مهندسی فرهنگی - سیاسی و نقش دانشجو

آینده کشور در گرو نسل جوان است‏
رهبر معظم انقلاب صراحتاً بیان داشتند که آینده دانشگاه در گرو روحیه و راهی است که اکنون نسل جوان دانشجوی کشور، رهرو این راه است: «آنچه که آینده این کشور را، بلکه آینده اسلام و امت اسلامی را تامین می‏کند، همین روحیه جوشنده پژوهنده طلبکار پراحساس و پرعاطفه‏ای است که انسان در مجموعه نسل جوان دانشجوی کشورمان مشاهده می‏کند.»
اهمیت علم‏
ضرورت و اهمیت علم و علم‏آموزی به خصوص با توجه به وضعیت جاری کشور و آغاز دهه چهارم انقلاب اسلامی که دهه عدالت و پیشرفت است: «این‏که دهه آینده - که شروع شد، یعنی دهه‏ای که امسال اولین سالش است - به عنوان دهه پیشرفت و عدالت اعلام شده، بدو ن تردید یک پایه اصلی آن علم است؛ گسترش علم و تعمیق علم در کشور است. کما این‏که اصل اعلام این عنوان - عنوان دهه پیشرفت - به پشتگرمی پیشرفت هایی بوده که در کشور از لحاظ علمی دیده شده. یعنی این امید به وجود آمده که ما می‏توانیم در ظرف یک دهه، یک پیشرفت چشمگیر، یک حرکت سریع در زمینه‏های علمی داشته باشیم که بخشی از عقب‏ماندگی‏های ما را جبران بکند. بنابراین مسئله علم مهم است. در باب علم و تحقیق، آن بخش عمده هم مربوط به تحقیق است؛ مربوط به پژوهش است.»
مهندسی فرهنگی و علمی و مسئله علوم انسانی‏
در این زمینه رهبر معظم انقلاب نکات مهمی را بیان نمودند که حاکی از عمق اثرگذاری این مسئله می‏باشد. رهبر معظم انقلاب اسلامی علاوه بر تاکید مجدد و انتقاد از ناقص و ناتمام بودن کارهای‏صورت گرفته در این زمینه خاطرنشان ساختند: «یک نگاه به برنامه کلی علمی در دانشگاه‏ها، نشان‏دهنده نداشتن نقشه جامع علمی است...
طبق آنچه که به ما گزارش دادند، در بین این مجموعه عظیم دانشجویی کشور که حدود سه میلیون و نیم مثلاً دانشجوی دولتی و آزاد و پیام نور و بقیه دانشگاه‏های کشور داریم، حدود دو میلیون اینها دانشجویان علوم انسانی‏اند! ... بسیاری از مباحث علوم انسانی، مبتنی بر فلسفه‏هایی هستند که مبنایش مادی گری است، مبنایش حیوان انگاشتن انسان است، عدم مسئولیت انسان در قبال خداوند متعال است، نداشتن نگاه معنوی به انسان و جهان است. خوب، این علوم انسانی را ترجمه کنیم، آنچه را که غربی‏ها گفتند و نوشتند، عیناً ما همان را بیاوریم به جوان خودمان تعلیم بدهیم، در واقع شکاکیت و تردید و بی‏اعتقادی به مبانی الهی و اسلامی و ارزش های خودمان را در قالب های درسی به جوان ها منتقل کنیم؛ این چیز خیلی مطلوبی نیست.»
کرسی‏های آزاداندیشی‏
میدان دادن به دانشجویان برای اظهار نظر و احیای مسئله کرسی‏های آزاداندیشی یکی دیگر از نکات مهم این دو جلسه بود که رهبر معظم انقلاب اسلامی هم از دانشجویان خواستند که در مقوله تبیین سیاسی و... وارد شوند و هم از اساتید خواستند که به دانشجویان امکان و شور و شعف و انگیزه و امید اظهارنظر و نقد و نوآوری بدهند و فضای دانشگاه را فضای چنین نگاهی قرار دهند که از فواید جانبی‏چنین اقدامی این خواهد بود که فضای عمومی کشور هم از برخی تلاطم‏انگیزی‏ها به بهانه کرسی آزاداندیشی رها می‏شود: «این کرسی‏های آزاداندیشی که ما گفتیم، در دانشگاه‏ها باید تحقق پیدا کند و باید تشکیل بشود. اگر چنانچه بحث های مهم تخصصی در زمینه سیاسی، در زمینه‏های اجتماعی، در زمینه‏های گوناگون حتّی فکری و مذهبی، در محیط های سالمی بین صاحبان توان و قدرت بحث مطرح بشود، مطمئناً ضایعاتی که از کشاندن این بحث ها به محیط های عمومی و اجتماعی ممکن است پیش بیاید، دیگر پیش نخواهد آمد.»
حفظ فضای علمی دانشگاه‏ها
توصیه دیگری که در ذیل همین مبحث می‏گنجد این است که رهبر معظم انقلاب از دانشجویان و اساتید خواستند که فضای مراکز علمی کشور تحت تاثیر برخی مسائل کوچک و سطحی سیاسی آلوده به تنش و عاری از آرامش مورد نیاز برای تحقیق و پژوهش نگردد: «مواظب باشید توی این قضایای سیاسی کوچک و حقیر مبادا دانشگاه تحت تاثیر قرار بگیرد؛ مبادا کار علمی دانشگاه متزلزل شود؛ مبادا آزمایشگاه‏های ما، کلاس های ما، مراکز تحقیقاتی ما دچار آسیب بشوند؛ حواستان باشد. یعنی یکی از مسائل مهم در پیش روی شما، حفظ حرکت علمی در دانشگاه‏هاست. دشمن ها خیلی دوست می‏دارند که دانشگاه ما یک مدتی لااقل دچار تعطیلی و تشنج و اختلال های گوناگونی باشد؛ این برایشان یک نقطه مطلوب است؛ هم از لحاظ سیاسی برایشان مطلوب است، هم از لحاظ بلندمدت؛ چون علم شما از لحاظ بلندمدت به ضرر آن‏هاست؛ لذا مطلوب این است که دنبال علم نباشید.»
رهبر معظم انقلاب برای این امر چند شرط را بیان داشتند که مهمترین آن دو شرط زیر است:
1. خوش‏بینی و پرهیز از خمودگی و بیحالی و ناامیدی که هم وظیفه دانشجو حفظ این روحیه است و هم وظیفه استاد دامن زدن به آن و تحریک و تهییج این روح امید.
2. پرهیز از افراط و خودداری از تندروی و افراطی‏گری که در همه جا صدمه و آسیب ایجاد می‏کند.
رهبر معظم انقلاب همچنین دانشجویان را افسران جنگ نرم معرفی کردند که «امروز جمهوری اسلامی و نظام اسلامی با یک جنگ عظیمی مواجه است، لیکن جنگ نرم - که دیدم همین تعبیر «جنگ نرم» توی صحبتهای شما جوان ها هست و الحمدلله به این نکات توجه دارید؛ این خیلی برای ما مایه خوشحالی است - خوب، حالادر جنگ نرم، چه کسانی باید میدان بیایند؟ قدر مسلّم نخبگان فکری‏اند. یعنی شما افسران جوان جبهه مقابله با جنگ نرمید.»
مسئله تبیین سیاسی؛ وظیفه دیگر دانشجویان مسئله تبیین سیاسی و پیدا کردن تحلیل سیاسی است که ایشان در این رابطه فرمودند: «اینی که چه کار باید بکنید، چه جوری باید عمل کنید، چه جوری باید تبیین کنید، اینها چیزهایی نیست که من بیایم فهرست کنم، بگویم آقا این عمل را انجام بدهید، این عمل را انجام ندهید؛ اینها کارهایی است که خود شماها باید در مجامع اصلی‏تان، فکری‏تان، در اتاق های فکرتان بنشینید، راهکارها را پیدا کنید؛ لیکن هدف مشخص است: هدف، دفاع از نظام اسلامی و جمهوری اسلامی است در مقابله با یک حرکت همه‏جانبه متکی به زور و تزویر و پول و امکانات عظیم پیشرفته علمی رسانه‏ای. باید با این جریان شیطانی خطرناک مقابله شود.» امید است که توجه به این توصیه‏های حکیمانه بتواند در بهبود هرچه بهتر وضعیت آموزش عالی کشور و حرکت دانشگاه‏ها به سمت اهداف اصلی نظام و انقلاب اسلامی موثر باشد.