سبز رادیکال در تهران

 احسان ابطحی
یوشکا فیشر وزیر امور خارجه پیشین آلمان امروز به تهران می آید. فیشر از جمله سیاستمدارانی است که حاشیه و متن زندگی او در آلمان همواره مورد توجه و جنجالی بوده است. با این همه اما، فیشر محبوب ترین چهره سیاسی آلمان در سال های اخیر است. محبوبیت وی تا حدی است که حتی هنگامی که در سال ۲۰۰۱ میلادی به دلیل فعالیت های چپ گرایانه اش در دهه ۷۰ میلادی با بحران جدی مواجه شد، نظرسنجی ها از مردم آلمان نشان داد که آنان هم چنان خواستار ادامه فعالیت فیشر به عنوان وزیر امور خارجه و معاون صدراعظم در اتحاد سبزها- قرمزها (سبزها و سوسیالیست دموکرات ها) به رهبری گرهارد شرودر صدراعظم وقت آلمان هستند. حتی موضوع ضرب وشتم یک پلیس در تظاهرات خیابانی سال ۱۹۷۳ هم باعث نشد تا محبوبیت این سیاستمدار سبز کاهش یابد. فیشر که فرزند یک قصاب مجارستانی است ۳ دوره کاملاً متفاوت را در زندگی خود سپری کرده است.
 فیشر راننده تاکسی
یوشکا فیشر یک رقیب جوان برای رهبران حزب سبزهای آلمان و متعلق به جناح واقع گرای این حزب محسوب می شد تا جایی که در مقام وزارت خارجه با زیرپا گذاشتن آرمان سبزها حاضر به ارسال نیروی هوایی آلمان به جنگ کوزوو شد. شعار سبزها در سراسر جهان سه محور دارد: صلح، حقوق بشر و محیط زیست.
اما ارسال نیروی نظامی به جنگ کوزوو بی تردید با صلح موردنظر سبزها در تناقض بود، با این حال فیشر واقع گرا حاضر به این کار شد. طیف موسوم به «پسیفیست ها» در حزب سبزها هیچ گاه این تصمیم فیشر را برای اعزام نیرو به جنگ کوزوو و حمایت از این حمله تحت رهبری ناتو فراموش نخواهد کرد. همین اقدام وی بود که باعث شد در کنفرانس حزب سبزها یک فعال ضدجنگ سطلی پر از رنگ قرمز بر روی سر فیشر خالی کند. این اتفاق در جریان مناظره وی با مخالفان هم حزبی اش روی داد. اما این مناظره را فیشر برد تا اعتبار سیاسی اش افزایش یابد.
اما این موضوع هم بر فیشر تاثیری نداشت تا جایی که او پس از وقایع یازدهم سپتامبر، از ارسال نیروهای آلمان به افغانستان حمایت کند. با این همه اما، فیشر هیچ گاه از حمله تحت رهبری آمریکا به عراق حمایت نکرد. او بعد از کنفرانس مشهور مونیخ در اوایل سال ۲۰۰۳ میلادی که برای بررسی حمله به عراق برگزار می شد به صراحت با دونالد رامسفلد وزیر دفاع ایالات متحده مخالفت کرد و گفت: «من قانع نشدم.» بعد از حمله آمریکا به عراق و تیرگی شدید روابط برلین- واشینگتن یوشکا فیشر که لحنی ملایم تر از گرهارد شرودر صدراعظم آلمان نسبت به سیاست های کاخ سفید داشت، تلاش کرد تا روابط دو کشور دو سوی اقیانوس اطلس را بهبود بخشد. اما گویا ساختارشکنی و مقابله با عرف از ویژگی های ذاتی یوشکا فیشر است.
فیشر هنگامی که تنها ۱۰ کلاس در مدرسه درس خوانده بود، ترک تحصیل کرد و دیگر به مدرسه نرفت. فیشر ۵ بار ازدواج کرده است و ۴ بار از همسرانش جدا شده است. سال گذشته فیشر برای بار پنجم با یک زن ایرانی به نام مینو هراتی ازدواج کرد. اما داستان اولین ازدواج او هم جالب است. فیشر هنگامی که ۱۹ سال سن داشت به شهر «گرتناگرین» اسکاتلند گریخت تا با معشوقه اش که جزء اقلیت ها محسوب می شد ازدواج کند. شاید هنگامی که فیشر در دهه های ۶۰ و ۷۰ میلادی در شهر فرانکفورت «قلب تفکرات چپ گرایانه آلمان» برای گذران زندگی «راننده تاکسی» بود کسی فکر نمی کرد روزی وزیر خارجه شود و ۷ سال (۲۰۰۵-۱۹۹۸) این سمت را برعهده داشته باشد. فیشر جوان در آن هنگام از مخالفان سرسخت جنگ ویتنام محسوب می شد و با دانشجویان رادیکالی مانند «دانیل کوهن بندیت» و «هانس یواخیم کلین» بسیار اخت بود. یواخیم کلین یکی از مظنونان حادثه حمله به ساختمان محل اجلاس وزرای نفت اوپک در سال ۱۹۷۵ میلادی است که منجر به کشته شدن سه نفر شد و باید در فرانکفورت محاکمه شود.
عذرخواهی از گذشته
در سال ۲۰۰۱ اما یوشکا فیشر محبوب مجبور شد به دلیل فعالیت های چپ گرایانه نظامی خود و تصاویری که او را به عنوان یک معترض با انبوهی ریش در دهه ۷۰ نشان می داد و همچنین به دلیل ضرب و شتم پلیس عذرخواهی کند. فیشر اما با همه این گذشته جنجالی در اکثر نظرسنجی های سال های گذشته محبوب ترین سیاستمدار آلمان بوده است. شاید اگر سیستم سیاسی آلمان پارلمانتاریسم نبود و مردم باید به طور مستقیم یک رئیس جمهور- سمتی که در آلمان تشریفاتی است- انتخاب می کردند، فیشر شخص اول این کشور می شد.
فیشر در سال ۱۹۸۳ از حزب سبزها نماینده پارلمان آلمان- بوندس تاگ- شد. دو سال بعد از این یوشکا فیشر اولین سبزی شد که یک پست حکومتی را عهده دار می شود. او در سال ۱۹۸۵ میلادی وزیر محیط زیست منطقه هسه در اطراف فرانکفورت شد. در مراسم آغاز کار فیشر عادت هنجارشکنی خود را کنار نگذاشت و با کفش ورزشی در این مراسم شرکت کرد. او برای مبارزه با اضافه وزن هم در دوی ماراتن برلین با شلوار ورزشی کوتاه شرکت کرد. اما منازعه همراه با ناآرامی بر سر سیاست های ضدهسته ای و ضدتجارت سبزها، اولین تجربه کاری فیشر را به یک کابوس تبدیل کرد. اما این اتفاق باعث شد تا یوشکا فیشر بتواند خود و حزب خود را بازسازی کند. در سال ۱۹۹۸ میلادی بود که اوج موفقیت سیاسی فیشر اتفاق افتاد. حزب سبزها به رهبری او در سال ۱۹۹۸ میلادی توانست بهترین نتیجه تاریخ خود را به دست آورد و پس از احزاب سوسیال دموکرات و دموکرات مسیحی سوم شود. به این ترتیب ائتلاف چپ قرمزها- سبزها (سوسیال دموکرات ها و سبزها) به ریاست گرهارد شرودر شکل گرفت و اکثریت پارلمانی را به دست آورد. شرودر صدراعظم شد و فیشر وزیر خارجه و معاون صدراعظم.
 رژیم غذایی فیشر
یوشکا فیشر در اواسط دهه ۱۹۹۰ میلادی و پس از آنکه سومین همسرش او را ترک کرد، تصمیم گرفت رژیم سخت غذایی بگیرد و ورزش کند. او در آن زمان به شدت اضافه وزن داشت و به گفته پزشکان احتمال حمله قلبی او بسیار زیاد بود. اما رژیم غذایی و ورزش باعث شد تا او بتواند در مدتی کوتاه ۳۰ کیلوگرم وزن کم کند. هنگامی که فیشر در سال ۹۸ وارد دولت شد برای چهارمین بار ازدواج کرده بود، باز هم تغییر تیپ و ظاهر داد: لباس ها و کفش های ورزشی خود را با کت و شلوار و کراوات ابریشم عوض کرد. در دوران وزارت خارجه فیشر او هیچ گاه ایده های جنجالی و بزرگ خود را فراموش نکرد. ایده ایجاد «دولت اروپایی» برای اروپای فدرال با اختیارات محدود برای دولت های ملی از جمله ایده های بزرگ فیشر بود. شاید فیشر به دنبال ایجاد ایالات متحده اروپا در برابر ایالات متحده آمریکا بود.
محبوبیت فیشر اما سال گذشته و به دنبال فاش شدن موضوع شکستن قوانین ویزا برای اتباع شوروی سابق تا حدودی کاهش یافت. حزب سبزها در انتخابات تابستان ۲۰۰۵ سراسری آلمان نتوانست با ائتلاف با سوسیال دموکرات ها اکثریت پارلمانی را به دست آورد و این دو حزب ناچار شدند تا دولت را به خانم آنگلا مرکل از حزب دموکرات مسیحی و حزب متحدش دموکرات های آزاد واگذار کنند. سبزها در آن انتخابات ۱/۸ درصد آرا را کسب کردند. دانشگاه پرینستون آمریکا به تازگی اعلام کرده است که یوشکا فیشر به مدت یک سال به عنوان استاد اقتصاد سیاسی در این دانشگاه فعالیت خواهد کرد. او هم چنین در شورای سیاست خارجی آمریکا که مقر آن در نیویورک است عضویت خواهد داشت.
 ایران و یوشکا فیشر
فیشر که قرار است امروز به تهران بیاید، سیاستمدار آشنایی برای ما ایرانیان است. او از سال ۲۰۰۳ میلادی و پس از گشوده شدن پرونده ای به نام پرونده هسته ای ایران تا سال گذشته که وزیر خارجه آلمان بود در مذاکرات هسته ای ایران- اروپا نقش فعالی ایفا کرد. او چند بار به تهران آمد و در مذاکرات مهم سعدآباد و پاریس حضور داشت. به گفته برخی منابع حضور فیشر در تهران برای میانجیگری در مورد موضوع هسته ای است.
با این حال مواضع اخیر او در مورد بحران خاورمیانه تا حدودی عجیب به نظر می رسد. فیشر در یادداشتی که روز شنبه برای روزنامه اسرائیلی هاآرتص نوشت، جنگ کنونی خاورمیانه را جنگ میان نیروهای رادیکال منطقه با اسرائیل دانست. او در بخش دیگری از یادداشت خود برای این روزنامه چاپ سرزمین های اشغالی سه دلیل را برای بحران اخیر عنوان کرده است: ۱- کاهش فشار از روی حماس که همراه با درخواست جامعه فلسطین برای به رسمیت شناختن اسرائیل بود. ۲- کند کردن روند دموکراتیزاسیون لبنان که سوریه را به حاشیه می برد و ۳- تحت الشعاع قرار دادن موضوع هسته ای ایران و نشان دادن ابزار تهران به غرب در این درگیری. فیشر در بخش دیگری از یادداشت خود ادعا کرده است که دولت های میانه رو عرب درک کرده اند که بحران کنونی خاورمیانه جنگ بر سر هژمونی منطقه ای است. هژمونی سوریه بر لبنان و فلسطین و در سطحی بالاتر هژمونی ایران بر کل منطقه خاورمیانه. فیشر در ادامه این مطلب ادعا کرده است که حوادث اخیر نشان داد که ایران هوای برتری بر کل جهان را در سر دارد و این حوادث ثابت کرده است که لبنان هیچ راه بازگشتی ندارد. او همچنین نسبت به چتر هسته ای ایران بر رادیکال های منطقه در یادداشت خود برای هاآرتص هشدار داده است.
فیشر اما در کنفرانسی که اخیراً در استانبول و با محوریت موضوع پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپایی برگزار شد، نسبت به نپذیرفتن آنکارا به عضویت در اتحادیه اروپا هشدار داد و اعلام خطر کرد که اگر اتحادیه اروپا ترکیه را به عنوان یک عضو نپذیرد، ترکیه با روسیه و ایران اتحادی سه گانه تشکیل می دهد که برای اروپا خطرناک است. حال باید دید سفر فیشر به تهران با این مواضع نه چندان دوستانه نسبت به ایران با چه هدفی انجام می شود؟ آیا فیشر باز هم در تهران جنجالی و خبرساز خواهد بود؟ آیا برای میانجی گری به تهران آمده است؟ و بالاخره اینکه برخورد مقامات دستگاه دیپلماسی ایران با فیشر و با توجه به این مواضع چگونه خواهد بود؟ تا آخر هفته باید منتظر ماند.