بورس نفت ایران و نگرانی‌های آمریکا

دبیر گروه اقتصاد و توسعه
در حالی که گفته می‌شود ایجاد بورس نفت ایران مراحل پایانی خود را می‌گذراند از هم اکنون آمریکا با نگرانی عمیق از این رخداد بزرگ اقتصادی بدنبال مقابله و کاهش موقعیت حساس این مرکز بزرگ داد و ستد نفتی در خاورمیانه می‌باشد.
آنچه باعث این نگرانی عمیق گردیده است ابتدا در امکان تمرکز معاملات بزرگ نفتی خاورمیانه در ایران است که قطعا از حوزه و حیطه اختیارات و دخالت‌های غرب بویژه آمریکا خارج است و می‌تواند نقش بسیار موثری در احقاق حقوق به تاراج رفته کشورهای تولیدکننده نفت ایفا کند.
از طرفی گفته می‌شود در بدو امر در بورس نفت ایران مبادلات با دلار و یورو هر دو امکان‌پذیر خواهد شد ولی در نظر است در مراحل بعد صرفا معاملات نفت در ایران بر اساس یورو انجام گیرد. بدیهی است این امر بر نگرانی آمریکا افزوده است ضمن اینکه می‌داند حوزه یورو در اروپا از این طرح حمایت می‌کند زیرا باعث تقویت یورو شده و موازنه در چالش بزرگ پولی اروپا و آمریکا را در این رابطه به نفع اروپا تغییر می‌دهد. تغییری که خسارت سنگینی به منافع آمریکا در اعمال سیاست‌های پولی آن کشور در جهان خواهد زد.
لذا نگرانی آمریکا از این اقدامات که دور از دسترس نیست آن کشور را به واکنش سریع و مقابله‌ای حساس کشانده است. اولین واکنش آمریکا در مقابله با بورس نفت ایران که قرار است در اوایل سال آینده تاسیس گردد، برنامه‌ریزی جهت تاسیس بورس نفت در دوبی می‌باشد.
آمریکا با این اقدام در نظر دارد از تمرکز و قدرتمندی بورسی ایران بکاهد و با ایجاد یک رقیب قوی و با تجربه کارآیی و گسترش بورسی نفت ایران و اعتبار آن را با چالش مواجه سازد.
در این رابطه خبرگزاری شانا به نقل از العربیه اعلام کرده موسسه خدمات ملی دوبی و کمیته بلند مدت کالا در آمریکا برای ایجاد نخستین بورس نفت خاورمیانه توافقنامه امضا کردند.
گفته می‌شود در این بورس انواع سوخت در قراردادهای بلندمدت داد و ستد خواهد شد.
کمیته معاملات بلند مدت کالا، اصلی‌ترین سازمان تنظیم قراردادهای بلندمدت در آمریکاست و 24 بازار بورس کالا در این کشور را اداره می‌کند. بنظر می‌رسد کارهای اجرایی بورس نفت دوبی از اوایل سال آینده میلادی (2006) آغاز شود.
اقدام پیشگیرانه آمریکا در ایجاد یک رقیب قوی برای بورس نفت ایران نشان می‌دهد جمهوری اسلامی دست به چه اقدام بزرگ و مهمی در منطقه زده است و می‌بایست بر عملیاتی کردن آن با دقت هر چه بیشتر تسریع نماید.
لذا مسئولین نفتی کشور بویژه دست اندرکاران بورس نفت ایران باید توجه کنند بورس نفت در ایران از مزیت‌های بزرگ نسبی برخوردار است ولی زیر بناهای مبادلات اقتصادی در دبی گسترده‌تر و پیشرفته‌تر می‌باشد.
لذا اگر بخواهند با این رقیب بزرگ که در همجوار ایران و برای مقابله با گسترش، کارآیی و اعتبار بورس نفت ایران در دست ایجاد می‌باشد، نوعی رقابت منطقی و کارآمد داشته باشند ضرورت دارد از هر گونه تاخیر در تاسیس و آغاز فعالیت‌های آن پرهیز کنند ضمن اینکه ایجاد شرایط مناسب وزیر ساخت‌های مبادلات اقتصادی و تسهیلات لازم جهت فعالیت‌های مرتبط مستقیم و غیرمستقیم می‌تواند در موفقیت بورس نفت ایران نقش بسزایی داشته باشد.
باید توجه داشت رقابت با بورس نفتی دبی در صورتی که فاصله زمانی ایجاد آن با بورس نفت ایران زیاد باشد مشکل‌آفرین است.
دست اندرکاران بورس نفت ایران باید در نظر بگیرند اگر بورس نفت ایران زودتر و یا تقریبا همزمان تاسیس بورس نفت دبی فعالیت خود آغاز کند بدلیل مزیت‌های نسبی که در کشور وجود دارد می‌تواند نوعی تقابل با رقیب دست ساز خود هر چقدر که قوی باشد فراهم آورد.
اعتبار نفتی جمهوری اسلامی ایران با ذخایر بزرگ نفت و گاز و دومین صادرکننده عضو اوپک و نیز اعتبار سیاسی ایران بعنوان کشوری قدرتمند و با ثبات در منطقه و نیز فراهم بودن معاملات نفتی با یورو در بورس نفت ایران کافی است که بورس نفت ایران مورد توجه سریع و گسترده کشورهای بزرگ اروپایی، آسیایی و آفریقایی قرار گیرد اگر دست‌اندرکاران درست و سریع بورس نفت ایران را راه‌اندازی کنند و این تصمیم بزرگ گرفتار سیاست‌زدگی نگردد.