بسته در مقابل بسته!

یوسف محسن‌زاده
هر چند غربى ها اکنون با ارائه بسته پیشنهادى خود به کشورمان در انتظار پاسخ مسئولان پرونده هسته اى بسر مى برند با اینحال به نظر نمى رسد عجله اى براى پاسخگویى به انتظار بى صبرانه آنان وجود نداشته باشد، زیرا در اساس ارائه این بسته از پیشنهادها به عنوان عقب نشینى اروپا و آمریکا و اعطاى امتیاز به ایران تلقى گردید و این در حالى است که چنین معنایى نمى دهد بلکه این پیشنهادها، چیزى جز یک تلاش دیپلماتیک و به ظاهر فریبنده براى توقف غنى سازى اورانیوم نیست. اگر تمامى تلاش هاى واشنگتن و متحدان غربى اش را در طول چند سال گذشته در حول و حوش ترغیب و یا تهدید ایران به توقف و یا تعلیق عملیات غنى سازى اورانیوم متمرکز بدانیم، اکنون این نتیجه را نیز باید بپذیریم که بسته پیشنهادها نیز هدفى جز این تعقیب نمى کند. به همین دلیل مسوولان پرونده هسته اى نباید براى روشن کردن مواضع ایران در قبال این بسته شتاب کنند. در عوض، باید مؤلفه ها و عناصر اصلى این بسته و میزان انطباق پذیرى آنها را با منافع ملى بررسى کرده و آنچه را که شایسته نیاز و خواسته مردم است، به عنوان مواضع رسمى کشور اعلام کنند.
باید در نظر گرفت گفتمان غربى ها در ارائه این پیشنهادها، ناقص و ناتمام است. آنان ارائه این بسته از پیشنهادها را به گونه اى جلوه دادند که ایران راهى براى رد و عدم قبول آن نداشته باشد. به همین دلیل دولتمردان غربى به طور مرتب راجع به مهلتى که ایران براى پاسخگویى - آنهم مثبت- راجع به بسته پیشنهادها در پیش رو دارد اظهارنظر مى کنند.
اما واقعیت این است که ایران الزامى به پیروى از دستور کار غربى ها ندارد. به عبارت دیگر نه اجبارى در پذیرش مهلت در ارائه پاسخ دارد و نه شتابى در ارائه چنین پاسخى براى خود متصور است. هر چه هست، اگر این بسته ها پیشنهادها را به عنوان راه حل مورد نظر غربى ها براى تعامل با مسأله هسته اى ایران بدانیم باید گفت: اولا این مشکل را خودشان ایجاد کردند و ثانیا راه حل پیشنهادى، باید مورد قبول طرف دوم نیز قرار گیرد که این موضوع مستلزم مطالعه و سنجش میزان انطباق عناصر این پیشنهادها با مؤلفه هاى امنیت و منافع ملى طرف دوم مى باشد. از اینرو سخنى که وزیر خارجه کشورمان در مورد ارائه بسته پیشنهادى ایران به اروپا ابراز کرد، شایسته تأمل است. این منطقى ترین پیشنهادى است که ایران مى تواند بعنوان طرف دوم از خود ارائه نماید. حال بماند اینکه این بسته پیشنهادى در متن خود متضمن پذیرش برخى از پیشنهاد طرف مقابل و یا تصحیح و تعدیل و یا اصولاًدر بردارنده پیشنهادهاى نو و برخاسته از الزامات مربوط به منافع ملى کشورمان مى باشد.
به هر حال ورود غربى ها به فاز تعامل و دستکم کاهش چشمگیر لحن تهدیدات نشان دهنده برترى کشورمان در این مرحله از کشمکش هاست. باید دید چگونه از این مرحله به نفع تقویت مؤلفه هاى امنیت ملى مدد گرفته شود.