روس؛ چین و میزان اتکا ایران

 امیر محبیان
گفته شده است که هر چند در نشست سران سازمان همکاری های شانگهای، مسئله هسته ای ایران در دستور کار سازمان قرار نداشت، اما بواقع بدلیل اهمیت موضوع نمی شد آن را بررسی نکرد. ایران عضو بالقوه سازمان همکاری های شانگهای بشمار می رود وپاره ای از کارشناسان و تحلیلگران روس معتقدند که بدون حل این مشکل، بعید است که بتوان مسئله عضویت کامل ایران در سازمان را بررسی نمود.
در بعضی از خبر ها آمده بود که به رئیس جمهور ایران که در این نشست بعنوان ناظر حضور یافته بود، توصیه شد که پیشنهادهای “گروه شش” یعنی پنج عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد، بعلاوه آلمان را بپذیرد.
“ولادیمیر پوتین” رئیس جمهور روسیه در دیدار با “محمود احمدی نژاد” رئیس جمهور کشورمان، باردیگر موضع روسیه را اعلام نمود که “تمامی کشورهای جهان، من جمله ایران، حق دارند برنامه های خود را در زمینه استفاده از فناوری های عالی در جهت توسعه متحقق سازند”، اما این کار را باید بگونه ای انجام داد که “هیچ شک و شبهه ای برای جامعه جهانی در رابطه با مشکل منع گسترش سلاح هسته ای باقی نگذارد”. رئیس جمهور روسیه ضمن پیشنهاد دادن به همتای ایرانی خود برای بررسی پیشنهاد های گروه شش در جهت حل مسائل بوجود آمده پیرامون برنامه هسته ای ایران، پیشنهاد روسیه در رابطه با ایجاد موسسه مشترک غنی سازی اورانیوم و نیز پیشنهاد ایجاد شبکه جهانی چنین مراکزی را یادآور ساخت.
چین نیز چنین موضعی داشت و رهبر آن ابراز امیدواری نمود که ایران “پیشنهادات گروه شش را مثبت ارزیابی کند”.
البته به هیچ وجه معنای پیامهای ارسال شده به ایران توسط سران چین و روسیه دارای محتوا و معنای کاملا مشابهی با پیام اروپائیان یا آمریکائیان نیست ولی در هر حال این نکته را عیان می سازد که آنها را همانگونه که نمی توان کاملا در اردوگاه آمریکا دانست ؛ نمی توان مواضع آنها را در عین حال هم افق با مواضع ایران دانست.
روشن است روسها مایلند جریان را به گونه ای اداره کنند که نهایتا در پروسه غنی سازی ایران منافع زیادی نصیب خود کنند و از سوی دیگر چینی ها هم علیرغم اختلاف موضع با آمریکایی ها خواهان قرار گرفتن در موضعی حاد نیستند.پس آیا معنای این امر آنست که ایران باید تابع شرایط شده و تسلیم حاصل جمع منافع چین و روس از یک سو و آمریکایی ها و اروپاییان از سوی دیگر شود؟
بی گمان پاسخ منفی است. ایران باید با درایت وقایع را به گونه ای مدیریت کند که همزمان با تقویت مواضع دیپلماسی محور در جهان از طریق بالفعل سازی توان خود در حوزه فناوری هسته ای به بالاترین سطح از منافع ملی خود دست یازد.
در این میان نباید فراموش کنیم که قدرت واقعی ایران در داخل در پیشبرد عینی و سریع فناوری هسته ای و در خارج ، در مدیریت جریانهای موجود بین المللی به گونه ای است که از خلاء های موجود بهره گیرد و امکان اجماع علیه خود را از میان ببرد .