غرب باید اعتماد ما را جلب کند

* جهان در انتظار پیشنهاد شماست.
** ما فکر می کنیم مسائل هسته ای نگرانی مشترک جامعه بشری است که تعهدات دسته جمعی را می طلبد. لذا در بسته پیشنهادی هم به این موضوع توجه جدی داشتیم که چگونه نگرانی مشترک جامعه بشری را درباره سلاحهای هسته ای برطرف کنیم.
* آیا شما به استراتژی مشترک درباره عراق، افغانستان یا محیط زیست فکر می کنید؟
** ما فکر می کنیم اگر ما به مبانی مشترک برسیم می توانیم به اهداف مشترک و به موضوعاتی برسیم که موضوع همکاری باشد نه موضوع چالش. آنچه ما در بسته ارائه کرده ایم زمینه همکاری برای عدالت و صلح برای پیشرفت ملتهاست.
* جنابعالی در بسته پیشنهادی از تغییرات در افغانستان، عراق و موضوع محیط زیست صحبت کرده اید، آیا مثلاً در نبرد با طالبان همکاری مشترک متصور است؟
** ما فکر می کنیم یکی از موضوعاتی که می تواند موضوع همکاری باشد، نگرانی مشترک جامعه جهانی درباره تروریسم است.
* پیشرفت در این زمینه چگونه می تواند باشد؟
** ما باید ابتدا به یک تعریف مشترک از تروریسم برسیم سپس مناطقی که در آن تروریسم امنیت جامعه جهانی را تهدید می کند، معلوم می شود.
* شما از افغانستان بیش از همه رنج برده اید؟
** نگاه دلسوزانه به افغانستان که برای مردم افغانستان رفاه و آرامش بیاورد،، نیاز به همکاری جدید و رویکرد متفاوت است. مردم افغانستان در این سالها بیشتر از همه رنج بردند. اگر ناتو به جای تانک، تراکتور به افغانستان می فرستاد، مردم افغانستان بیشتر سود می بردند.
* فکر می کنید تفاهم با غرب برای تعریف تروریسم امکانپذیر است؟ شما حماس را مقاومت می دانید و غرب آن را تروریست.
** لذا تأکید ما هم از همین روست که مثلاً در مورد تروریسم باید به یک تعریف مشترک برسیم.
* آیا نزدیکی و قرابتی بین شما و غرب مشهود است؟
** در برخی موضوعات ما اشتراک و در برخی موضوعات اختلاف داریم.
* آیا درباره عراق این نزدیکی و همکاری متصور است.
** حتماً در مورد عراق می شود همکاریها و بحثهای جدی داشت. ما بارها با همتای عراقی مان و سایر مسئولان عراقی بحثهای جدی درباره ایجاد امنیت در عراق داشته ایم. عراق به نظر ما با وجود تنوع قومی یک کلیت یکپارچه و تمامیت ارضی آن برای ما محترم است. مبارزه با تروریسم در عراق از موارد همکاری مشترک است. اما فراموش نکنید که در همین عراق تروریست هایی فعال هستند که یکی از پایگاهها و حامیان آنها دولت آلمان است.
* آیا همکاری بیشتری از دولت آلمان می خواهید؟
** آلمان نه تنها اصلاً همکاری نکرده است، متأسفانه از تروریستها حمایت هم می کند.
* آیا درخواست همکاری بیشتر کرده اید از دولت آلمان؟
** درخواست کردیم ضمن اینکه این وظیفه دولت آلمان است که با تروریست ها مقابله کند.
* اما ظاهراً دولت آلمان در مبارزه با تروریسم فعال است.
** من وقتی معاون اروپای وزارت خارجه بودم این درخواست را از دولت آلمان کردم که تا حالا سه سال گذشته و کاری نشده است.
* در هر صورت نگاه شما در بسته پیشنهادی تان چیست؟
** نگاه ما در ارائه بسته نگاه راهبردی است نه تاکتیکی. ما این بسته را فراهم کرده ایم برای همکاری در جهت موضوعاتی که می تواند موضوع مشترک باشد.
* در برنامه شما، برنامه هسته ای هم هست، درغرب می گویند ایران درباره همه چیز می خواهد صحبت کند جز موضوع هسته ای.
** دراینجا برعکس است. ما فکر می کنیم غرب راجع به همه چیز نگرانی دارد جز موضوع هسته ای، چون هیچ حرکتی، برای خلع سلاح انجام نمی دهند. کشورهای دارای سلاح هسته ای جهان را تهدید می کنند. ماده 6 NPT می گوید جهان باید خلع سلاح شود که این موضوع خوبی برای همکاری است.
* جهان بسیار خوشحال است که شما این محور را مورد توجه قرار دادید. خوشحال تر می شویم اگر درباره مسائل هسته ای ایران هم توضیح دهید.
** مگر قرار است برخورد دوگانه باشد. اگر خلع سلاح موجب نگرانی است باید در همه موضوعات درآن کار شود. ما رفتارهای خلاف می بینیم. هفته پیش شورای حکام و آژانس اجلاس داشت. قطعنامه ای پیشنهاد شد برای نظارت بر فعالیتهای هسته ای رژیم صهیونیستی. خوشبختانه این قطعنامه تصویب شد اما بسیاری از کشورهای غربی از جمله آلمان با آن مخالفت کردند.
* این بیم موجود درغرب را تأکید می کند که ایران می خواهد...
** این بیم چگونه ایجاد می شود؟ چه کسی این فضا را ایجاد می کند؟ چرا عده ای به خودشان اجازه می دهند با افکار عمومی مردم بازی کنند؟ یک شکل تروریسم همین است که مردم را مرتب بترسانید. تروریسم رسانه ای، که قربانیان آن مردم اروپاست. با این ترساندن ها چند سال بحث سپر دفاع موشکی را طرح کردند که موضوع غالب رسانه ای دراروپا بود. بحثهای مختلفی در این باره شد که بالاخره دراروپا خیلی نگران بودند. این نوع ترساندن هم نوعی تروریسم است. تروریسم رسانه ای را بر چه مبنا و به چه حقی علیه مردم اروپا به بهانه سپر دفاع موشکی اعمال کردند. همین طور ترس از تهدید موشکی ایران را القا کردند. این بازی با افکار عمومی است.
* اوباما سعی می کند درجهت ایران گام بردارد. آیا وقت آن نرسیده که با دست کشیدن از غنی سازی یک رفتار دوستانه نشان دهید؟
** رابطه این دو را اگر به ما نشان دهید، خوشحال می شویم.
* بوش خیلی مشخصاً سیاست ضد ایرانی را درپیش گرفته بود ولی اوباما حداقل شفاهاً عکس این دارد عمل می کند آیا این تغییر نیست؟
** تغییر در جهت اصلاح باید باشد. بوش اشتباه می کرد. اوباما نباید دوباره آن اشتباه را تکرار کند.
* چه انتظاری از آمریکا دارید؟
** انتظاری نداریم. خوب است اشتباه نکنند. منافع مردم خودشان را تأمین کنند. سیاستهایی که درپیش گرفتند قبل از هزینه هایش را مردم خود آمریکا دارند می دهند.
* به هرحال واقعیت این است که یک سیاست بین المللی وجود دارد. قطعنامه هایی صادر شده، در وین گفته می شود ایران همکاری نکرده و...
** واقعیت این است که آقای البرادعی برای بیستمین بار گفته که فعالیتهای هسته ای ایران هیچ انحرافی نداشته، واقعیت است که البرادعی رسماً اعلام کرد که تمام مسائل بین ایران و آژانس حل شده است، واقعیت این است که اعضای NPT و آژانس در برابر تکالیف خود، حقوقی هم دارند.
* آقای البرادعی درچهار مورد گفته ایران از غنی سازی دست برنداشته و گفته ایران به طور کامل همکاری نکرده است.
** اینکه البرادعی گفته ایران از غنی سازی دست برنداشته حرف درستی است ولی البرادعی نگفته که غنی سازی حق ایران نیست.
*  البرادعی گفته ایران درهمکاری قصور داشته است.
** البرادعی گفته که ایران خواسته شورای امنیت درمورد توقف غنی سازی را نپذیرفته که درست است. ما می گوییم طبق NPT همه اعضا حق دارند.
* در روز اول اکتبر سال جاری جامعه جهانی نگاه می کند که...
** البته بخاطر داشته باشید ما جامعه جهانی را تمام 180 کشور دنیا می دانیم. 120 کشور دنیا یعنی غیر متعهدها رسماً از حق هسته ای ایران دفاع کرده اند.
* من بار دیگر به اول اکتبر برمی گردم. آیا ایران فکر می کند که آماده گفتگو برای مسائل هسته ای هست؟
** ما معتقدیم که انرژی صلح آمیز هسته ای برای همه باشد و سلاح هسته ای برای هیچ کس. آیا این منطق قابل قبول است یا نه؟
* آیا درک من درست است که شما همه راه حل ها را موکول می کنید به موضوع خلع سلاح اسراییل؟
** درباره خلع سلاح جهانی صحبت می کنیم. آمریکا و اروپا هم باید بروند به سمت خلع سلاح و نباید تبدیل به زرادخانه هسته ای شوند. آیا اروپاکه نگران چند هزار سانترفیوژ در ایران است نگران این همه زرادخانه در خاک خود نیست؟
* چرا نگران هستند. سخت گیری در مورد ایران برای این است که نگران هستند که ایران به سمت سلاح هسته ای منحرف شود.
** آنهایی که الان سلاح دارند، و جهان را به صحنه درگیری بین خودشان تبدیل کرده اند، چرا از این نگران نیستند.
* آیا شما هم می خواهید دراین نگرانی داشتن سلاح شریک باشید.
** ما معتقدیم که سلاح هسته ای نه مشروعیت دارد و نه برای کسی امنیت می آورد لذا می خواهیم برای خلع سلاح کار کنیم.
* شما از آمریکا چه می خواهید؟
** هیچ، از سیاست های غلطی که داشته، دست بردارد. اصلا بحث ما حق امضاء NPT است در استفاده از حقوق مشروعشان و نه درخواست.
* آیا تاکید سمبلیک بر حق ایران در غنی سازی برای شما کافی خواهدبود و آماده اید روی تعداد سانترفیوژها گفتگو کنید؟
** تاکید ما این است که جمهوری اسلامی ایران نباید یک استثناء باشد، ایران حقوقی دارد مثل سایر اعضا و تکالیفی دارد مثل سایر اعضا. لذا اساس این حرف شما غلط است.
* آمریکاییها می گویند چماق و هویج. کلینتون از تحریم های فلج کننده صحبت کرده است.
** شما بگویید آیا چنین چیزی ممکن است. آیا این مسیر جدیدی است؟ 30 سال است این مسیر را دارند طی می کنند.
* آیا بیمی از تحریم های بنزین و گاز ندارید؟
** نه آن را به فرصت تبدیل می کنیم. ما امسال را سال، اصلاح الگوی مصرف گذاشته ایم و بر این مبنا داریم گفتمان سازی می کنیم. این حتی می تواند یک فرصت باشد.
* من فکر می کنم شما کنایه می زنید. چرا که سرما و نداشتن سوخت برای مردم شما مطلوب نیست.
** اینطور نیست. بحثم جدی بود وکنایه نبود. ما واقعا در جهت بسیاری از موضوعات فکر می کنیم کسانیکه ما را تحریم کرده اند در واقع شرکتهای خودشان را تحریم کرده اند. این ساز و کارها در دنیای امروز جواب نمی دهد، نگاه کنند به سابقه و گذشته همین روندی که فکر کردند از آن به نتیجه میرسند. چه نتیجه ای گرفتند؟
* دراین صورت مردم هم از دولت حمایت می کنند؟
** نظام ایران امروز پشتگرم به پشتیبانی مردم است. این را در انتخابات اخیر دیدید. 2 روز پیش یکی از مؤسسات آمریکایی یک نظرسنجی انجام داد که نتیجه نظرسنجی اش روی سایتش است. براساس آنچه که من دیدم نتیجه نظرسنجی با نتیجه انتخابات همخوانی داشت.
* پس کسانی که به خیابانها رفتند و گفتند رأی ما را پس بدهید که هستند؟
** این سازوکار دموکراسی در ایران است. در انتخابات فقط مشارکت گسترده نبود بلکه یک رقابت فشرده و تنگاتنگ هم بین کاندیداها بود. کسانی را که چنین ادعایی دارند را با این حجم عظیم آراء مقایسه کنید. 40 میلیون نفر در انتخابات شرکت کرده اند 25 میلیون به رئیس جمهور منتخب رأی دادند و 14 میلیون به سایر کاندیداها.
* وقتی گفته می شود انتخابات نامطلوب بوده و در زمینه هسته ای ایران نگرانی وجود دارد، آیا شما فکر می کنید که ماکانالیزه هستیم؟
** لزوما چنین بحثی نیست.
* فکر می کنید که غرب به ناحق با شما این رفتار را کرده؟
** البته درغرب هم کسانی هستند که تحلیل های واقع بینانه ای ارائه می دهند.
* گروهی هستند که پارانوئید هستند. گروهی هستند که می گویند بیمی ندارند و...
** واقعا این طور نیست که همه در غرب چنین نظری داشته باشند. بسیاری چه در اروپا و چه در آمریکا نظرات واقع بینانه ای دارند. همین نظرسنجی که این مؤسسه آمریکایی انجام داده، نمونه آن است. مشکل این است که برخی می خواهند تحلیل خود را به عنوان نظر جامعه جهانی و همه دنیا القاء کنند که ما این را نمی پذیریم. این خوی، خوی استبدادی است. این دموکراسی نیست که هر چه خلاف نظر یک تحلیل باشد، باید تخطئه شود. یک جریانی وجود دارد که می خواهد به نوعی نظر خودش را به همه جهان دیکته کند که این یک استبداد است. حتی در اروپا می خواهد تحلیل خود را غالب کند و نوعی فضای ناامنی را برای دنیا ایجاد کند.
* چه کسی این جو را در اروپا ایجاد می کند؟
** این را شما باید بگویید که در اروپا هستید.
* چه عکس العملی خواهید داشت اگر اسرائیل واقعا به شما حمله کند؟
** اسرائیل بارها تهدید به حمله کرده است. چرا جامعه جهانی که شما مدعی وجود آن هستید تاکنون به همین موضوع اعتراض نکرده است؟
* ما موافق چنین حمله ای نیستیم. آقای برژینسکی هم نیست.
** آیا دولتهای شما نباید احساس مسئولیت کنند که رژیمی به خودش چنین اجازه ای بدهد.
* اسرائیل موجودیت خودش را در خطر می بیند. رئیس جمهور شما این را عنوان می کند. خواسته جهان در مورد توقف غنی سازی عملی نشده است.
** چطور کسانیکه از غنی سازی نگرانند از وجود سلاحهای هسته ای در اختیار رژیم صهیونیستی نگران نیستند و یا نگرانیشان را ابراز نمی کنند. واقعاً مردم اروپا نسبت به اشاعه نگرانی ندارند؟ جدای از خلع سلاح باید جلوی اشاعه را گرفت. چه کسی سلاح هسته ای را به رژیم هسته ای داده است؟ نخست وزیر وقت این رژیم رسماً در آلمان اعلام کرد سلاح هسته ای دارد.
* آیا این خطر و تهدید را جدی نمی گیرید؟
** ما معتقدیم سلاحهای هسته ای برای هیچ کشوری قدرت نمی آورد. ضمن اینکه این نگرانی در همه دنیا وجود دارد نسبت به این نوع سلاحها. لذا ما به صورت کلی معتقد به خلع سلاح جهانی در مقوله هسته ای هستیم. امروز زرادخانه های هسته ای در هر شکل آن برای همه جهان خطرناک است. از جمله برای آلمان که خیلی احساس نگرانی می کند.
* پس چرا شما پروتکل الحاقی را نمی پذیرید.
** پروتکل الحاقی را خیلی از کشورها امضاء نکردند از جمله کشورهای اروپایی و آلمان. پذیرش آن یک امر داوطلبانه است.
* آیا جنابعالی به این باورید که اسرائیل باید از بین برود؟
** ما یک بحث منطقی را در چارچوب دموکراسی مطرح کردیم. ما می گوییم به مردم باید اجازه دهیم که در مورد سرنوشت سرزمین خود در یک روند دموکراتیک تصمیم بگیرند.
* اگر ایران پروتکل الحاقی را تصویب کند آن وقت اعتماد بیشتری به ایران می شود.
** شما سابقه این را می دانید. هیچ یک از کشورهای عضو الزامی به پذیرش پروتکل ندارند و الحاق داوطلبانه است.
* چرا شما داوطلبانه از غنی سازی دست برنمی دارید؟
** الان طرف مقابل باید اعتماد ما را جلب کند. بعد از اینکه 5/2 سال ما غنی سازی را داوطلبانه تعلیق و پروتکل را اجرا کردیم در مذاکرات سازمان ملل، آقای فیشر گفت حالا باید این تعلیق داوطلبانه را تبدیل کنیم به تعطیلی همیشگی و همه تأسیسات را تخریب کنید چه کسی به ایشان این حق را داده بود؟ من فکر می کنم الان زمانی است که اعتماد ما باید جلب شود. اعتمادسازی یک جاده دو طرفه است.
* چه انتظاری از غرب دارید؟
** ما از غرب چیزی نمی خواهیم و از آن انتظاری نداریم. ما حقوق خود را می خواهیم و تکالیفمان را هم انجام می دهیم.
* آیا اول اکتبر شروع جدیدی است برای مذاکرات یا نه؟
** ما با خوش بینی آمده ایم. اما باید واقعیت را هم دید. ما سه عنصر را برای جلو بردن موفق گفتگوها لازم می دانیم:
1- آسیب شناسی گذشته و عدم تکرار اشتباهات گذشته
2- حسن نیت و دارا بودن نگاه راهبردی نه تاکتیکی برای همکاری دراز مدت.
3- اراده ای جدی برای همکاری در آینده.
ضمن اینکه گفتگوها هم وقتی می تواند موفق باشد که فرهنگ گفتگو وجود داشته باشد. در آسیب شناسی گذشته برخی قدرتها فرهنگ گفتگو نداشتند. و می خواستند گفتگو را در سایه ارعاب و تهدید و ترس پیش ببرند. ما منطق خود را قابل دفاع می دانیم و بستر گفتگو باید مناسب باشد. تعابیری مثل چماق و هویج نشانه بی تمدنی و بی فرهنگی در گفتگوست.
* می دانید چه کسی را از طرف آمریکایی در مذاکرات خواهید دید؟
** ظاهرا اعلام شده که آقای برنز شرکت می کند.
* در ژنو است یا در استانبول؟
** در سوئیس است در ژنو یا برن.
* آیا با برنز دست خواهید داد؟
** موضوع ما بحث های مهمتری است.