تبلیغات سیاسى(پروپاگاندا)(بخش دوم)

حبیب عشایری
اهداف تبلیغات سیاسى:
از دیرباز تبلیغات سیاسى سازوکار مناسبى براى حکومتها جهت دستیابى به اهداف و آمال سیاسى و سرپوش گذارى بر حقایق گردیده، از این رو همواره مورد توجه بسیارى از کشورها به ویژه اقتدارگرا بوده است. تحمیل ایده ها و مطامع در شقوق مختلف سیاسى، اقتصادى و فرهنگى و ...ازطریق رسانه هاى ارتباط جمعى از قبیل شبکه هاى تلویزیونى، خبرگزارى ها و مطبوعات و جراید به منظور جذب افکار عمومى و نفوذ در اذهان توده هاى مردم راهکار مطلوبى جهت تحقق نیات مذبوحانه و به تعبیرى هوشمندانه تصمیم گیران سیاسى حکومتها است.
«به زعم موریس دوورژه، در رژیمهاى قدرت گرا وسایل خبرى توده گیر در انحصار دولت است، یعنى این وسایل به پخش تبلیغات دولت مى پردازند، تبلیغاتى که با پلیس و ارتش پایه اساسى قدرت به شمار مى رود و هدف این تبلیغات گرفتن بیعت یکپارچه شهروندان به سود حکومت است.»
به عبارت دیگر، تبلیغات سیاسى تلاش آگاهانه حکومتها براى هژمونى سیاسى است. بنابراین تصور صرف ارتباط تبلیغات سیاسى با حوزه هاى انتخاباتى اغماض نابخشودنى از محتواى پیچیده و واقعى آن است.
توسعه روزافزون شگردهاى تبلیغاتى و رسانه اى و بهره گیرى از آن جهت پیشبرد اهداف از پیش تعیین شده از سوى تصمیم گیرندگان سیاسى در عرصه داخلى کشور موجب تقویت انسداد سیاسى به جهت سلب اختیار از عامه مردم و اقتدار منفى مى گردد و چنانچه از ترفند یاد شده در عرصه بین المللى استفاده شود که از آن به عنوان امپریالیسم خبرى نیز نام برده شده، موجب تقویت حضور دول قدرتمند در کشورهاى عقب مانده و توسعه نیافته و تشدید دخالت در تعیین سرنوشت سیاسى ـ اقتصادى آن کشورها خواهد شد.
صرفنظر از نگاه ویژه رژیم هاى توتالیتر و مستبد به تبلیغات سیاسى به عنوان ترفندى جهت تحمیق مردم، امروز شاهد بهره گیرى دول دموکراتیک و حامى لیبرالیسم از روش ها ى نوین تبلیغات سیاسى به منظور تحمیق افکار عمومى در عرصه داخلى و پیگیرى اهداف توسعه طلبانه در آفریقا و آسیا هستیم و در این ارتباط پروفسور حمید مولانا روش هاى تبلیغات سیاسى و کنترل افکار عمومى را در دموکراسیهاى امروز بدین گونه برمى‌شمرد:
۱- نظرسنجى و مغز سنجى ۲- اظهارات نامزدها درباره عدم لیاقت و شایستگى یکدیگر درباره مقام ریاست جمهورى ۳- تهمت و افترا به مخالفان ۴- دلالى سیاسى و سهم بازى مانند لابى گرى در آمریکا ۵- حمایت از افراد و منابع قدرت و خرید نفوذ ۶- عوام فریبى ۷- ترساندن مردم و افکار عمومى ۸- قول هاى خیالى ۹- کنترل جلسات حزبى و کنفرانسها ۱۰- مخلوط کردن تفریحات و سرگرمیها با تصمیمات ملى و بین المللى سیاسى
۱۱- فروش نامزدهاى انتخاباتى بصورت یک کالا ۱۲- دروغگویى و فریب کارى ۱۳- سوء استفاده از احساسات و عواطف افراد ۱۴- خرید و کنترل آراء ۱۵- انگاره سازى و شعبده بازى ۱۶- تجاوز و خلافکارى مانند رسوایى واترگیت در آمریکا ۱۷- جمع آورى پول و حمایت مالى شرکت ها و افراد ذینفع ۱۸- انگیزه هاى برترى ، ملى گرایى، خودخواهى و تکبر ۱۹- کنترل رسانه ها و شبکه هاى ارتباطى و اطلاعاتى ۲۰- اتحاد و همدستى با صاحبان زور و ثروت.
بنابراین با توجه به مطالب فوق مى توان اهداف کلى تبلیغات سیاسى را علاوه بر سخن پراکنى و نشراطلاعات و افکار نادرست، یک سویه و مغرضانه حول دو محور خلاصه نمود:
۱- یافتن موثرترین تکنیک براى ایجاد تغییر در نگرش مردم
۲- نظریه‌پردازى درباره تاثیرات عمومى رسانه هاى همگانى
تکنیک‌هاى تبلیغات سیاسى:
تکنیک هاى تبلیغات سیاسى بطرز غیرمناسبى به عواطف و احساسات متوسل شده تا از این طریق عقاید پیام گیران را تحت تاثیر قرار دهد. لذا در تکنیک هاى مشروحه ذیل نیز این وجه مشترک مشاهده مى‌شود:
۱- همرنگ جماعت شدن:
این تکنیک مشتمل بر ترغیب مردم جهت همسانى در فکر و عمل است.
۲- دنیا دوستى:
این تکنیک مدعى است که فکر و عمل هر فردى باید در یک قالب معینى شکل گیرد، زیرا موقعیت اجتماعى بالا وابسته به فکر و عمل است.
۳ـ بخشهاى مبهم و تعریف نشده:
این تکنیک مشتمل بر تغییر یا به چالش کشیدن یک عقیده با استفاده از عبارات خیلى مبهم و ناکافى است.
۴ـ عبارات پرمعنى:
این تکنیک مشتمل بر استفاده از عباراتى که معناى ضمنى آنها یا مثبت و یا منفى و یا ترکیبى از هر دو است .
۵ـ انتقال:
این تکنیک مشتمل بر پیوند غیرمنطقى بین یک موضوع با موضوع دیگرى که عموما بصورت مثبت یا منفى تصور شده است .
۶ـ تصدیق غیر قابل اعتماد:
این تکنیک دلالت دارد بر اینکه یک شخص فاقد صلاحیت لازم، عمل یا عقیده اى را تایید کند.
افکار عمومى و تبلیغات سیاسى:
قدمت افکار عمومى به قدمت تاریخ بشرى است، به جرأت مى توان گفت در تمامى اعصار و قرون و در تمامى اجتماعات بشرى افکار عمومى درباره موضوعات مختلف شکل گرفته است. عبارت «صداى مردم صداى خداست» از کلیشه هاى رایج قرون وسطى است، اما شناخت افکار عمومى به شکل امروزى آن ماحصل تلاش اندیشمندان قرون اخیر است.