اروپا پیشنهاد جدیدی به ایران می‌دهد

* جناب آقای دکتر بیگدلی! سفر آقای عنان در مقطع موجود از چالش هسته ای ایران و غرب بسیار حایز اهمیت بود و باید آن را سفری ویژه تلقی کرد. بسیاری از تحلیلگران معتقدند، این سفر در آستانه مذاکرات جدید هسته ای تا حد زیادی در انعطاف بیشتر غرب بویژه اروپا در برابر ایران متمرکز بوده و می تواند منشأ اثر باشد. اهداف این سفر و دستاوردهای آن را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
** سه هدف و برنامه اصلی برجسته در سفر آقای عنان به ایران مطرح بود. یکی رایزنی دوباره پرونده هسته ای ایران که در این باره وی مذاکراتی با رئیس جمهوری، وزیر خارجه و آقای لاریجانی داشت و از آنجا که مواضع ایران در این زمینه اعلام شده و مورد تأکید است، به نظر نمی رسد آقای عنان نیز توانسته باشد تغییری در شرایط ایجاد کند.
هدف دوم سفر آقای عنان متوجه موضوع لبنان و شرایط و پارامترهای منطقه ای اجرای قطعنامه 1701 بود. ایشان در یک رایزنی منطقه ای به دنبال برخی تضمینها برای حفظ وضع موجود است و از آنجا که به نظر می رسد ایران معتقد است اهداف مورد نظر و مطلوب از نتیجه جنگ لبنان به دست آمده و تهران می تواند در مسیر پیروزی حزب‌الله بخش عمده ای از فشارهای غرب را در ارتباط با پرونده هسته ای خنثی کند، آقای عنان آن گونه که اذعان داشته، توانسته به توافقهایی در این زمینه دست یابد.
طبیعی است، بخشی از هدف آقای عنان در این مسیر تحقق خواست غرب برای تبدیل حزب‌الله به یک نیروی صرفاً سیاسی در عرصه لبنان است.
باید توجه داشت آقای عنان در سوریه هم به دنبال ایجاد نوعی تعهد برای سوریه در همین راستا بود که احتمالاً بشار اسد قولهای مساعدی را در این زمینه به وی داده است. پوشیده نیست سوریه گامهای بزرگتری را به سمت غرب برمی دارد و مذکرات پنهانی سوری ها با آمریکا نشان می دهد آنها در حال جدا کردن سوریه از جریان مقاومت در منطقه هستند.
اما هدف سوم آقای عنان در این سفر پرداختن به موضوع حقوق بشر بود و گویا وی مایل بوده است از برخی زندانها بازدید کند که این امر انجام نشد و دیدار ایشان با مقام معظم رهبری را نیز اگر لغو شده پنداریم شاید آقای عنان در این هدف خود که شاید هم باید گفت که نوعی زیاده خواهی از جانب ایشان نیز بوده، توفیقی نداشته اند و از این نظر تهران را راضی ترک نکرده‌اند.
* آقای عنان در مصاحبه خود پس از دیدار با وزیر خارجه درباره موضوع چالش هسته ای ایران گفته است، ایران اعلام کرده حاضر است درباره همه چیز بدون پیش شرط مذاکره کند و همه موارد روی میز مذاکره قرار دارد و روشن است. نگاه دبیرکل به این مناقشه خوشبینانه به نظر می رسد، آیا گمان می کنید شرایط مذاکره پس از بازگشت کوفی عنان به سمت تسهیل تغییری خواهد داشت؟
** آقای عنان اظهار امیدواری کرد در ملاقاتی که میان سولانا و لاریجانی در روزهای آینده انجام خواهد گرفت شرایط این مناقشه از حالت منقبض موجود بیرون بیاید. درباره اینکه این مناقشه چه شکلی پیدا کند برخی از تحلیل گران معتقدند، ایران به این سو حرکت می کند که در سایه مذاکرات اگر انجام شود، به صورت محدود برخی خواسته های غرب را در کوتاه مدت محقق کند. اگر این گونه شود شاید گشایشی برای ادامه مذاکرات باشد و اگر قرار باشد تهران انعطاف بیشتری در این عرصه در برابر امتیازهای بیشتر از سوی غرب نشان دهد به نظر می رسد این شیوه راهکار مناسبتری است تا آنکه با ارایه امتیازهای بیشتر به روسها در عرصه فناوری هسته ای و غنی سازی با آنها وارد معامله شویم.
* دو دیدگاه در حوزه سیاست غرب و آمریکا در برابر مناقشه هسته ای ایران وجود دارد. دیدگاه اول معتقد است، غربیها در بحث برخورد سخت یا تحریم ایران جدی و متحد نیستند و عملکرد آنها تاکنون نوعی جنگ روانی است که می کوشد ذهنیت ایران را تحت تأثیر قرار دهد.
اما دیدگاه مخالف بر این باور است که غرب در اجرایی کردن این تهدید خود جدی است و تأخیر موجود ناشی از برخی اختلاف نظرها در مسیر دیپلماسی چند هفته آینده برطرف خواهد شد. اما آقای عنان اعلام کرد یکی از اهداف او در این سفر رسیدن به تفاهمی نزدیکتر با ایران بوده و در بازگشت آن را با گروه پنج مطرح خواهد کرد. آقای عنان به عنوان دبیرکل سازمان ملل تا چه حد برای ایفای چنین نقشی توانایی دارد و اصولاً روند تحولات این عرصه و این شورا را به کدام یک از دیدگاههای مطرح شده نزدیکتر می‌دانید؟
** بر این باورم که سفر آقای عنان در چارچوب استراتژی کاهش مقطعی فشارهای سیاسی بر ایران بوده و استراتژی ای که به ویژه فرانسویها دنبال کرده‌اند.
این نشان دهنده آن است که در تروئیکای غرب یکدستی و وحدت لازم وجود ندارد، زیرا آنها از برخورد با ایران متضرر خواهند شد و اصولاً منطقه نیز تحمل آن را ندارد.
طبیعی است ایران هم مایل نیست چنین اتفاقی رخ دهد. نتیجه آن است که این محاسبه که سفر آقای عنان یک سفر عادی و معمولی نبوده و برای دو طرف پرونده هسته ای بسیار حایز اهمیت به شمار آید و از این منظر نشانه های مثبت زیادی در آن به چشم می‌خورد.
* دیدگاه شما درباره مذاکرات آینده لاریجانی ـ سولانا چگونه است؟
** طبیعی است ایران نمی تواند خواسته عمده و اصلی غرب یعنی تعلیق را در پاسخ به بسته آنها محقق کند، اما تصور من این است که آقای سولانا در دیدار آینده خود امتیازات دیگری را که اروپا در نظر گرفته به ایران ارایه می کند تا شاید شرایط موجود را تغییر دهد.
باید گفت، سیاست آمریکا در سرسختی برابر ایران موقعیت آنها را در افکار عمومی تنزل داده و اروپاییها این مسأله را به خوبی درک کرده اند. یعنی اینکه اگر آمریکا تمام خواسته های خود را با زور و بدون ارایه هرگونه امتیاز دنبال کند او را در موقعیت نامطلوبی قرار می‌دهد.
ارایه بسته از سوی اروپا نیز نوعی واکنش به درک آثار این سیاست غلط بود و به نظر می رسد مسیر حرکت آنها در راستای توسعه و تقویت این مسیر برای رسیدن به یک توافق ممکن است و از این منظر، معتقدم آقای سولانا در ملاقاتها و دیدارهای آینده با پیشنهادهای بیشتری سر میز مذاکره خواهد آمد.