا را به شکل چشمگیری به نفع آمریکا تغییر داده است. این مساله برای روس ها که علیرغم فروپاشی بلوک شرق همچنان برای حفظ برابری با آمریکا یی ها تلاش می کنند، نگران کننده است.
مسکو به جای اعلام رسمی خروج از ABM و احداث یک پایگاه پرخرج رهگیری موشکی دیگر، تصمیم دارد قابلیت های موشکی خود را ارتقا بخشد تا امکان نفوذ به هر سیستم دفاع موشکی را بدست آورد. این مساله بیانگر آن است که علیرغم گذشت ۱۵ سال از پایان جنگ سرد، رقابت تسلیحاتی میان ایالات متحده آمریکا و روسیه به عنوان وارث اتحاد شوروی با قوت ادامه دارد. بنابراین به نظر نمی رسد که دیدار رامسفلد و ایوانف در آلاسکا نیز بتواند سرعت این رقابت را کاهش دهد.