جنگ لبنان و بازنگری در پیمان طائف

کریم جعفری
جنگ میان حزب‌الله و اسرایل در حالی پایان گرفت که برخی از محافل غربی بر آن بودند تا این اندیشه را غالب کنند که اسرایل پیروز میدان جنگ بوده است. این تحلیل که بیشتر از طرف مقامات ارشد آمریکایی عنوان شد، سرپوشی بود برای پوشاندن آنچه خود سبب آن بودند. اما اغلب کارشناسان سیاسی و نظامی جهان برخلاف آمریکایی ها به این تحلیل صحیح رسیدند که این مقاومت اسلامی حزب‌الله بود که شکست سنگینی را بر پیکر ارتش رژیم اسرایل وارد کرد تا تمام معادلات منطقه ای و داخلی به هم بخورد. با نگاهی به جنگ اخیر متوجه چند نکته اساسی می شویم که پرداختن به آنها برخی گره های کور جنگ و نتایج به بار آمده از آن را مشخص می‌کند.
جنگ در حالی شروع شد که حزب‌الله برای آزادی اسرای در بند خود ناچار شد از ارتش اسرایل اسیر بگیرد، اما اسرایل با برنامه ای از پیش طراحی شده آتش تهیه سنگینی را بر روی لبنان تدارک دید اما اگر اسرایل در هدفش در حمله به لبنان که همانا نابودی حزب‌‌الله بود می رسید، چه آینده ای در پیش بود؟ این در سایه پیروزی مقاومت و ناکامی دشمن کاملا مغفول مانده است. در صورت وقوع این امر به صورت انکارناپذیری تحولات عمده ای در سطح منطقه صورت می گرفت و اگر در مقیاس خاورمیانه جدید خانم رایس نبود اما می توانست در درون لبنان چالش های عمده ای را به وجود بیاورد؛ سوریه را بیش از پیش منزوی کند و مشکلاتی برای ایران به وجود بیاورد.
در این صورت بود که حزب‌الله می بایست جایگاه خود را به سایر گروه های مخالف خود در لبنان می داد و وضعیت یک بار دیگر به سال های دهه 70 و80 باز می گشت که شیعیان هیچ سهمی در قدرت نداشتند.
هرچند این تحلیل به اوضاع داخلی لبنان بازمی گردد اما واکنش های پس از پایان جنگ خود نمونه ای عیان از تحولات روی داده در لبنان بود. فواد سنیوره هرچند در مقام نخست وزیر لبنان ناچار شد در سایه حملات سنگین اسرایل از مقاومت حمایت کند اما متحدان وی در مجلس به هیچ روی حاضر به پذیرفتن پیروزی مقاومت نبودند و درصدد آن بودند تا به هر نحو ممکن این پیروزی را زیر سوال ببرند، همزمانی این خواست با تبلیغ گسترده رسانه ای در غرب و برخی از رسانه های عربی نشان از این نگرانی روزافزون می‌داد.
حال با توجه به این نکته که اگر حزب‌الله در جنگ مغلوب می شد سرنوشتی جز بازگشت به دهه 70 و یا در بهترین حالت دهه 80 و تبدیل شدن به یک نیروی بی اثر و منفعل را نداشت، این نیروی سیاسی و نظامی لبنان باید چگونه از این پیروزی به وجود آمده استفاده کند؟ آیا زمان آن نرسیده که این پیروزی که معادله منطقه ای و حتی جهانی ـ با توجه به امیال آمریکا و برخی قدرت های غربی ـ را به هم زده به نفع خود از آن استفاده کند؟ چرا روزی پس از پایان جنگ شخصی چون ولید جنبلاط رئیس دروزی های لبنان در برابر رسانه های تصویری حاضر می شود و سیدحسن نصرالله را بازخواست می‌کند؟
چرا آقای سعد الحریری که تا جنگ ادامه داشت وارد کشور نشد بعد از جنگ در میان تشویق هوادارانش که در خانه های امن خود به سر می بردند، دادخواهی سرداد و هرگاه فرصت می کرد کنایه ای به حزب‌الله می زد؟ چرا آقای میشل عون که در 33 روز جنگ انگار آب شده و زیر زمین رفته به محض باز شدن فضا بیرون می آید و می خواهد گروه 14 مارس همچنان به کار تفرقه افکنانه خود ادامه دهد و می خواهد مقاومت خلع سلاح شود؟
آنچه به نظر می رسد، نگرانی عمیق و شدید آنها از پیمان طاف است که با زور آمریکا و فرانسه و برخی کشورهای عربی چون عربستان و مصر در دوره ای به امضا رسید که مقاومت لبنان به این حد از رشد و بالندگی نرسیده بود. در این پیمان بر اساس تقسیم پست های قدرتی که صورت گرفت شیعیان کمترین مناصب را به دست آوردند، در حالی که مسیحیان و سنی ها با وجود جمعیت کمتر و تعداد گرایش های در درون خود پست های مهمی چون ریاست جمهوری و نخست وزیری را به دست آوردند. در حالی که شیعیان که 40 درصد جمعیت لبنان را تشکیل می دهند تنها به ریاست پارلمان رسیدند و در بهترین حالت سهمی که از کرسی های پارلمان به آنها تعلق گرفت تنها 28 کرسی بود که 21 درصد کرسی های پارلمان بود.
بنابراین باید توجه داشت در سایه تحولات رو به گسترش در لبنان، حزب‌الله به طور اخص و شیعیان این کشور به صورت اعم در حالی که همانند گذشته بر یکپارچگی و اتحاد تاکید می کنند، بر اساس میزان قدرت موجود باید بر سهم خواهی خود در آینده سیاسی لبنان تاکید کند تا به این ترتیب اگر روزی خواست سلاح بر زمین گذارد در عرصه قدرت سیاسی بتواند جایگاه خود را تثبیت کند. بنابراین به نظر می رسد بازنگری در پیمان طاف باید یکی از اصول اولیه توافق در درون لبنان باشد. چراکه پیمان طاف نیز مانند قطعنامه 1559 سازمان ملل کهنه و قدیمی شده است.