درباره سفر عنان به تهران

محمدعلی مهتدی ـ کارشناس خاورمیانه
به نظر می رسد، هدف از سفر کوفی عنان به تهران تقویت نظام بازرسی از طریق افزایش بازرسان آژانس بین المللی انرژی هسته ای و افزایش تعداد دوربین ها در تأسیسات هسته ای ایران است؛ به طوری که همه چیز کاملاً تحت کنترل آژانس باشد.
مهمترین هدف از سفر دبیرکل سازمان ملل به ایران مذاکره در مورد تحولات هسته ای ایران، تحولات لبنان و اجرای قطعنامه 1701 و فراهم کردن زمینه برای پایان دادن به محاصره هوایی و دریایی لبنان بود. طبیعتاً دبیرکل سازمان ملل عوامل و ابزارهای مهمی برای اعمال فشار در اختیار ندارد، در نتیجه تلاش ایشان یک تلاش دیپلماتیک برای ایجاد فضای مناسبتری در جهت پیشرفت برای حل بعضی از معضلات و مشکلات منطقه است.
مسئولین جمهوری اسلامی ایران نیز برای کمک به اجرای قطعنامه 1701 اعلام آمادگی کردند؛ منتهی در عین حال به دبیرکل گفته شد که این مشکلات ناشی از یک بحران ریشه ای است و تا زمانی که به آن ریشه پرداخته نشود، مشکلات به طور کامل حل نمی شود، بنابر این هر اقدامی که در جهت آرام کردن منطقه برداشته شود، جنبه مسکن خواهد داشت و نه جنبه علاج.
ظاهراً دبیرکل برای قانع کردن اسراییل برای پایان دادن به محاصره لبنان نیاز داشت تا نظر مساعد و همکاری ایران و سوریه را داشته باشد و این دو کشور هم برای آن که بهانه ای در دست اسراییل برای ادامه محاصره لبنان نداده باشند، این قول همکاری را به آقای دبیرکل دادند.
ایشان برای هولوکاست تقدسی قایل شد و این را با اهانت از طریق چاپ کاریکاتورهای اهانت آمیز به پیامبر اکرم(ص) در دانمارک مقایسه کرد؛ یعنی به نظر رسید که مسأله هولوکاست از دید ایشان در غرب از چنان قدسیتی برخوردار است که هیچ کس نبایست، هیچ علامت سؤالی، ولو در چارچوبهای پژوهشی و علمی نسبت به این مسأله عنوان کند. به نظر رسید که اقدام آقای کوفی عنان در این مورد و سخن راندن از این مسأله، بیشتر برای راضی کردن اسراییل و آمریکا انجام شد و پیامی که ایشان می خواست از این طریق بفرستد، متوجه غرب بود تا آنها نسبت به تلاش آقای کوفی عنان در این منطقه نظر مثبت تری داشته باشند و مأموریت ایشان را تسهیل کنند.
اما از سوی دیگر بحث برنامه هسته ای ایران هم در دیدار کوفی عنان مطرح شد. طبیعتاً آقای کوفی عنان به عنوان دبیرکل سازمان ملل متحد نمی تواند از چارچوب حقوقی خارج شود و این همان چارچوبی است که جمهوری اسلامی ایران در آن حرکت می کند. منطق ما منطقی منطبق بر قانون است؛ یعنی منشور ملل متحد و معاهده منع گسترش سلاحهای هسته ای که ایران آن را امضاء کرد و به عنوان عضوی از این معاهده حقوقی دارد که بایستی به این حقوق برسد و نمی تواند از این حقوق صرف نظر کند.
با تأکید بر این که این منطق نمی تواند مورد انتقاد شخص آقای کوفی عنان قرار گیرد و با توجه به مصاحبه ای که ایشان در مصاحبه با لوموند داشت، به نظر رسید که آقای کوفی عنان، راه حل میانی را دنبال می کند و آن تقویت نظام بازرسی از طریق افزایش بازرسان آژانس بین المللی انرژی هسته ای و افزایش تعداد دوربین ها در تأسیسات هسته ای ایران است؛ به طوری که همه چیز کاملاً تحت کنترل آژانس باشد و به این ترتیب جایی برای شک و تردید در صلح آمیز بودن برنامه هسته ای ایران نماند.
اگر این نظر ایشان مورد قبول غرب و آمریکا هم قرار بگیرد، طبیعتاً این مسأله قابل حل خواهد بود و نیازی به تهدید و بردن مسأله به شورای امنیت نیست و ما امیدواریم آقای کوفی عنان در بازگشت از این سفر بتوانند بقیه گروهها را نسبت بهحق قانونی جمهوری اسلامی، قانع کند.